Zer ari zara NYPD-en biserarekin?

Ricardori euskara eskola eman nion atzo arratsaldean, gero Metrobusa hartu nuen etxera iristeko, eta ibilgailuaren barruan ikusitako morroi batek aztoratu, haserretu, tristetu eta harritu ninduen. Disimulatuz-edo argazki bat ere atera nion.

Morroi bat, atzo, Metrobusean.
Morroi bat, atzo, Metrobusean.

Nik uste sutu ere egin ninduela eszenak, lagunari kontatu nion aurreneko gauza hori izan baitzen, hain zuzen: Metrobusean tipo bat ikusi nuela New York Police Department-en (NYPD) bisera batekin. Igual esajeratzen naiz, auskalo, ez dakit, baina ulergaitza egiten zait norbaitek poliziaren propaganda-edo egitea, polizia ente hori edonongoa dela ere haien ikurrak erabiltzea erabilera hori guztiz naturala balitz bezala, are sinpatizatzea –argi baitago, nago ni, poliziaren kamiseta bat, giltzatako bat edo bisera bat baldin badaukazu, janzten-erabiltzen baduzu, poliziak sinpatikoak iruditzen zaizkizula–. Baina tirak, botereak uneoro sartzen dizkigu golak, eta baloia ate barrutik hartu eta berriro altxatzera ohituta gaude. Etsigarria da gero boterearen kontrako borroka TITANIKO hau…

Ados, ados, baietz, bakoitzak nahi duena egin dezakeela. Konforme. Noski, ez nuen tipoa egurtu, ez nion eraso egin, inork ez ninduen gelditu behar izan biseraduna jipoitzeko intentzio argia azaldu nuelako, baina oso deigarria egiten zait eta gorputzaldi txarra utzi zidan ikusitakoak; are okerragoa, tipoak buelta eman eta begietara begiratu nionean. Ez egin dudarik: Gora Euskadi-ren kapela folklorikoa jantzita eraman izan balu ere, sekula ez nuke hark ordaindutako kafe bat onartuko. Muturrekoa haizela gero, Igor!

Biseradunak ez du, ziurrenik, artikulu hau irakurri. Tira, beharrik ere ez du, bere herrialdean antzekoak edo okerragoak gertatzen direlako. Hemen, hamar pauso eman, eta polizia batekin topo egingo duzu. Banku baten atean, adibidez, horietako bat ikusiko duzu metralleta bat aldean duela. Hori ez da biolentzia, ez… Ados, nik ere diskurtso demagogikoari helduko diot, eta adieraziko dizuet baietz, hiri honetan beharrezkoak direla poliziak. Baina mexikarrek, oro har, ezin ditute parean ikusi ere egin, eta pozten naiz.

Ezin dituzte ikusi ere egin, haien portaera, orokorrean, okagarria dela. Haiek ere, haien jarrerarekin, narkoestatu hau elikatzen dute. Adibide batzuk jarriko ditut, zeinen patetikoak eta lotsagabeak izan daitezkeen azaltzeko asmo didaktikoarekin.

Duela urtebete-edo, pareko bizilagunek 02:00etan musika ozen-ozen jarrita zutenez, poliziari deitu behar izan genion gure bizitzan aurrenekoz. Lo egin nahi genuen… Baietz-baietz, berehala joko zutela harantz, ofizialaren erantzuna. Hurrengo bi orduetan zazpi-zortzi aldiz deitu genuen, eta azkenean iritsi zen patruila bat, antza, Gelati kalera. Jaitsi zuten bolumena bizilagunek, alde egin zuen patruilak, eta handik gutxira, musika ozen-ozen berriro. Poliziari deitu berriro, eta aurreko zazpi-zortzi aldietan erantzun zigun ofizialak zur eta lur utzi gintuen: “Ya, quieren dormir, claro… Pero es que es una propiedad privada“. Ez genion, noski, deus sinetsi. Pareko bizilagunek mordida ordaindu zuten eta kito; ziurrenik hori gertatu zen. Izan ere, kontatu didatenarengatik behintzat, hemen, poliziek, goitik daukatenari astero edo egunero mordida bat, diru kopuru bat emateko obligazioa daukate. Beraz, gure pareko bizilagunak eman zizkion, demagun, 500 peso, eta Aurrera, kito; izorra daitezela besteak.

Hortaz, hori jakinda ezin dut ulertu mexikar batek, tira, edozeinek, nola eraman dezakeen poliziaren zerbait soinean, horri souvenir hutsaren balioa ematen baldin badio ere.

Gehiago. Kaleko saltzaileak kikildu zaleak dira poliziak. Ikusten dituzu, bi, bizpahiru, hiruzpalau polizia, lau sos irabazteko kalean edo metroan zerbait saltzen ari direnen aurrean harrotuta. Motiboa? Bada saltzaileari zerbait, diru bat, ateratzea, haiek gero goikoari zer eman eduki dezaten.

Eta, halere, tipoa poliziaren bisera batekin.

Lagun bat marihuana txirri bat erretzen harrapatu zuten behin, eta lagunak esan zion: “Ea, ofizial, nola konpondu dezakegu?”. Kamera batzuk omen zeuden inguruan, eta ofizialak adierazi zion urrundu zedila handik. Joan ziren toki diskretuago batera, eta lagunak 500 peso-edo eman zizkion. Kito. Esaten du, bai, Josetxo Zalduak, mordide-k bizimodua errazten dutela Mexikon…

Kontatu didatenarengatik, behintzat, poliziak kikiltzea ez da zailegia. Morroi batek jakinarazi zidan behin, zerbaitez libratu zaitezkeela, baita mordida-z ere, poliziari irmotasunez hitz egiteko abilidadea baldin badaukazu; ahotsaren tonuak berebiziko garrantzia duela… Tira, trantze horretan ez egotea espero dut. Baina bitxia iruditzen zait…

Metrobusean ikusitako tipoak badu horren guztiaren berri. Beraz: zer pentsatzen ari da bisera hori janzten duenean? Ez nintzateke harrituko nik ez, beste norbaitek baiziko egurtuko balu. Neurri batean, neurri batean bakarrik, probokaziotzat har daiteke bere keinu biseraduna.

New Yorken Pedicab bezala lan egin nuenean, turista asko ikusten nituen bisera horrekin, eta sutu egiten nintzen. Behin, Central Parken, bueltatxoa eman nion bikote kataluniar jator bati. Eskatu zizkidaten helbide batzuk, eskatu nion bikoteko kide bati boligrafo bat, eta, joder, NYPD-en boligrafoa zen. Ordubeteren ondoren bagenuen, jada, nolabaitako konfiantzatxoa, eta zer okurrituko niri eta errieta egitea boligrafo hori edukitzeagatik. Speech, nola esan, iraultzaile bat eskaini nien, eta baita kontatu ere Sam ene lagun pedicab kirgizistandarra atxilotu zutela behin, gau osoa ziega batean pasa behar izan zuela, pedicabaren pedalei eragiten ari zen bitartean gidatzeko karneta soinean ez zeramalako.

Ikusten nituen NYPD-eko kideak edonon eta edonola aparkatzen, edo, esaterako, erotzeko pronto zegoen homeless bati kargu hartu aurretik lurrera txistu egiten eta urruneko mendebaldeko pelikuletako sheriff etikarik gabekoak bezala sentitzen. “Get out of here!!” Tira, hori Euskal Herrira ere estrapolatu genezake lasai asko, ezta?

Gogorarazi nahiko nioke biseradunari 1999an New Yorkeko polizia batek, edo pare batek, zuloz bete zutela Amadou Diallo jatorri afrikarrekoa, ez zutela gupidarik izan harekin, dozenaka tiro jo zizkiotela, bakarrarekin edo birekin, nik zer dakit, nahikoa ez balitz bezala. Aitzakia? Gizonak, antza, pistola bat atera behar zuela. Gero frogatu zen ez zela hala… Edo zergatik ez oroitu AEBetan poliziak beltz diruz txiroekiko daukan jarrera oldarkorra, are hiltzailea. Ez dut uste ezer asmatzen ari naizenik; hor dauzkazue, irakurgai, azken urteotako hainbat eta hainbat albiste.

Jatorri euskalduneko newyorkdar batek behin baino gehiagotan galdetzen zidan ea zer daukagun euskaldunok poliziaren aurka-edo. Ba ez dakit soilik euskaldunon gauza ote den… Baina tira, Euskal Herrian, eta munduaren luze-zabalean, hor dauzkazue gertatutakoak. Hori bai, Euskal Herrian Ertzaintzaren kamisetak eta biserak erakusten eta janzten hasten garenean, orduan bai, orduan gureak egin du.

Bitartean, jendeak lasai ederrean janzten-erabiltzen ditu, are harrotasunez jantzi-erabili, poliziaren kamisetak, biserak, xukaderak edo, nik zer dakit, giltzatakoak. Gol ederra sartu digute ba. Hori ere asimilatu dugu ba, asimilarazi digu botereak, gure ikuspegi akritikoak. Edo exajeratzen ari naiz? Zer erantzungo zuen tipoak, bisera horri buruz galdetuz gero? Auskalo…

Apuntetxoa (I): Maite ditut maite, entzuten ditudanean, kafetegian egiten dituzten laneko bilerak.

Apuntetxoa (II): Atzo, Banamex-en kutxazain batean, 30-40 pertsonako ilara. Hemen hamabostean behin kobratzen da… “Mira! La gente reponiendo sus gastos innecesarios!“, Ricardo ikaslearen komentarioa.

Kantua: Unai Emery PSGko entrenatzailearen anaia da Beti Mugan-eko abeslari eta gitarra jotzaile Koldo Emery.

 

 

 

 

 

 

 

 

Guerra zikina

 

4 thoughts on “Zer ari zara NYPD-en biserarekin?

  1. Ados hire artikuluarekin Igor. Gauza bakar bat hausnartzea faltatu izan zaizu. Mutiko hori ziurrenik txakur kumea dela eta beraz, familiaz harro dabilela.

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude