<![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 17 Jan 2017 13:53:54 +0100 hourly 1 <![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png http://www.berria.eus <![CDATA[Etxerat: «Harrituta geratu dira parlamentariak gaixo diren presoen egoerarekin»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1736/005/001/2017-01-12/etxerat_harrituta_geratu_dira_parlamentariak_gaixo_diren_presoen_egoerarekin.htm Thu, 12 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1736/005/001/2017-01-12/etxerat_harrituta_geratu_dira_parlamentariak_gaixo_diren_presoen_egoerarekin.htm
Asteartean abiatu ziren Miarritzetik (Lapurdi) gaitz larriak dituzten presoen senideak, eta Bruselara iritsita, Basque Friendship taldeko bost parlamentarirekin egin zuten lehen bilera. Atzo, beteagoa izan zuten agenda, eta bi taldetan banatu ziren.

Goizean, esaterako, Flandriako Parlamentuan izan zen talde bat. Harrera ofiziala egin zieten han, eta gaitz larriak dituzten senideen testigantzak entzun ondoren, «elkartasun eta laguntza guztia» eskaini zieten politikariek.

Europako Parlamentuan, ALE Europako Aliantza Librea taldeko presidente François Alfonsirekin izan ziren aurrena: «Dudarik gabe, zerbait egin beharra dagoela esan digu», azaldu du Errazkinek. Parlamentuan ekinbideak sustatzeaz gain, gaixo diren presoei buruzko informazioa helarazteko ere eskatu die Alfonsik, haien sareetan zabaltzeko.

Prentsaurreko bat ere egin dute Etxerat-eko kideek, EH Bilduko parlamentari Josu Juaristirekin batera. Juaristik azaldu duenez, Espainiako eta Frantziako gobernuak «ez dira maila ematen ari, Europako estandarrak ezarri gabe jarraitzen baitute». Bi estatuetako legeen arabera ere preso horiek kalean behar luketela nabarmendu du Errazkinek.

Gaia nazioarteratu beharra

Bilkurarik «hunkigarriena», hala ere, GUE/NGL taldekoekin egindakoa izan da, senideen esanetan. «Esan digute ezin dela ulertu gaur egungo Europan halakoak gertatzen direnenean beste aldera begiratzea». PDECAT Kataluniako Alderdi Demokrata Europarreko Ramon Tremosarekin, Irlandako Sinn Feineko Martina Andersonekin eta Podemoseko Xabier Benitorekin ere bildu dira senideak. «Pozik» agertu dira bidaiaren emaitzarekin, eta gaia nazioartean zabaltzearen garrantzia nabarmendu dute.]]>
<![CDATA[Bake Bideak, EH Bilduk eta LABek ere deitu dute Sareren martxara]]> http://www.berria.eus/albisteak/130484/bake_bideak_eh_bilduk_eta_labek_ere_deitu_dute_sareren_martxara.htm Wed, 11 Jan 2017 09:38:54 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130484/bake_bideak_eh_bilduk_eta_labek_ere_deitu_dute_sareren_martxara.htm <![CDATA[ETA «erabat desarmatzea» jarri dute helburu Zoido eta Le Roux Barne ministroek]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2279/003/001/2017-01-11/eta_erabat_desarmatzea_jarri_dute_helburu_zoido_eta_le_roux_barne_ministroek.htm Wed, 11 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2279/003/001/2017-01-11/eta_erabat_desarmatzea_jarri_dute_helburu_zoido_eta_le_roux_barne_ministroek.htm
Ez da denbora asko Zoido eta Le Roux Barne ministro karguan direla. Lehenengoak azaroaren 6an hartu zuen Jorge Fernandez Diazen lekua, Espainiako Kongresuak Mariano Rajoy presidente aukeratu ondoren. Bigarrenak, berriz, abenduaren 6an, Frantziako presidente François Hollandek Bernard Cazeneuve Barne ministro ohia lehen ministro izendatu ostean. Bi aldeen arteko lehenengo topaketan, ETAri buruz ez ezik, «terrorismo jihadistaz», immigrazioaz, Europako Batasuneko eta estatuen arteko mugen kontrolaz eta narkotrafikoaz ere aritu dira.

Zoidok eskertu egin dio Le Rouxi ETAri aurka egiten jarraitzeko agertutako borondatea. Frantziako ministroak adierazi du «erabateko armagabetzea» behar dela, eta harago ere joan da Espainiakoa: esan du ETAk «armak behin betiko entregatzea» eta hura «erabat desegitea» nahi dutela. Eta erantsi: «Eta, beraz, egindako krimenak aitor ditzala, barkamena eska diezaiela biktimei eta erantzukizun zibilari erantzun diezaiotela».

Frantziaren dokumentazioa

Eskerrak ematen jarraituta, Zoidok goraipatu egin du Frantziak Espainiari ETAri buruzko dokumentazioa eman izana. Joan den ekainean egin zuten hitzarmen baten ondoren, Parisek Madrilen esku jarri zituen, garai hartan jakinarazi zutenez, ETAren «milaka dokumentu, armak, lehergaiak eta bestelako materiala». Horiek denak atxiloketa eta inputazio berriak egiteko balia ditzaketela azaldu zuen atzo Espainiako Barne ministroak: «Oso erabilgarriak izango dira argitu gabeko hainbat kasu ikertzeko».

Ez horretarako bakarrik. Auzitegietan erabili ondoren, material hori Gasteizen eraikitzekoak diren Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Zentrora eramateko asmoa ere agertu du Zoidok.

Frantziaren eta Espainiaren arteko elkarlana «bikaina» dela nabarmendu dute bi Barne ministroek, eta, horren adierazgarri, gogora ekarri dituzte azkenaldian egindako atxiloketak. Mikel Irastorza, David Pla eta Iratxe Sorzabalen izenak aipatuta, esan dute ETAko «zuzendari garrantzitsuak» zirela.

Luhuson (Lapurdi) egin zuten Guardia Zibilak eta Frantziako Poliziak ETAren armagabetze prozesuaren aurkako azken operazioa, eta gizarte zibileko bost lagun atxilotu zituzten, armak suntsitzen ari zirela. Hori ez zuten aipatu ministroek atzoko bileraren osteko agerraldian.

Bestalde, EBko «terrorismoaren biktimen» estatutu bat sustatzeko asmoa duela ere aurreratu zuen Zoidok Parisko bileraren ondoren. «Ekintza terrorista edonon gertatu dela ere, biktimek aitortza bat izan dezaten».]]>
<![CDATA[Friendship taldearekin bildu da Etxerat, Bruselan]]> http://www.berria.eus/albisteak/130457/friendship_taldearekin_bildu_da_etxerat_bruselan.htm Tue, 10 Jan 2017 13:58:21 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130457/friendship_taldearekin_bildu_da_etxerat_bruselan.htm

Basque Friendship-eko taldearekin bilera egin berri dugu / Acabamos de reunirnos con el grupo Basque Frienship #EtxeratEuropan pic.twitter.com/64Od2U7QwE - Etxerat Elkartea (@EtxeratElkartea) 2017(e)ko urtarrilak 10 Duela bi urte hasi ziren harremanetan Etxerat-eko kideak hainbat europarlamentarirekin, eta orain arteko bidea nolakoa izan den azaltzeaz gain, orain lehentasuna gaitz larriak dituzten presoengan jarri nahi dutela adierazi diete. "Erantzunarekin baikor" Etxerat-eko bozeramaile Urtzi Errazkin azaldu du gai horretan "presioa areagotzeko konpromisoa" eskatu dietela; besteak beste, Europako Parlamentuan galderak egiteko eta Frantziaren eta Espainiaren enbaxadatera zuzentzeko. "Baikor gaude jasotako erantzunarekin", esan du Errazkinek. Bilera gehienak, hala ere, bihar -asteazkenarekin- izango dituzte senideek. Horien ostean egingo dute balorazioa. ]]> <![CDATA[Sakabanaketaren aurkako lehen eskaera egin dute Estrasburgon]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1851/006/001/2017-01-10/sakabanaketaren_aurkako_lehen_eskaera_egin_dute_estrasburgon.htm Tue, 10 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1851/006/001/2017-01-10/sakabanaketaren_aurkako_lehen_eskaera_egin_dute_estrasburgon.htm
Aurrez gainerako epaitegiek egin bezala, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak joan den ekainean eman zion ezezkoa Arizkurenen (Iruñea, 1958) eskaerari. Tramiterako ere ez zuten onartu.

Arizkuren 1999an atxilotu zuten, Parisen, eta preso eduki dute geroztik. 2006an, Frantziak ezarritako zigorra bete, eta Espainiaratu egin zuten. Auzitegi Nazionalak hainbatetan epaitu eta zigortu du ETAko kide gisa. Kardiopatia iskemiko larria du, eta horregatik zegoen Euskal Herriratze eskaerak egiteko EPPKren lehen multzoan, 70 urtetik gorako presoekin batera. Iazko ekainean, A Lamako (Galizia) kartzelatik Murtziakora (Espainia) aldatu zuten, eta senideek kezka agertu zuten, lehen ere beste preso batek salatu baitzuen han ez ziotela eman osasun arreta egokirik.

Familia bizitzarako eskubidea izan da, hala ere, Arizkurenen abokatuek Estrasburgon erabili duten argudio nagusia. Nabarmendu dute presoak beren ingurunetik urrun izateak familia bizitzarako eskubidea urratzen duela. Besteak beste, zailtasunak dakartzalako bisitetarako eta gainerako harreman bideetarako. «Sakabanaketarekin gauza gehiago urratzen dira, baina Estrasburgora joateko indar egin behar zen Europako Giza Eskubideen Itunak dioenean, eta hor argi dago jasoa familia bizitzarako eskubidea», azaldu dio BERRIAri Amaia Izko abokatuak.

Itun horretako 8. artikuluaren arabera, «pertsona orok du familia bizitza pribatua, haren etxekoa eta korrespondentzia errespetatua izateko eskubidea». Legez behar bezala araututa eta argudiatuta bakarrik onartzen du Itunak eskubide hori murriztea, eta, Izkok nabarmendu duenez, Espainiako legediak ez du halakorik jasotzen. «Sakabanaketa ez da legezkoa». Gainera, Madrilen argudioen aurka egiteko, abokatuaren ustez, aintzat hartzekoa da ETAk utzia duela jardun armatua.

Kasu gehiago izan litezke

Europako auzitegiak esan beharko du orain Arizkurenen eskaera tramiterako onartuko duen edo ez. «Hilabete batzuk» pasa litezke ordurako, Izkoren esanetan. Epe motzean, kasu gehiago ere eraman ditzakete Estrasburgora, abokatuak aurreikusi duenez, antzeko beste batzuk ere ebaztear daudelako Auzitegi Konstituzionalean. Horietako bat zen, esaterako, Karlos Trenor abokatuarena —18/98 auzian zigortu zuten, Egin-ekin eta Orain S.A enpresarekin lotuta—, baina joan abenduaren 25ean irten zen kalera, zigorra beteta. Oraingoz, Konstituzionalak atzera botatako eskari bakarra Arizkurenena da.]]>
<![CDATA[Bruselara joango da Etxerat, gaitz larriak dituzten presoen egoera salatzera]]> http://www.berria.eus/albisteak/130394/bruselara_joango_da_etxerat_gaitz_larriak_dituzten_presoen_egoera_salatzera.htm Mon, 09 Jan 2017 18:33:41 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130394/bruselara_joango_da_etxerat_gaitz_larriak_dituzten_presoen_egoera_salatzera.htm Euskal Herrian izan ziren haietako batzuk -GUE/NGL talde ezkertiarrekoak eta ALE-Berdeak taldekoak-, euskal presoen egoera bertatik bertara aztertzeko, eta txosten bat plazaratu zuten gero. Errazkin: "Gaitz larri eta sendaezinak dituzten presoen egoera izan zen talde hau gehien kezkatu zuen afera". Jaiki Hadi: Okerrera egin du egoerak Euskal presoen osasun laguntzaz arduratzen den Jaiki Hadi elkarteko kideek ere ohartarazi dute gaitz larriekin kartzelan dituztenak nola dauden. Fernando Arburua psikologo eta Jaiki Hadiko koordinatzaileak azaldu du 22 preso daudela gaur egun gatzi larri eta sendaezinekin -haietatik hamarrek izenak publiko ez egiteko eskatu dute-: "Espetxealdi arindua ere ez zaie onartzen". Arburuak ohartarazi du EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboko kideak gutxiago izan arren preso gaixoen kopuruak gora egin duela eta haien egoera are eta larriagoa dela, besteak beste haien adinagatik eta jasotzen duten tratuagatik: "Zaila izaten da mediku irizpideek lehentasuna izatea espetxeko autoritateen aurretik". Bakartuta daudenak ere badirela salatu dute Jaiki Hadikoek: "Tortura modu bat da". Gehienbat emakume presoei eragiten diela azaldu du Arburuak, eta salatu du "erabat onartezina, gizagabea, krudela eta jasanezina" dela politika hori. Arantza Zulueta abokatuarena jarri du adibide; 2014ko urtarrilean atxilotu zutenetik dute bakartua. ]]> <![CDATA[Giza Eskubideen Estrasburgoko Epaitegian da sakabanaketaren aurkako lehen eskaera]]> http://www.berria.eus/albisteak/130400/giza_eskubideen_estrasburgoko_epaitegian_da_sakabanaketaren_aurkako_lehen_eskaera.htm Mon, 09 Jan 2017 07:24:31 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130400/giza_eskubideen_estrasburgoko_epaitegian_da_sakabanaketaren_aurkako_lehen_eskaera.htm 2013ko abenduko agiriarekin EPPK-k hasitako bidea. Multzoka, Euskal Herriratzeko banakako eskaerak egingo zituztela iragarri zuten, eta gaitz larriak dituztenek eta 70 urtetik gorakoek -hamasei preso inguru ziren orduan- egin zituzten hurbiltzeko lehen eskaerak, 2014ko martxoan. Horietako bat zen Josetxo Arizkurenena (Iruñea, 1958); Espainiako auzitegietako ibilbidea agortuta -ekainean ukatu zuen eskaera Auzitegi Konstituzionalak; tramiterako ere ez zuen onartu-, joan den abenduaren 23an sartu zuten Giza Eskubideen Europako Epaitegian haren eskaera, Amaia Izko abokatuak BERRIAri jakinarazi dionez. 1999an atxilotu zuten Arizkuren, Parisen, eta preso eduki duten geroztik. Kardiopatia iskemiko larria du, eta horregatik zegoen eskaerak egiteko lehen multzoan. Iazko ekainean, A Lamako (Galizia) kartzelatik Murtziakora (Espainia) aldatu zuten, eta senideek kezka agertu zuten, lehen ere beste preso batek salatu baitzuen han ez ziotela eman osasun arreta egokirik. Familia bizitzarako eskubidea Presoak beren ingurunetik urrun izateak familia bizitzarako eskubidea urratzen duela argudiatu dute abokatuek Estrasburgon sartutako eskaeran. Besteak beste, zailtasunak dakartzalako bisitetarako eta gainerako harreman bideetarako. "Sakabanaketarekin gauza gehiago urratzen dira, baina Estrasburgora joateko indar egin behar zen Giza Eskubideen Europako Konbentzioak dioenean, eta hor argi dago jasoa familia bizitzarako eskubidea". Europako auzitegiak esan beharko du orain eskaera tramiterako onartzen duen edo ez. "Hilabete batzuk" pasa litezke ordurako, Izkoren esanetan. Epe motzean kasu gehiago ere eramango dituzte Estrasburgora, abokatuak aurreikusi duenez, beste batzuk ere ebaztear daudelako Auzitegi Konstituzionalean.]]> <![CDATA[Euskal Herria Europan, demokraziaren agendan]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2091/008/001/2017-01-06/euskal_herria_europan_demokraziaren_agendan.htm Fri, 06 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2091/008/001/2017-01-06/euskal_herria_europan_demokraziaren_agendan.htm Autodeterminazioa Europako Batasunean. Erabakitzeko eskubidea izeneko jardunaldietan datorren asteazkenean, Europako Parlamentuan. Gure Esku Dago-ren esparru nagusia «euskal komunitatea» izan arren —Euskal Herrikoa nahiz kanpokoa—, Bruselan egon ahal izatea «aukera» bat izango da herri dinamikarentzat, Oiarbideren esanetan: «Euskal komunitatetik kanpo, erabakitzeko eskubidearen edo demokraziaren gaia sakontzen den eremu horietan ere egon behar dugu euskal herritarrok».

2015ean ere egin zituzten Bruselan antzeko jardunaldi batzuk, baina aurtengoek «indar handiagoa» izango dutela azaldu du Oiarbidek. Izan ere, nazio gehiagotako ordezkariek hartuko dute parte —galesek, irlandarrek, flandriarrek, katalanek eta euskal herritarrek—, eta talde politiko gehiago inplikatu dira. Euskal Herritik, tarte bana izango dute Izaskun Bilbao (EAJ) eta Josu Juaristi (EH Bildu) parlamentariek.

Bi atal nagusi izango ditu egitarauak. Batetik, erabakitzeko eskubidearen inguruko teoria aztertuko dute, Oiarbidek kontatu duenez: «Zer eztabaida dauden lege aldetik, konstituzioek zer dioten...». Atal horren barruan hartuko du hitza Zuzenbideko doktore Juanjo Alvarezek, beste zenbait hizlariren artean. Autodeterminaziorako eskubidea eta EB barne zabalkundearen aurrean izeneko hitzaldia emango du EHUko katedradunak.

Bigarren atalean, besteak beste, Gure Esku Dago-n jarriko dute arreta. «Praktika aztertuko da hor: herri dinamikak, parte hartzeko mugimendu zibilak...», zehaztu du Oiarbidek. Euskal Herrian azken urteetan piztutako dinamikaren garrantzia nabarmendu du: «Ez da kasualitatea, esaterako, AEBetako Columbia Unibertsitateko ikerlari batzuek gure gain fokua jartzea» —Gure Esku Dago-ri buruzko ikerketa bat egin zuten han, 2015ean—.

Baikor da erabakitzeko eskubidearen aldeko dinamikako kidea: «Gure Esku Dago eredu bat sortzen ari dela uste dut, eta haren potentzialtasuna usaindu ere ez dugu egiten oraindik». Euskal gizartea «saiakera berezi bat» egiten ari dela azaldu du Oiarbidek, Euskal Herriko «giroa eta kultura politikoa» aldatzeko: «Sarri ez gara jabetzen zer garrantzitsua den herri dinamika batek izan dezakeen gaitasuna, bortizkeria giro batetik, demokraziaren norabidean pausoak emateko».

Saiakera horren berri emango du Europako Parlamentuan Gure Esku Dago-ko ordezkariak. Horrez gain, erabakitzeko eskubidearen gaia «globalki» nola lantzen ari diren ere ikusi nahi dute gertutik, «elkar elikatu eta eztabaida maila hori ere Euskal Herrira ekartzeko». Izan ere, erabakitzeko eskubidearena «nazioarteko gaia» dela dio Oiarbidek, Euskal Herrian eredu propioa beharko dela argi utzi arren: «Kanpora goaz, barrura begiratzeko».

«Elkarlanerako esparrua»

Joan den abenduaren 17an aurkeztu zuten Prest izeneko bide orria Gure Esku Dago-ko kideek, Iruñean. 2019ra arteko urratsak marraztu zituzten han, eta herri galdeketez, mobilizazioaz eta Itun Herritarraz gain, elkarlana izango du ardatz bide horrek. «Elkarlanerako eremu bat» eskaini nahi diete era guztietako eragileei, eta horretan ari direla kontatu du Oiarbidek: «Oraindik ez dira argitara eman, baina aurten azalduko dira euskal gizartearentzat erreferentzia bihur litezkeen proiektuak».]]>
<![CDATA[«Preso politikoak dira, eta eskubidea daukate politikan parte hartzeko»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2017-01-05/preso_politikoak_dira_eta_eskubidea_daukate_politikan_parte_hartzeko.htm Thu, 05 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2017-01-05/preso_politikoak_dira_eta_eskubidea_daukate_politikan_parte_hartzeko.htm
Nola bizi izan duzu espetxea?

Lehen fasea da preso egotea; bigarrena, preso izatea. Hasieran zain zaude, Gorenak zer esango, baina, zure preso nortasuna barneratzen duzunean, burua barruan duzu. Jendea haserretu egiten da hau esanda, baina, niretzat, nahiko eramangarria da. Desdramatizatu behar dela uste dut. Hori bai, osasuna, gutxieneko oreka bat baldin baduzu. Bestela, kartzelan gaixo egotea erokeria da. Edo bakartze modulu batean egotea oso gogorra da. Jende askok gaizki pasatzen du, baina pare bat urte han ematea komenigarria da.

Asko ikasten dela diote batzuek.

Bai. Epaile eta fiskalek sartu behar lukete, sei bat hilabetez-edo, bost urtez behin, zer den jakiteko.

72 urterekin irten zara. Nola eragiten du adinak espetxean?

Sartzean, 1998an, hamazazpi urteko zigorra nuen. 63 nituen dagoeneko. «Baikorrak dira hauek, gero!», pentsatzen nuen [barre egin du]. Gero, Gorenak hamar urteko zigorra jarri zidan, eta pentsatu nuen posible zela. Beraz, helburua zen bizirik ateratzea. Eta, printzipioz, lortu dut. Adin batekin, garrantzitsuena osasuna da. Helduok beti ditugu ajeak, eta ahultasuna: arreta galtzen duzu, ez zara ohartzen gertatzen denaz... Funtsezkoa da laguntza, eta hori eskertu behar diot jendeari. Aitona banintz bezala tratatu naute: «Zuk ez hartu pisurik», «Entzun duzu deitu dizutela?»... Maila horretan oso giro ona dago.

Euskal Herriratzeko lehen eskaeren artean, zeurea zegoen, baina ezezkoa erantzun zizuten.

Bai, hurbiltzea eskatu nuen, eta azken hilabetean, besteekin ados jarrita, bigarren gradua.

Politikoki, nola ikusten duzu presoen gaia?

Kokatzeko: ezker abertzaleak estrategia aldatu zuen, eta pentsatu zuen akordio bat egongo zela presoen gaian. Horrek porrot egin zuen. Eskema horretan, presoei zer zegokien? Erresistentzia eta duintasuna. Eta horrek hor jarraitzen du. Une honetan inork ez du esaten akordiorik egongo denik. Poliki-poliki, [EPPK] kolektiboak erabaki batzuk hartu zituen, baina ez dira gauzatu. Orain hasi da.

Nola bizi izan duzu hori dena?

Pertsonalki, uste dut askoz gehiago egin behar zela gure aldetik, ezker abertzaletik. Ez begiratu arerioak zer egingo duen, baizik eta gure baliabide guztiak erabili. Legezko bideei buruz, konbentzituta nago ez dela ezer lortuko epe labur eta ertainean, baina pentsatzen dut bide guztiak erabili behar direla. Esperientzia dut abokatu gisa, langileekin. Legeak langileen aurka daude, baina zirrikituak badaude, eta noizbehinka lortzen duzu zerbait. Eta horrek beste giro bat sortzen du: «Egin behar da, lor daitekeelako». Ezezko borobilak jasoko dituzte, baina egin behar da. Juridikoki, gauza askotan arrazoi daukagu. Ez dute beraien legea betetzen, ezta eguneroko gauzetan ere. Konbentzituta nago, gainera, ezin dutela errespetatu. Ez dute baliabiderik. Eta hor politika sartu behar da.

Baliabideak, zer zentzutan?

Pertsonak. Preso sozialekin, adibidez, kasu gutxi batzuetan, gizarteratzea nahiko eraginkorra da. Baina gurekin? Ez da posible. Zer gizarteratze mota egin dezakete? Buru garbiketa? Askoz gehiago dakigu guk haiek baino.

Zertan egingo zenuke indar?

Hurbiltzea eskatu dugunean, adibidez, nabarmendu da gizarteratzearena. Ondo dago, baina nik nabarmenduko nuke gehiago parte hartzea. Preso politikoak gara, eta urrun bazaude, ezin duzu parte hartu herriko bizitza sozialean, politikan. Eta eskubidea dugu. Niretzat, kasik, urratzen den eskubide nagusia hori da.

Kaleko giroa nola sumatu duzu?

Astebete daramat kalean, eta uste dut presoen aldeko bost manifestaziotara joan naizela. Gabonak-edo izango dira, baina nik urteotan baieztatu dut elkartasuna badagoela. Handia. Hori hor dago. Nola artikulatu? Noski, errepresio bidez koordinazio guztia desegiten badizute, oso zaila da.

Preso ohiak Kalera Kalera dinamikan ari dira azkenaldian.

Uste dut, neurri handi batean, hori dela kolektiboak kanpoan behar duena: babes politikoa. Jakin dezaten: «Egiten duzuena onartzen dugu». Nortzuk? Guk. Barruan bazaude, ez dakizu: «Zer esango dute herrian hau egiten badut?». Barruan, behar da erresistentzia eta batasuna, beti izan dena. Baina baita ere eskaerak egitea, eskatzea, exijitzea... Kontraesanak sortuko dira, baina nahiko baikor nago momentu honetan. Duela hiru urte ez; ikusten nuen kontua ez zela mugitzen, inertzia hutsa zela... Nik atea hortxe neukan, baina ikusten nituen besteak, 30 urteko zigorrekin, eta... Orain baikorrago nago.

18/98 auzia. Zer izan zen?

Amaieraren hasiera izan zen. Madrilgo eskuindarrek galdu zituzten konplexuak: «Ja demokratak gara, egin dezakegu». Ezker abertzalearen erakundeak, Egin, AEK, Elkar... Denetarik ikusi dugu. Eliza ez zuten sartu, gutxigatik; Ikastolekin ere hortxe ibili ziren. Esperimentu bat izan zen.

Ia hogei urte dira 1998. urtetik...

Hori zen, agian, kartzela baino okerragoa. Jarraitzen dizute, polizia leku guztietan, dena enbargatuta, ezin mugitu ere egin... Nik bizitza konponduta neukan, baina, gaztea bazara, dena blokeatua duzu. Krudelkeria izan zen.

Egin-eko piezarekin lotuta zigortu zintuzten.

Ni Egin-en inoiz ez nintzen egon. Laguntza eman dut ahal izan dudanean, Euskaldunon Egunkaria-ri bezala. Abokatu laboralista izan naiz, eta, garai hartan, langile eta herri mugimendua Egin-ek bakarrik jorratzen zuen. Beti defendatu dut beharrezkoa zela hori. Eskatu zidaten sartzeko gero, eta baietz esan nuen.

Joxemi Zumalabe fundazioan aritu zinen gehiago, ezta? Desobedientzia zibilaren gaia jorratu zenuten, besteak beste...

Poliziek-eta desitxuratu egin zuten hori ere. Fundazioa ez zen desobedientzia zibilerako. Nahi zuena zen sakabanatuta zegoen herri mugimendua koordinatzen saiatzea, topaketak-eta antolatzea, eta beste gauza batzuen artean sortu zen desobedientziarena.

Gaur egun, tresna gisa, indar handiagoa izan dezake?

Instituzioek lidergoa hartzen badute, oso ona izan daiteke. Katalunian dago adibidea. Baina, esaten badute, adibidez, zergak Katalunian ordaindu behar direla, gero Madril etorriko da, eta eskatuko dizkizu. Eta, ordaintzen ez baduzu, enbargatuko dizkizu ondasunak. Desobedientzia beti da arau bat ez errespetatzea, eta ondorioak onartzea. Batez ere, instituzioek hasi behar dute. Auzitegi Konstituzionalak jartzen du muga, eta Katalunian esan dute: «Berdin dit Konstituzionalak zer dioen». Hori da desobedientzia.

Lan munduan aritu zara abokatu gisa urte luzez. Krisi deitutakoak sortutako egoera segitu duzu?

Azken bederatzi urteetan barruan egonda... Ez dakit oso ondo. Argi dago asko jaitsi zela langileen borroka. Pertsonalki, pentsatzen dut saiatu behar dela antolatzen prekariatua, baina hori sindikatuek ezin dute egin, ez daude horretarako prestatuta. Nola sortuko den? Prekarioek pentsatu behar dute hori. 70 urte ditut, nola esango diot gazte bati zer egin? [Barre egin du] Etorkizuna, egotekotan, gazteen esku egongo da.]]>
<![CDATA[Euskal preso ohiei laguntzak ematen hasi da SEPE, auzitegiek ebatzi bezala]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1791/006/001/2017-01-03/euskal_preso_ohiei_laguntzak_ematen_hasi_da_sepe_auzitegiek_ebatzi_bezala.htm Tue, 03 Jan 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1791/006/001/2017-01-03/euskal_preso_ohiei_laguntzak_ematen_hasi_da_sepe_auzitegiek_ebatzi_bezala.htm
2013ko abenduan, aurrekontuen inguruko eztabaida baliatuta, PPk eta UPDk baldintza berriak sartu zituzten aurrekontu legean. Auzitegi Konstituzionalak, iazko ekainean, konstituzioaren aurkakotzat jo zuen lege aldaketa hori, eta ebatzi zuen ez zela «egokia» izan erabilitako bidea. Sententzia hura atera zenetik, 27 euskal preso irten dira kalera; hiruri, auzitegien irizpideen aurka, ezezko erantzuna eman zien SEPEk, eta orain arte erantzunik ez zien eman gainerakoei.

Jarrera hori dela eta, LAB sindikatuak salaketa jarri zuen ezezko erantzunak sinatu zituen SEPEko arduradunaren aurka, prebarikazioagatik. Ikusteko dago zer bide egingo duen auzi horrek.

Hilabete batzuk pasatu eta egoera aldatzen ez zela ikusita, ekainetik aurrera laguntzarik eman ez zieten preso ohiak «segurtasun juridikorik gabe» zeudela salatu zuen Harrerak, abenduan. «Printzipioz, amaitua behar luke egoera horrek, berriz ere baiezko erantzunak ematen hasi direnez», azaldu dio orain BERRIAri elkarteko kide Karlos Ioldik.

Azken urte erdian kalera irten diren 27 preso ohi horiei ez ezik, gehiagori ere eragin die SEPEren jarrerak. 2013ko abenduan PPk eta UPDk legea aldatu zutenetik, 93 preso ohik egin dute eskaera. Harreraren arabera, aurreikusi gabeko 455.000 euroko gastua eragin dio horrek elkarteari.

2015eko urtarrilean, EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen Parot doktrina bertan behera utzi osteko erabakia izan zela legea aldatzea, eta «zigor bikoitza» ezarri ziela bi preso ohiri. Delitu motaren arabera «diskriminatu» zituztela ere esan zuten epaileek.]]>
<![CDATA[Javier de Andres izango da Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkaria]]> http://www.berria.eus/albisteak/130143/javier_de_andres_izango_da_espainiako_gobernuaren_eaeko_ordezkaria.htm Fri, 30 Dec 2016 07:31:12 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130143/javier_de_andres_izango_da_espainiako_gobernuaren_eaeko_ordezkaria.htm <![CDATA[Zigorraren neurria]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1887/006/001/2016-12-30/zigorraren_neurria.htm Fri, 30 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1887/006/001/2016-12-30/zigorraren_neurria.htm Emakumeak patriarkatuaren kartzeletan izeneko mahai ingururako prestatutako aretoa, eta hausnarketarako gune ere bihurtu zen, emakume preso ohi ugari baitzeuden han.

Espetxeak emakumeei dakarkien zigorraren neurria agertu zuen Galdosek. 1986ko martxotik 2005eko irailera eduki zuten preso; horietatik zazpi, erabat bakartuta. Izan ere, Ruz de Torradok azaldu zuen euskal presoen sakabanaketari emakumeena ere erantsi behar zaiola; kartzela gutxiago daudenez emakumeak hartzen dituztenak, areagotu egiten dela haien arteko sakabanaketa ere.

«Zaila zait azaltzea zer den hor bizitzen dena», hasi zen Galdos. 1989an, sakabanaketa ezartzen ari zirela, bakarrik eraman zuten Malagara (Espainia). «Kartzelak gizonentzat pentsatuta daude». Ziegan, egunero egiten zizkioten miaketak: «Bakarrik nengoen. Kutxa txiki bat baino ez nuen. Ez nuen inor ikusten, baina egunero egiten zidaten».

Ohiko egoeran, 22 ordu ematen zituen ziegan. Ez zuen aurrez aurreko bisitarik. Urte eta erdiz, zigortuta eman zuen ia denbora guztia; esaterako, dutxara ez ateratzeagatik arau hausteak pilatzen zituelako. «42 egun ematen nituen zigortuta, bi zigorrik gabe, beste 42 egun zigortuta...».

Zigortuta zegoenean, egunean ordubetez bakarrik zuen ziegatik ateratzeko aukera. Bisitak bost minutukoak izaten ziren, hamabostean behin, gertuko senideekin soilik. Malagaraino, ordu luzeko bidaia egin behar izaten zuten haiek, bost minutuko bisitarako. «Gogorra zen hori». Hilean telefono dei bat egiteko aukera soilik zuen, bost minutukoa; baina, zigorren ondorioz, hori ere galtzen zuen askotan. «Sei urtean, hiru dei bakarrik izan nituen», kontatu zuen: «Kanpoko munduarekiko lotura guztia galduta neukan».

Aurkezle lanetan Olatz Dañobeitia preso ohia aritu zen, eta nabarmendu zuen «tortura» direla egoera horiek ere. «Inkomunikazio hori tortura da, eta torturaren kontakizun bat izan da zurea», esan zion Galdosi: «Baina baita erresistentziaren kontakizun bat ere».

Kartzelak egitura patriarkal gisa genero sistema nola berregiten duen aztertua du Ruz de Torradok, eta ertz ugari aipatu zituen. Emakume presoen biktimizatzea, esaterako: «Pentsatzen da ez zekitela zertan ari ziren». Eta kriminalizatzea: «Gehiagotan egiten dira balorazio moralak delituaren egilea emakumea denean». Emakumearentzat, «zigor hirukoitza» dakar kartzelak, antropologoaren hitzetan: «Soziala, pertsonala eta espetxeak ezartzen duena bera».

Preso sozialen egoera aztertu du gehienbat Ruz de Torradok, eta Etxebarrietak gehiago erreparatu zion euskal preso politikoen inguruari. Galdera batekin ekin zion: «Nork mantendu du preso politikoen borroka Euskal Herrian?». Emakumeen gain geratzen da maiz zaintza lana, eta, presoentzat babes hori beharrezko dela kontuan izan arren, nork eta nola egiten duen aztertu beharra dagoela aipatu zuen. «Alde emozionaletik» goraipatu izan dela sarri, baina «politikora jauzi egiteko garaia» dela, «lan militantea» dela aitortzeko garaia dela: «Naturalizatzeari utzi behar genioke; badaude jada praktika egokiak, baina senideen lana banatzeko urratsak egin behar genituzke».

«Lankidetza esparru bat»

Goizean, agerraldia egin zuen emakume preso ohien talde batek. «Hemen gaude», esan zuten: «Gure borroka esparruetan ikusezin sentitu ginenak, eta baita, ikusezinak ez izateko, ahotsa altxatzea eguneroko zerbait bilakatu genuenak ere». Itxialdia hasi zuten, eta bihar arte jarraituko dute. «Muturreko» egoerak bizi izan dituztela oroitarazi zuten, preso eta emakume izateagatik: bortxaketak, izua, kartzelako bizi baldintzak... «Agian, bada garaia premia eta min pertsonalak ahultasun moduan ulertu ordez aurre egin beharreko arazo kolektibo moduan ulertzeko».

Egun, 51 emakume preso daude EPPKn; hamahiru, bakarrik, kiderik gabe. «Benetako bakea eta askatasuna eraikitzeko, gatazka politiko armatuaren harira izandako ondorioak» konpondu behar direla nabarmendu zuten, eta horretarako «lankidetza esparru bat» sortzea proposatu zuten, «bereziki» emakumeon eskubideen aldeko eragileekin.]]>
<![CDATA[Presoen alde mobilizatzera deitu dute Ernai eta Aitzinako gazteek]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1757/006/001/2016-12-29/presoen_alde_mobilizatzera_deitu_dute_ernai_eta_aitzinako_gazteek.htm Thu, 29 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1757/006/001/2016-12-29/presoen_alde_mobilizatzera_deitu_dute_ernai_eta_aitzinako_gazteek.htm
Julen Larrinaga eta Begoña Uzkudun euskal preso ohien hitzaldiaren ondoren egin zuten agerraldia, atzo, Ernaiko eta Aitzinako gazteek. Haietako batzuek salatu zutenez, Guardia Zibilak errepideko kontroletan geratu zituen Usurbilera bidean; Etzegaraten (Gipuzkoa), esaterako. «Preso politikoak dira, gatazka politiko baten ondorio direlako», nabarmendu zuten agerraldian, Gazteok zuekin. Amnistia. Independentzia leloa eta EPPKren ikurra zeramatzan pankarta bat atzean zutela. Ildo beretik, independentzia, sozialismoa eta feminismoa aldarrikatu zituzten, eta gogora ekarri preso eta iheslariak alboan nahi dituztela bide horretan: «Ez da konponbiderik egongo euskal preso eta iheslari politiko guztiak, etxean, kalean borrokan, gurekin izan arte».

Giza katea urtarrilaren 6an

Frantziako eta Espainiako gobernuen «gerra estrategia» ere kritikatu zuten gazteek. Altsasuko (Nafarroa) gazteen auzia eta Luhusoko (Lapurdi) polizia operazioa adibide jarrita, Paris eta Madril «jarrera immobilista» izan ondotik orain «jarrera oztopatzailea» dutela salatu zuten, gazteei mobilizaziorako deia egitearekin batera: «Denak kalean izan arte, denok kalera».

Urtarrilaren 14an izango da mobilizazio horietako bat, Sarek antolatutakoa. Azken urteetako gisan, manifestazioa izango da Bilbon, eta parte hartzeko deia egin zuten atzo Ernaik eta Aitzinak. Kalera Kalera dinamikak prestatutakoa atzo aipatutako beste mobilizazioa. Juan Mari Olano eta Oihana Garmendia preso ohiek iragarri zutenez, giza katea egingo dute Donostian; Haizearen Orrazia eta Alderdi Eder jendez lotzea da asmoa, bakoitzak kandela bana eskuan daramala: «askatasunaren argia». 18:30ean hasiko da giza katea, eta 19:00etan egingo dute ekitaldia, Kontxako Erlojuen gunean.

«Mobilizazio ziklo berri bati hasiera emateko konpromisoa» hartu zuten hala Kalera Kalera dinamikako preso ohiek, Olanok azaldu zuenez: «Bereziki deitu nahi ditugu azken 40 urteotan amnistiaren eta askatasunaren alde borroka egin duten pertsona guztiak». EPPK-ko zuzendaritzak eztabaidarako txostenean jasotako bideak —legedia erabiliz banakako eskaerak egiteko ildoa «eraginkor» bihurtu nahi dute— herritar denen «inplikazioa» eta «herri akordioa» eskatzen dituela nabarmendu zuen preso ohiak, sindikatuak, erakundeak eta eragile sozial eta politikoak aipatuta: «Ibilbide honek arrakasta izan dezan, derrigorrezkoa izango da herri gisa jardutea. Izan ere, indar harremana izango baita gakoa».

Espainiako eta Frantziako gobernuen «blokeoa, immobilismoa eta mendekua» ere salatu zituzten, eta bat egin zuten EPPK-ko zuzendaritzak txostenean aipatutako «marra gorriekin» —bi dira: «damua eta salaketa»—. «Ebidenteak dira», esan zuten: «Geure egiten ditugu».

Zazpi gazte, Parisen atxilo

EPPKren eztabaidari babesa agertzeko eta espetxe politika salatzeko kateatu ziren Madrilen eta Parisen Ernaiko eta Aitzinako kideak, eta Frantziako Justizia Jauregian protesta egin zuten zazpi gazteak atxilotuta dituzte oraindik. Aitzina antolakundeak atzo goizean jakinarazi zuenez, atxiloaldia luzatu diete beste 24 orduz. Gaur igaro behar lukete, beraz, auzitegitik; handik pasatu gabe libre uztea da beste aukera.

Erabaki horren berri izan ondoren, asteartean egin bezala, dozenaka lagunek protesta egin zuten gazteak askatzeko eskatuz. Baionako herriko etxearen aurrean egin zuten elkarretaratzea.]]>
<![CDATA[«Jendartearen bultzada» eskatu du Sortuk EPPKren pausoak babesteko]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2177/006/002/2016-12-28/jendartearen_bultzada_eskatu_du_sortuk_eppkren_pausoak_babesteko.htm Wed, 28 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2177/006/002/2016-12-28/jendartearen_bultzada_eskatu_du_sortuk_eppkren_pausoak_babesteko.htm berria.eus webgunean—. 2013ko abenduan lege baliabideak erabiliz hasitako bidea «berritu» eta «eraginkor» bihurtzeko ireki du eztabaida EPPK-k, eta, Josu Erkoreka bozeramailearen hitzetan, era «baikorrean» hartu du hori Eusko Jaurlaritzak ere. Espainiako Barne ministro Juan Ignacio Zoidok, ordea, ohartarazi du Madrilek «irmo» jarraituko duela orain arteko jarrerarekin.

EPPK-ko zuzendaritzak berak nabarmendu zuen euskal gizartearekin batera egin beharreko urratsak direla presoenak, eta hor jarri zuten indarra Sortuko kide Arkaitz Rodriguezek eta Miren Zabaletak ere, atzo, presoen kolektiboko zuzendaritzak argitara emandako txostena baloratzeko agerraldian. Zabaleta: «Kartzelak husteko ezinbestekoa da euskal jendartearen bultzada, ezaguna baita [Espainiako eta Frantziako] estatuen jarrera eta jokabidea. Beste behin, kaleak bete beharra dago kartzelak husteko».

Lege baliabideak erabiltzeko erabakia «sakondu eta zehaztera» dator EPPKren eztabaida, Zabaletak azaldu zuenez. Hala, presoen kolektiboaren «ardura eta erantzukizun historikoa» goraipatu zuen: «Ekarpen berri honek, zalantzarik gabe, konponbide prozesuaren blokeoa apurtzen lagunduko du. Ez hori bakarrik; askapen prozesuan aurrera egiteko aukerak areagotuko ditu».

Madrilen eta Parisen jarreraz ere ohartarazi zuten, ordea, Sortuko kideek: «EPPK-k urrats bat egin nahi duen bakoitzean, estatuak galarazten saiatu dira». Herrira-ren aurkako operazioa, esaterako, 2013ko irailean egin zuen Guardia Zibilak, EPPK-k 2013ko agiria atera baino hiru hilabete lehenago. Atzo ateratako txotenean, presoen kolektiboko zuzendaritzak aitortu zuen «estatuaren errepresioa» izan zela pauso hura indargabetu zuena. Zabaletak atzo adierazi zuenez, «argi geratu da nor dagoen bakearen alde eta nor ez».

Hori dela-eta, EPPKren eztabaida eta har ditzakeen erabakiak «errespetatzeko» eskatu zien Frantziako eta Espainiako gobernuei, eta mobilizazioa indartzeko gizarteari. Izan ere, Luhuson (Lapurdi) ETAren armagabetzearen harira atxilotutakoak aske uzteak erakusten du, Sorturen iritziz, posible dela «estatuen gerra estrategia pitzatzea»: «Indartsuak dira, baina ez garaiezinak».

«Irmo» agertzea izan da Espainiako Gobernuaren lehen erreakzioa. Ekitaldi batean galdetu zioten kazetariek Juan Ignacio Zoido Barne ministroari EPPKren iragarpenari buruz. Argi utzi zuen jarrera: ez dute espetxe politika aldatzeko asmorik. «Errespetuagatik, duintasunagatik eta [ETAren] biktimekiko esker onez, oso irmo mantendu behar dugu borreroek eta haien lagunek sortu nahi dituzten eufemismoen aurka». ETAren armagabetzeaz ere hitz egin zuen Zoidok: «Legearen inperioa gainean izango dute».

Bestelakoa izan zen Eusko Jaurlaritzaren erreakzioa. Josu Erkoreka bozeramaileak atzoko agerraldi batean esan zuenez, «baikorra» da EPPKren iragarpena. Hala ere, Erkorekak gogorarazi zuen Eusko Jaurlaritzak «aspaldi» adierazi zuela «legedian jasotako banakako neurrien bidea» zela presoek jorratu beharrekoa, eta zentzu horretan kokatu zuen presoen kolektiboko zuzendaritzaren txostena: «Bide horretan aurrera egin nahi duten heinean, adierazpena baikorra da Eusko Jaurlaritzarentzat, baina nahiago nuke iritzi sakonagorik ez aurreratu». Izan ere, «erabaki konkretuei» itxaron behar zaiela uste du Erkorekak.

Otegi: «Pauso ausarta»

Zuzendaritzak proposatutako txostena EPPK-k onartzen badu, EH Bilduko bozeramaile Arnaldo Otegi ziur da «behin betiko pausoa» izango dela, «ausarta», eta prozesu independentista lagunduko duena. «Helburu izan behar dugu preso, iheslari eta deportatu politikorik gabeko nazio batean bizitzea». Presoek Paristik eta Madrildik jaso dezaketen erantzunaz ere ohartarazi zuen Otegik, gobernuen jarrera kritikatzeko: «Frogatu ahal izango dugu ea egia den hain arin esaten den hori: bide legal eta demokratikoak erabilita dena dela posible, baita presoak ateratzea ere». ]]>
<![CDATA[Pitzatzeko dagoena]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2187/003/003/2016-12-27/pitzatzeko_dagoena.htm Tue, 27 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2187/003/003/2016-12-27/pitzatzeko_dagoena.htm
Aste honetako datuen arabera, EPPKn 349 lagun daude: 346 preso, kartzelan, eta hiru, etxean. 346 horietatik hiru baizik ez dauzkate euskal espetxeetan. EPPKtik kanpo, beste dozena bat euskal preso ere badira. Preso bakoitzaren egoera ezberdina izan daiteke, besteak beste, bakoitzari egotzitako delituaren eta ezarritako Zigor Kodearen arabera. Baina badira denei eragiten dieten auzi batzuk. Hona:

SAKABANAKETA

2013ko adierazpenarekin, Euskal Herriratze eskaerak martxan jarri zituzten EPPK-ko kideek, zigorra bizilekutik urrun betetzeak komunikazioetarako, defentsa juridikorako, bisitetarako, eta osasun, kultur eta hezkuntza arretarako eskubideak urratzen dizkiela argudiatuta. Ezezko erantzunak jaso zituzten: eskubide horiek bermatuta daudela diote epaileek. Espainiako Auzitegi Konstituzionalean daude orain eskaerak.

GRADU ALDAKETAK

Salbuespen izaera duen arren, lehen graduan dituzte EPPK-ko kideen %90. Ez da printzipio orokorra izan, baina, gradu aldaketak eskatu dituzten kasu bakanetan, espetxe erakundeek argudiatu dute eskaera egin duten presoak ez direla alboratu ETAren eta legez kanporatutako gainerako «erakundeen diziplinatik». Kontuan hartzekoa da legez kanporatutako erakunde gehienak deseginak daudela eta ETAk armagabetzeko borondatea adierazia duela.

7/2003 LEGEKO BALDINTZAK

Aznarren gobernuak bultzatutako 7/2003 legeak baldintza berriak ezarri zituen baimenak eta 3. gradua lortzeko. «Segurtasun tarte» bat ezarri zuten: bost urtetik gorako zigorretan, erdia izan behar da betea —zigor osotik egiten da zenbaketa—. Adibidez: 100 urteko zigorra duen batek, baimenak lortzeko, 25 beteak izan behar lituzke; 3. gradura heltzeko, 50, eta, baldintzapean aske geratzeko, 75 —Espainian, 40 urtekoa da gehienezko zigorra—. Beraz, Iruinen hitzetan, «blokeatu» egin zituzten bide horiek.

Horrez gain, baldintza gisa daude jasota «helburu eta bitarteko terroristak» alboratzea eta «erakunde terroristarekiko eta haren inguruarekiko» harremanak etetea. Atzera eraginez ezar liteke lege hori; beraz, EPPK osoari eragiten diote baldintza horiek.

ZIGOR LUZEAK, 2008/675/JAI

160 euskal preso baino gehiago daude egun 25 urtetik gorako zigorrekin. Espainian, Auzitegi Konstituzionalaren doktrinaren arabera, ez dago berrikusteko aukerarik. Gainera, Frantzian betetako zigorrak aintzat ez hartzeko lege bat ere onartu zuen Madrilek, EBren 2008/675/JAI erabaki markoaren aplikazioan salbuespenak ezarrita —50etik gora dira Frantzian zigortutako presoak—.]]>
<![CDATA[Atxilotze unean tratu txarra eman ziotela salatu du Manu Azkaratek]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1783/010/001/2016-12-27/atxilotze_unean_tratu_txarra_eman_ziotela_salatu_du_manu_azkaratek.htm Tue, 27 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1783/010/001/2016-12-27/atxilotze_unean_tratu_txarra_eman_ziotela_salatu_du_manu_azkaratek.htm
Senide batek igandean hitz egin zuen telefonoz Azkaraterekin, eta orduan kontatu zizkion hark atxilotze unean jasotako tratu txarrak. Atxilotua izan berritan ere hitz egin zuen Azkaratek familiarekin, baina ez zien ezer esan, kezkatu ez zitezen.

1980ko hamarkadako auzi batzuengatik epaitu eta zigortu nahi du Espainiak Azkarate, eta horregatik atxilotu zuten abenduaren 15ean, Marseillan (Frantzia). Azkaratek berak senideei kontatu dienez, 1.300 euro atzeman zizkioten etxean, baina Marseillako polizia etxean 1.000 euro «desagertu» ziren, eta hiri bereko espetxean beste 200 —han izan zuten preso hasieran—. Espainiako Auzitegi Nazionalaren eskaria aintzat hartuta, hilaren 21ean Soto del Realgo espetxera eraman zuten Azkarate; han dute preso.

Karlos Trenor, aske

Bederatzi urtean preso egon ondoren, aske utzi zuten igandean Karlos Trenor euskal preso eta abokatua. 18/98 auzian zigortu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak, Egin egunkariaren proiektuan aritzeagatik. Ocaña II (Espainia) espetxetik irten eta ordu gutxira heldu zen Donostiako Egia auzora, igandean. Harrera beroa egin zioten han zain zituen senide eta lagunek.

Sortuk, bestalde, Zaballako (Araba) espetxerako martxa egin zuen larunbatean. Pello Otxandianoren ahotik, «aurreko zikloa erabat itxi eta berria irekitzeko konpromisoa» agertu zuten Sortukoek, «salbuespenezko espetxe politika» salatzearekin bat. Hilaren 31n, Basauriko (Bizkaia) eta Martuteneko (Donostia) kartzelatara egingo dituzte martxak.]]>
<![CDATA[Mont de Marsango epailearen esku geratu da Naparraren bilaketa]]> http://www.berria.eus/albisteak/130012/mont_de_marsango_epailearen_esku_geratu_da_naparraren_bilaketa.htm Mon, 26 Dec 2016 12:28:44 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/130012/mont_de_marsango_epailearen_esku_geratu_da_naparraren_bilaketa.htm Errazkin kazetariari eta Etxeberria auzi medikuari deklarazioa hartu zien. Etxeberriak deklaratu zuen, gorpua aurkituz gero, Naparra ote den "guztiz identifikatzea" posible litzatekeela. ]]> <![CDATA[Lehengo, oraingo eta geroko aldiak]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2291/005/001/2016-12-24/lehengo_oraingo_eta_geroko_aldiak.htm Sat, 24 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2291/005/001/2016-12-24/lehengo_oraingo_eta_geroko_aldiak.htm
Bide hori etengabe baldintzatu dute Frantziako eta Espainiako estatuek egindako polizia operazioek; 2015eko maiatzean, Miarritzen (Lapurdi), Cambarre etxea miatu eta jabeak atxilotu zituen Frantziako Poliziak. Atzetik heldu ziren Ortzaizeko, Baigorriko (Nafarroa Beherea) eta Azkaineko (Lapurdi) atxiloketak. ETAko kidetzat jo ez zituzten herritar gehienak tarte laburrean utzi izan ditu kalean Parisek.

Izan ere, trabak bai, baina Luhusoko pausoa emateko bidea ekarri duten baldintzak ere lehendik ari ziren sortzen gizarte zibilean. Atzo Ipar Euskal Herriko hautetsi ugarik adierazi gisan, 2011n Aieteko Bake Konferentzian abiatutako bidearen «segidan» baitator Luhusokoa. Aiete abiapuntu hartuta, mobilizazioa eta eragile eta sentsibilitate ezberdinen arteko elkarrizketa etengabea izan da: Bake Bidea sortzea, Baionako Foroak eta Adierazpena, Parisko Bake Konferentzia... Aniztasuna biltzeko gaitasuna eta konstantzia. Lan hori gabe, aste honetako operazioak jasotako erantzuna bestelakoa zatekeen.

Zailtasunak edo erronkak ez dira makalak «oraingo aldi» berrirako ere. Hegoaldeko alderdi eta sindikatuen ordezkaritza zabalak Bilbon erakutsitako argazkiari, oraindik, konstantzia eta aniztasuna falta zaizkiola dirudi. 2014ko urtarrilean, EPPKren bitartekarien aurkako operazioaren eta Bilboko urteroko mobilizazioaren debekuaren ondoren, izan zen antzeko argazki bat. Ageriko segidarik ez zuen izan, ordea. Aniztasuna, konstantzia. Jarrera hori Euskal Herri osora eta sentsibilitate gehiagotara zabaltzea izango da erronketako bat.

Bilboko aste honetako argazkian atera zirenek Madrili eta Parisi «ardura» eskatu dioten arren, Eusko Jaurlaritza, Nafarroako Gobernua, Iruñeko eta Gasteizko parlamentuak eta Euskal Elkargoa «lagungarri» gisa aipatu izanak erakusten du egon daitekeela bide bat egiteko aukera, bertatik jarrera bat indartuz, «ardura» duenaren zain egon gabe.

«Lehengo aldiak» ez ezik, ordea, gerorako utz ditzakeen ondorioek ere baldintzatzen dute oraingo armagabetze prozesu hori. Atxilotutakoei ETAk bidalitako gutunetan ikus liteke: «Soilik gauza bat eskatu nahi dugu: egiten den bideak ez dezala zirrikiturik utzi inork irakurketa okerrik egiteko, 'garaituen eta garaileen' kontakizun maltzurra egiteko». Konponbideak «integrala» izan behar duela ere badio, presoen auzia oroitaraziz. Baina gero: «Halere, jakin ere badakigu alor bakoitzean, ahal den neurrian, aurrera egin beharra dagoela, azkenean denetan urratsak egiteko baldintzak sortu ahal izateko».

Bidea egitea beste biderik ez da egongo, antza, Madril eta Paris mugiarazteko. Bake prozesurik ezean, badirudi «aldi» berriko bakegintzak ere gehiago izango duela gintza-tik baketik baino.]]>
<![CDATA[Harrerari eragin dio gastua preso ohiei laguntzak ukatu izanak]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2363/006/001/2016-12-23/harrerari_eragin_dio_gastua_preso_ohiei_laguntzak_ukatu_izanak.htm Fri, 23 Dec 2016 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2363/006/001/2016-12-23/harrerari_eragin_dio_gastua_preso_ohiei_laguntzak_ukatu_izanak.htm
Ondorioak ez dira makalak izan Harrerarentzat, elkarteko kide Jon Ugarte eta Karlos Ioldik azaldu dutenez. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Parot doktrina eraitsi eta bi hilera, 2013ko abenduan, PPk eta UPDk aurrekontu legearen eztabaida baliatu zuten, legea aldatu, eta gizarteratzeko laguntza jasotzeko baldintza berriak exijitzeko. Ordutik, Harreraren arabera, 225 euskal preso irten dira kartzelatik.

Guztiek gizarteratzeko laguntza eskatu izan balute, 1.300.000 euro ingurukoa litzateke estatuak ordaindu beharrekoa. Kalera irten diren 225 lagun horietatik, ordea, 93k egin dituzte eskaerak, eta laguntza ukatu dietenez, Harrera elkarteak egin behar izan du haien oinarrizko beharren kargu. Ondorioz, 455.000 euro bideratu behar izan dituzte horretara. Ugarte: «Zama hau gure gain hartu behar izan dugu estatuak ez diolako aurre egin. Horrek guri eragin diguna da desbideratzea gure aurrekontuen ia %45».

Auzitegi Konstituzionalak ekaineko sententzia batean ebatzi zuen lege aldaketa egiteko UPDk eta PPk erabilitako bidea ez zela «egokia» izan, eta, ondorioz, bertan behera utzi zituen haiek ezarritako baldintzak. Izan ere, ebazpenaren arabera, «diru sarrerak eta gastuak aurreikustea» da aurrekontu legearen xedea, eta hor ez du kabidarik PPk eta UPDk letra txikitan sartutakoak.

«Segurtasun juridikorik ez»

Sententzia hura argitara atera zenetik, Harreraren arabera, 26 euskal preso irten dira kartzelatik. PPk eta UPDk legea aldatu aurretik, inoiz ez zuten halako arazorik izan euskal preso ohiek, eta Auzitegi Konstituzionalak baldintza haiek bertan behera utzi arren, SEPEk ukatu egin zien laguntza hiru preso ohiri. Hori dela-eta, LAB sindikatuak prebarikazioagatik salatu zuen erantzunak sinatu zituen arduraduna.

Azken egunetan aurrez helegiteak jarrita zituzten batzuei ordaintzen hasi diren arren, Auzitegi Konstituzionalaren sententziaren ondoren kalera irten eta laguntza eskatu duten beste 23 lagunei ez diete erantzunik eman SEPEkoek, eskaera egin zutenetik hilabeteak pasatu arren. Ondorioz, «segurtasun juridikorik gabe» daudela nabarmendu du Ugartek: «Ez dakigu zergatik hiru hilabete pasatu ostean ez diguten erantzuten. Ez dakigu nondik aterako diren, baina badirudi borondate onik ez dutela, eta zerbait asmatzera doazela».

Espainiako Auzitegi Konstituzionala, izan ere, ez zen auziaren mamian sartu. Bai, ordea, EAEko Auzitegi Nagusiko epaileak, Mikel Zarrabe eta Luis Mari Azkargortaren kasuan. 2015eko urtarrilean auzia Konstituzionalera igorri zutenean, ebatzi zuten Parot doktrina bertan behera geratu ondorengo erabaki bat izan zela aurrekontu legea aldatzea, eta «indemnitate printzipioa» urratu zuela Mariano Rajoyren gobernuak. Hau da, inor ezin dela jazarria izan dagozkion eskubideak defendatzeagatik. Bi preso ohiei «zigor bikoitza» ezarri zietela ere esan zuten epaileek, eta «diskriminatu» egin zituztela, zigorra betea duen preso ohia eskubideen guztien jabe delako, egotzitako delituak edozein izanik ere.

«Inplikatzeko» deia

Auziaren mamian ere irabaztera jo beharra argi dute Harrerako kideek, Konstituzionaleraino iritsita. Izan ere, beste zeregin batzuetarako aurreikusitako dirua bideratu behar izan dute preso ohi horiei oinarrizko laguntza ematera; adibidez, osasungintzatik edo adinagatik lan merkatura bideratu ezin dituzten pertsonen laguntzetatik. Gainera, hainbat udalekin egindako hitzarmenak baliogabetu dizkiete, Espainiako Gobernuaren helegiteengatik. Diru hori itzuli egin behar izan dute.

Egoera hori gizarteari azaldu nahi izan diote, batetik, Espainiako Estatuari preso ohien eskubideak errespetatzeko eskatzeko, eta, bestetik, herritarrei elkartearekin «inplikatzeko» deia egiteko. 2.800 bazkide dituzte uneotan —60 euro jartzen ditu bakoitzak, urtean—, eta beste hainbatek ere ematen diete laguntza. Ioldi: «Gure helburua da hau salatzea, eta gizarteari erakustea eskubide urraketa hauek gure gain hartu behar izaten ditugula».

Informazio gehiago nahi izatera, jo hona:

www.harreraelkartea.wordpress.com]]>
<![CDATA[Kezka, Kongresuraino]]> http://www.berria.eus/albisteak/129889/kezka_kongresuraino.htm Wed, 21 Dec 2016 07:53:51 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/129889/kezka_kongresuraino.htm

Altsasuko kartzelaratuen familiak atzo @ahorapodemos, @Esquerra_ERC, @ehbilducongreso ta @eajpnv.rekin #AltsasukoakAske pic.twitter.com/gVgnM4Jfqd - Hitzondo Altsasu (@hitzondo) 2016(e)ko abenduak 21 Senideek eta Altsasuarra Ta Harro plataformako kideek lehen eskutik eman nahi izan zieten informazioa politikariei. Batzuen eta besteen iritziak entzun, eta eskertu egin diete haiekin bildu izana. Gazte guztien askatasuna ez ezik, auzia Espainiako Auzitegi Nazionaletik Nafarroako Auzitegira itzultzeko ere eskatu zuten gurasoek -izan ere, auzia «terrorismo» delitu izendatu zutelako eraman zuten Madrilera-. Gainera, Altsasuko herriaren izenari egin zaion kaltea arintzeko ere eskatu zieten gazteen senideek ordezkari politikoei: «Gure herriaren izena bereizi egin behar da beste garai batera eramaten gaituzten eta errealitatearekin zer ikusirik ez duten akusazioetatik».

Adierazpena bertan behera

Espainiako Kongresuan bertan, hango Mahaiak bertan behera utzi zuen herenegun Barne lantaldeak urriaren 18an -Altsasuko gertakarietatik bi egunera- onartutako adierazpen instituzionala. PPk, PSOEk, Ciudadanosek eta EAJk adostutako testu hartan, «jipoi izugarritzat» jo zuten Altsasuko Koxka tabernan gertatutakoa, eta zauritutako guardia zibilei eta haien bikotekideei babesa agertu zieten talde politiko gehienek; ez denek, ordea. EH Bilduk eta ERCk ezezko botoa eman zuten.

Hain zuzen, horregatik baliogabetu dute urriaren 18ko adierazpen instituzionala. Halakoak aho batez onartu behar izaten dira, eta, kasu hartan hala izan ez arren, adierazpen instituzional gisa onartu zuten Barne lantaldean. EH Bilduko Marian Beitialarrangoitiak gogor kritikatu zuen hori, Altsasuko gazteen auzia salatzearekin batera: «Gainerakoei errespetu eta leialtasun instituzionala eskatzen die, baina PPk instituzioak nahieran erabiltzen ditu, modu alderdikoian».]]>