Berria.infoko blog komunitatea

Login

Esate baterako

IRENE ARRARATS

2005-12-12

Permalink Orotarikoak, 415 hitz  

Antilingua

Italo Calvinoren aipu ezin argigarriagoa ageri da Argiro idazteko proposamenak eta ariketak liburuan, beste hainbat gogoeta eta gomendio interesgarriren artean. Aipu horretan, italiera du mintzagai Calvinok, baina haren gogoetak berdin-berdin balio du noski beste hizkuntza batzuetarako ere. Hona hemen:

“La antilingua

El funcionario está delante de la máquina de escribir. El interrogado, sentado ante él, contesta a las preguntas titubeando un poco, pero tratando de decir todo lo que tiene que decir en la forma más precisa y sin una palabra de más: ‘Esta mañana temprano fuí al sótano para encender la estufa y encontré esas botellas de vino detrás del cajón del carbón. He cogido una para bebérmela en la cena. No sabía que la bodega de arriba hubiera sido descerrajada’. Impasible, el funcionario teclea velozmente su fiel transcripción: ‘El abajo firmante, habiéndose dirigido en las primeras horas de la mañana a los locales del sótano para poner en funcionamiento la instalación térmica, declara haber casualmente incurrido en el hallazgo de una cuantía de productos vinícolas, situados en posición posterior al recipiente destinado al contenido del combustible y de haber efectuado la extracción de uno de dichos artículos con intención de ingerirlo durante la comida vespertina, no hallándose en conocimiento de la fractura sobrevenida en el establecimiento situado en el piso superior’.

Todos los días, sobre todo de cien años a esta parte, por un proceso hoy ya automático, miles de nuestros conciudadanos traducen mentalmente a la velocidad del máquinas electrónicas la lengua italiana en una antilengua inexistente. Abogados y funcionarios, gabinetes ministeriales y consejos de administración, redacciones de periódicos y de telediarios, escriben, hablan y piensan en la antilengua. La característica principal de la antilengua es lo que yo definiría como ‘terror semántico’, es decir, la huida de todo vocablo que tenga un significado en sí mismo, como si botella, estufa o carbón fuesen palabras obscenas, como si ir, encontrar o saber indicaran acciones infames.
(...)
La motivación psicológica de la antilengua es la falta de un verdadero contacto con la vida, es decir, en el fondo, el odio por uno mismo. La lengua, en cambio, vive sólo de una relación con la vida que se traduce en comunicación, y de una plenitud existencial que se traduce en expresión.” (CALVINO, Italo. Punto y aparte, 1990)

2005-11-28

Permalink Joskera, 191 hitz  

Erdaraz bezala

Erdara imitatu behar etengabean, hitz gutxi izango dira bezala bezain emankorrak. Izan ere, konparazioetan ez ezik, bestelakoetan ere erruz idazten da gaur egun —‘idazten da’, diot, ahozkoan ez baita hainbeste zabaldu izurritea, nik uste—.

Hona hemen adibide batzuk:

1) Repsol bezalako konpainiak Latinoamerikan nahierara dabiltza. [Repsol YPF eta antzeko/beste konpainia batzuk Latinoamerikan nahierara dabiltza.]

Haren lanak Princetongoa bezalako unibertsitate garrantzitsuetan aztertu dituzte. [Haren lanak zenbait unibertsitate garrantzitsutan aztertu dituzte, hala nola Princetonen.]

Horretan aritu ziren T.S. Eliot, Ezra Pound, William Carlos Williams, E.E. Cummings eta Mina Loy bezalako artistak. [Horretan aritu ziren, besteak beste, T.S. Eliot, Ezra Pound, William Carlos Williams, E.E. Cummings eta Mina Loy artistak.]

Goenkale bezalako erreferente bat badugu, eta... [Erreferente bat badugu, Goenkale, eta...]

2) Egin-Kas auzia bezala ezaguna den kasua [Egin-Kas auzia esaten zaion/deritzoten/izeneko kasua]

3) Mitterrand pertsona bezala nahiago dut politikari bezala baino. [Mitterrand pertsona nahiago dut Mitterrand politikaria baino.]

Eta bukatzeko, galtzeko zorian dagoen bezala mota bat:

“—Biantxa polita dezu, adiskidea.
—Bai, ama ere eztu onek edonolakoa.
—Zenbat erralde bezela izango da?
—Ogetamaseitik berrogeira.” (Txomin Agirre, Garoa)

“Ikusi ere ez diagu aspalditxo egin elkar. Zenbat urte bezala?” (Orixe, Quiton-n arrebarekin)

2005-11-22

Permalink Esapideak, 91 hitz  

Lapurretan

Aurrekoan, ondoren hitzak gero-ri lapurtu dion tokia ekarri nuen hizpidera. Ordainetan-edo, gero ere lapurretan ari zaio ondoren-i. Esaterako, honelakoetan:

Zuzendaritzaren ezetza eta gero ez zuela beste aukerarik dio Lan Sailak. [ezetz erantzun eta gero]
Langileek uztaileko oporrak eta gero erantzungo diote VWri. [oporrak igaro eta gero]

Hainbeste zabaldu da berrikeria hori, non Hiztegi Batuan erabilerari buruzko oharra ageri den gero sarreran:

gero
eta gero
(partizipioaren ondotik erabiltzen da, ez izenaren ondotik: bilera bukatu eta gero etxera abiatu ziren; *bilera eta gero e. bileraren ondoren)”

Berrikeria hori ez ahal da BERRIAkeria izango!

2005-11-11

Permalink Esapideak, 85 hitz  

Geroko 'gero'?

Badirudi gero galbidean dugula: ondoren hitzak jan dio toki guztia. Esate baterako, honelakoetan:

Trinidad Jimenez PSOEko kidea elkarrizketatuko du Xabier Lapitzek 09:30ean. Ondoren, Boulevard magazine-n, Eten Digitalaren Kontrako Goi Bileraz ariko dira. Ondoren, diabeteaz hitz egingo dute.

Marka da gero: nahiago dugu elkarren segidan bi ondoren idatzi, gero xumea erabili baino, nahiz eta alde eta aldi guztietako hitza den eta Axularrek berak propaganda pixka bat egin zion.

Eta gero baino are gutxiago erabiltzen dugu geroago, noski. Eskerrak gero gerokoak esateko talentua ez dugun galdu, behintzat!

2005-10-25

Permalink Joskera, 182 hitz  

Norenik gabeko lurra

Joskera bat edo bestea aukeratzea ez da estilo kontua bakarrik, ez gustu kontua bakarrik: mezua ere estu lotua dago joskerari.

Adibide bat: inpertsonala adierazteko manerak.

Jakina denez, bi moduok ditugu euskaraz:

Manifestazioa egingo da bihar Bilbon
Manifestazioa egingo dute bihar Bilbon

Batzuetan, nire ustez, gehiegi erabiltzen dugu aurreneko moldea, baita horrek nahi gabeko anbiguotasuna dakarrenean ere; esate baterako, aspalditik gordea dudan esaldi honetan:

Zentroak 1991n hasi zituen bere lanak, eta iaz 605 animalia zaindu ziren bertan. Horietatik 278 askatu egin ziren , eta 199 (%33) hil egin ziren.

Animalia haiek ez zuten ihes egin, noski: askatu egin zituzten. Kazetaritzarako, behintzat, ez al da askoz dinamikoagoa modu hau?

Zentroak 1991n hasi zituen lanak, eta iaz 605 animalia zaindu zituzten . Haietatik 278 askatu egin zituzten , eta 199 (%33) hil egin ziren.

Hona hemen beste adibide bat, hau ere aspaldikoa:

Augusto Pinocheten diktadura garaian desagertutakoak aurkitzeko, Txile iparraldean indusketak egiteko agindu du Juan Guzman epaileak. Pinocheten aurkako 32 kereila aztertzen ari da Guzman. Oraindik agertu ez diren hainbat gorpu han lurperatu zirela uste du epaileak.

Testu motelak baino gehiago, testu motelduak osatzen dira horrela: gaia lazgarria izanagatik, ez dute behar adinako indarrik. Ez dira inorenak.

:: Hurrengo orrialdea >>

Esate baterako

Adibidez osatu nahi dugu 'Esate baterako': esatekoak eta ez esatekoak, zaharrak eta berriak, zaharberrituak eta berrizahartuak... betiere, hizkuntzari lotuak.

| Hurrengoak >

Apirila 2020
Ast Ast Ast Ost Ost Lar Iga
<<  <   >  >>
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Bilaketa

Atalak

Blog hau sindikatu XML

powered by
b2evolution

Valid XHTML 1.0!  Valid CSS!

Valid RSS!  Valid Atom!