Hizkuntza paisaiatxoa

abizena 1Begiak odoletan ditut atzotik. Abizena C hizkiarekin idatzi baititate berriz. Enegarren aldiz. “Hi, Asier, ohitua egon behar huke!”. Bai, izatez, banago. Ikaragarri ohikoa baita nortasun agirian K hizkiarekin idatzita izanagatik ere betiko funtzionarioa begien aitzinean duena irakurtzeko gai ez izatea. Edota ahoz galdetuta nik “Azpilikueta Krekin” erran arren idazkaria erdal grafiarekin tematzea.

Baina atzokoak pikutara bidali du halakoak jasateko nire gaitasun titanikoa.

abizena 2Seme nagusiak Iruñeko D eredu hutsezko ikastetxe ereDugarri batean ikasten du. 4 urtekoen gelan dago. Eta gutxika-gutxika ari da bere izen-abizenetako hizkiak identifikatzen eta idazten.

Gelan badute maleta bidaiari bat, astetik astera familia batetik bertzera pasatzen dena. Bertan, bizpahiru jolas daude, haurrekin batera egitekoak. Horietako batean ikaskideen argazkiak beren izen-abizenekin lotu behar dituzte.

Bada, irakasleak prestaturiko fitxetan erdal grafiaz idatzita ageri dira euskal abizen guztiak, geurea barne.

Ezustekoaren ondotik amorrua etorri zitzaidan, eta geroago duda existentziala. Nola da posible euskara hutsezko ikastetxe batean, batere balio ofizialik ez duen jolas batean, haurrek beren izen-abizenen hizkiak identifikatzea helburu duen jolas batean, euskal abizenak euskal grafiarekin ez idaztea? Ai… [hasperena].

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2017ko otsailaren 14koa] bannerra-EHI

Eskandaluzkoa

planestra_umap_pic2000. urtean, UPNren gobernuak Pedro Pegenaute izeneko bat izendatu zuen Nafarroako Gobernuko Hizkuntza Politikako zuzendari nagusi. Pegenaute zuzendaritza horren buru jarri zuten, hain zuzen ere, zuzendaritza pikutara bidal zezan. Hartara, Pegenautek bere lehenbiziko lan egunean egin zuen lehenbiziko gauza izan zen bere bulegoaren atean zegoen kartel elebiduna gaztelania hutsez paratu. Eta horrekin hasita, eta dekretuz dekretu, hilabete batzuren buruan hutsaren hurrengo bilakatu zuen euskararen presentzia nafar administrazioan.

Barkatu neure burua aipatzea, baina 2015eko ekainean, nire xalotasunean idatzi nuen aldaketaren gobernu berriari ez niola euskararen inguruko eskaera berezirik egiten “pentsatzen baitut gobernu alternatibo batek euskararen normalizaziorako neurri logikoak hartuko dituela, inork eskatu gabe”.

Nafarroa Garaiko administrazio publikoan euskararen erabilera arautzeko foru dekretuaren proiektua aurkeztu zuen atzo Gobernuak. Baina kasu!!

Ion Orzaizen informazioa, Berrian: “Foru dekretu berria onartuko balitz ere, aldaketak ez lirateke lehen egunetik aurrera ezarriko. Langileak lekualdatzen eta deialdiak egiten hasi aurretik, departamentu bakoitzaren beharrak zeintzuk diren aztertu nahi du Nafarroako Gobernuak. (…) Departamentu bakoitzak urtebeteko epea izanen du diagnostiko hori egiteko”.

Txisteak egiteko balio baldin badigu ere, denok badakigu administrazioa ez dela hain-hain motela. Halako diagnostiko bat egiteko ez da urtebete behar. Ezta hurrik eman ere. Borondatea izanez gero, hilabete baten buruan egina legoke.

Urte eta erdi joan da Nafarroan aldaketaren gobernua daukagunetik. Eta orain iragarri dute bertze urte oso bat behar dutela aztertzeko ea zein hizkuntz eskakizun egiten hasiko diren 2018an.

Eta 2019ko maiatzean UPN itzuliko zaigu oraindik eraiki gabe daukagun euskararen etxea goitik behera eraistera.

 

CCOO lauko gobernuan

2015eko maiatzean zeruko ateak ireki zitzaizkigun Nafarroa Garaian erakundeetan aldaketa politikoa gauzatzeko PSNren beharra ez zegoelako.

Halako irakurketa egin zen orduan: PSN erregimen zaharreko zutabeetako bat izan da eta beraz ezin da aldaketaren aldeko taldean sartu. Geroa Bai egon zen tartetxo batez ustezko sozialistak erakarri nahian, baina azkenean etsi egin zuen. Zorionez.

Nafarroako Gobernua sostengatzen duten lau alderdien artean, ordea, laurak ez dira orbanik gabeak erregimen zaharreko loturei dagokienez.

Izquierda – Ezkerra koalizioko Izquierda Unidaren bidez, CCOO sindikatua sartua dugu lauko Gobernuan. Eta horregatik oldartu zen Marisa de Simon euskararen aurka. Eta horregatik gogor mintzatu da Jose Miguel Nuin CCOOi egindako salaketa eta kritiken aurka.

Aldaketako bertze indarrek aldaketa barnean duten urpeko ontzi horrekin gobernatzen ikasi beharko dute, ziurrenik. Baina den-dena ezin izanen diote ametitu, ez?

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2017ko urtarrilaren 31koa] bannerra-EHI

Attack on British Navarre*

Hegazkin nazien bonbardaketen ondorioak Iruñean, Argaren inguruetan.

Hegazkin nazien bonbardaketen ondorioak Tuteran, Ebroren inguruetan.

PP bazterreko indar politikoa da Nafarroako Parlamentuan eta ez dakit gure arreta gehiegi merezi ote duen. Baina, tira. Noiz edo noiz botatzen dituzten astakerien berri eman beharko dugu. Konparazio batera, atzo Javier Garzia PPko parlamentariak erran zuen Hezkuntza Departamentuak “ingelesaren aurkako bertze atentatu bat” egin duela. “Atentatu” hitza erabili zuen, aizue. “Atentatu”. PAI eredua duten ikastetxe batzuetan D eredua eskainiko duelako Hezkuntza Departamentuak. Eskaini. Gero ikusiko dugu ea benetan ematen duen.

Denok badakigu UPNk, PSNk eta PPk hizkuntzen afera aukeratu dutela aldaketaren gobernuen kontrako ariete gisa. Eta egunero-egunero ari direla gai horrekin jo eta ke higatze lan nekegabe horretan. Eta badakigu ez dugula haien tranpetan erori behar eta geure agenda politikoari eutsi behar diogula. Baina hain da zaila.

Eta nik uste prest egon beharko genukeela Mendoza kontseilaria babesteko eta harenganako babesa eskatzeko. Baina trukean, gauza bat eskatu nahiko nieke Hezkuntza Departamentua gidatzen dutenei: mesedez, ez ahantz zein indar politikok eta sozialek babesten duten zuen gobernua. Eta. mesedez, utz iezaiozue Cordovillako egunkaria irakurtzeari.

(*) Erasoa Nafarroa britaniarrean

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2017ko urtarrilaren 24koa] bannerra-EHI

Eskola

eskolaEa ongi esplikatzen dudan.

Nire seme nagusia euskara batekin joan zen eskolara eta bertze euskara batekin itzultzen ari da. Zehazki, beste euskara batekin. Nahiko nuke hala ez balitz, baina tira, euskaraz egiten duen bitartean, ongi.

Astelehenetik ortziralera zazpi ordu baino gehiago egiten ditu semeak eskolan. Beraz, euskara mota bat egin dezan nik egiten ditudan ahaleginek aurkari azkarra dute eskolan. Ez dut etsiko, baina badakit gatazka bat edo bertze galduko dudala.

Erran nahi baita eskola hagitz garrantzitsua da gure seme-alaben hizkuntza joeretan. Horregatik, historikoki, eskola izan da arma nagusia hizkuntza gutxituak are gehiago gutxiagotzeko.

Badira bertze baliabide batzuk, noski, eta ez ditzagun ahantz, baina eskola oso  garantzitsua da tortillari buelta emateko lanean. Hartara, ospa dezagun ospatu behar den moduan  Hezkuntza Departamentuak atea ireki izana Nafarroako hegoaldeko bertze hamar herritan D eredua zabaltzeko.

Allo, Antzin, Castejon, Cintruenigo, Larraga, Los Arcos, Mendigorria, Azkoien, Zangoza eta Tutera. Ongi etorri, baldin eta etortzen bazarete.

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2017ko urtarrilaren 17koa] bannerra-EHI

MRTVFUNCXOZD

agudeza_visualTxikitan eta hainbat urtez, egunero-egunero, Ermitagañatik Iturramako Amaiur ikastolarako bidea oinez egiten nuen. Ikastolaren ondoan bazegoen botika bat, eta haren erakusleihoan, ikusmena zer-nolakoa dugun jakiteko letra segida horietako bat.

Letra segida horretako azken errenkada buruz ikasi nuen, lagunei txantxa egiteko: “Gai zara errepidearen bertze aldean dagoen kartel hartako hizkirik txikienak irakurtzeko? Ez? Bada, ni bai!”.

Aurrekoan, botika horren ondotik pasatu nintzen berriz, eta hauxe da burura etorri zitzaidan lehenbiziko gauza: MRTVFUNCXOZD.

Erran ohi da jakintzak ez duela gure burmuinean tokirik hartzen. Gezurra da, noski. Oroitzapen batek bertze bat edo bertze batzuk estaltzen baititu beti.

Zergatik gogoratzen ditugu gauza batzuk eta bertze batzuk ez? Ez dakit. Pentsatu nahi dut garrantziaren araberako sailkapenak egiten ditugula eta haurtzaroko poztasunera naramala MRTVFUNCXOZD horrek.

Agian ikusia duzue Antena 3 kateko Ahora caigo telebista saioko bideo bat. Bertan, Espainiako bi gazte agertzen dira, lehian; lehian-edo: 1936ko gerrari buruzko pista ezin argiagoak jaso arren gertakariaren izena emateko ezintasun erabatekoan ari dira gazteok.

Zergatik ez dute bi gazte horiek burmuinean atxiki 1936ko gerrari buruzko oinarrizko informaziorik? Batek daki. Beharbada, norbaitek, nahita edo nahi gabe, ez zuen asmatu haien oroitzapen garrantzitsuen biltegian sartzen. Pentsa horretan, irakasle.

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2017ko urtarrilaren 10ekoa] bannerra-EHI

Screaming in the desert

04Bere garaian grazia egin zidan iritzi artikulu baten izenburua etorri zait burura gaur. Tira, izenburuaren lehen zatiak egin zidan grazia. Honela zioen: “Badago inor?”. Horren aurrean “E” bat eta hamaika “O” paratzea bertzerik ez zitzaion falta. “Eooooooooooo… Badago inor?”.

Izenburuaren bigarren zatia ez zen hain graziosoa, baina ondoren esplikatuko zuen gaia aipatzen zuen: “PAI ez da bakarrik geldituko”. PAI. Ingelesaren irakaskuntzarako programa, Nafarroan patatekin irensten ari garen programa kosmopaletoa.

ELA sindikatuko hainbat pertsonak sinatzen zuten iritzi artikulu hura, PAI horren arazoak enegarren aldiz mahai gainean jartzen zituena.

PAIren kontraArtikulu haren sinatzaileen artean bazegoen Juan Pedro Urabaien irakaslea. Gaur, gai beraren inguruko bertze artikulu bat irakurri diot Urabaieni, PAIren kontra ez ezik oro har ingelesaren irakaskuntza goiztiarraren kontra hitz egiten duena.

Eta Urabaien basamortuan irudikatu dut. Garrasi batean. Marrantatzeraino oihuka.

“Eooooooooooo… Badago inor?”

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2016ko abenduaren 20koa] bannerra-EHI

29 egun, aizue

29Azaroaren 15ean, Espainiako Kongresuak abiatu zuen LOMCEren ezarpen egutegia bertan behera uzteko proposamena.

16an, Suediako Akademiak iragarri zuen Bob Dylan ez zela joanen nobel saria jasotzera.

17an, Barack Obamak erran zuen bera alemana balitz Merkeli emanen liokeela botoa.

18an, Osasunaren Mundu Erakundeak adierazi zuen zika izurritea ez zela jada nazioarteko larrialdia.

20an, Lagarder etxegabeari faxista batzuek jipoia eman zioten  “Franco hiltzaile” oihukatzeagatik.

21ean, Kataluniako konstituzio proposamena idatzi zuen epailearen inhabilitazioa berretsi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak.

22an, etakide bilatuenetako bat atxilotu zuten Madrilen, eta biharamunean aske utzi.

23an, Rita Barbera izeneko politikari ustel bat hil zen.

24an, Kolonbiako gobernuak eta FARC gerrillak bertze bake hitzarmen bat sinatu zuten.

25ean, Fidel Castro hil zen.

26an, inoizko manifestaziorik handiena egin zuten Altsasun.

27an, Francois Fillonek irabazi zituen Frantziako eskuin alderdiko primarioak.

28an, CAF lantegiak ez zuen irabazi 15 tren egiteko megakontratua.

29an, Chapecoense futbol talde ia osoa desagertu zen hegazkin istripu batean.

30ean, PPren gobernuak, enegarren aldiz, zeharkako zergak igo zituen.

Abenduaren 1ean, Francois Hollandek bidea libre utzi zuen Frantziako hurrengo lehendakaria eskuindarra, oso eskuindarra edo muturreko eskuindarra izan dadin.

2an, Nico Rosberg 1 Formulako azken txapeldunak iragarri zuen 31 urterekin utziko ziola auto batean bueltak eta bueltak emateari.

3an, Nafarroako Gobernuak euskararen nazioarteko eguna ospatu zuen historian lehenbizikoz.

4an, lasaitu ederra hartu genuen Austrian hautagai faxistak ez zituelako hauteskundeak rabazi.

6an, 26 urte bete ziren Euskaldunon Egunkariak bere lehenbiziko alea argitaratu zuenetik.

7an, Matteo Renzik Italiako lehen ministroa izateari utzi zion.

9an, Kirk Douglas aktoreak 100 urte bete zituen.

10ean, Osasunak berriz ere galdu egin zuen.

12an, elkarlanerako akordioa sinatu zuten Kubak eta Europako Batasunak.

Azken 29 egunetan gure bizitza albistez betetzen duen zurrunbilo bizkorra ez da gelditu. Bere hartan segitzen du.

Eta bere hartan segitzen dute Altsasuko zazpiek.

29 egun joan dira, eta han segitzen dute. Kartzelan, preso.

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2016ko abenduaren 13koa] bannerra-EHI

 

Penduluarena

pendulua– 2016ko azaroaren 22a da eta Nafarroan oraindik ikurrina debekaturik dago, Aldaketako lau indarrak ez baitira ados jarri Ikurren Lege berria egiteko.

+ Bai, baina aizu, atzo berean lau indar horiek Nafarroako sare publikoan abortatzea ahalbidetuko duen dekretua aurkeztu zuten azkenean.

– Egia. Baina ospitaleetako janaria banatzeko zerbitzua ez dute publiko eginen.

+ Bai, ordea, janari hori prestatzeko zerbitzua.

– Ezin uka, noski. Eta ezin uka Gobernu honek ez duela deus ere egin LOMCE Nafarroan ezar ez dadin eta ez duela, era berean, irakasleen eskola orduak gutxitu.

+ Ez dizut horretan arrazoirik kenduko, ez. Baina ikasle taldeen ratioak jaitsi ditu eta aurreko Gobernuak gastatu ez zituen milioiak eta milioiak gastatuko ditu ikastetxe berriak egiten.

– Baina zaude, zaude. Euskararen legea ez dute ukituko eta bide seinale bakar bat ere ez dute oraindik aldatu.

+ Ez dizut ezetz erranen. Baina orain aldatuko dituzte bide seinale gutxi batzuk, eta bidea ireki dute eremu ez-euskalduneko haur guztiek sare publikoan euskaraz ikasteko aukera izan dezaten.

Orain, hemen. Orain, han. Hemen. Han.

Aldaketa dela eta ez dela… Penduluarena egiten ari naiz.

Zuek ere bai?

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2016ko azaroaren 22koa] bannerra-EHI

Nahi nuke

altsasuNik uste beti saiatu izan naizela hizkera gatazkatsuari iskin egiten. Eta gaurkoa bezalako egun batean ere nahi nuke halaxe jokatu.

Nahi nuke, bai, gizartea zapalduen eta zapaltzaileen artean ez bereizi.

Nahi nuke zakur, zerri, suge eta euskal zoologikoak eskaintzen dituen irain guztiak ez erabili.

Nahi nuke “mendeku gose”, “etsai”, “gerra makinaria” eta gisako esamoldeak biltzen dituen esaldirik ez idatzi.

Nahi nuke Espainiako ezkerraren elkartasun mezu andana irakurri.

Nahi nuke nire subkontzientean ez lotu gure agintarien izenak eta “epel”, “koldar” edo “kolaborazionista” bezalako izenondoak.

Nahi nuke kazetaritza ezabatzen duten gezur, desinformazio, kriminalizazio eta manipulazioak existituko ez balira bezala bizi.

Nahi nuke nire bihotzetik gorrotoa, nazka eta amorrua bezalako sentimenduak ezabatu.

Nahi nuke bertze sei ohe hutsen oihua ez entzun.

Nahi nuke.

Hainbertze gauza nahi nituzke.

—–

[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saiorako ‘Minutu bateko manifestua’, 2016ko azaroaren 15ekoa] bannerra-EHI

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer