<![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 25 Apr 2017 20:28:24 +0200 hourly 1 <![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png http://www.berria.eus <![CDATA[Oier Gomezen zigorra etetea onartu dute, haren osasun egoera larriagatik]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1736/004/001/2017-04-25/oier_gomezen_zigorra_etetea_onartu_dute_haren_osasun_egoera_larriagatik.htm Tue, 25 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1736/004/001/2017-04-25/oier_gomezen_zigorra_etetea_onartu_dute_haren_osasun_egoera_larriagatik.htm
Minbizia du Gomezek, Ewingen sarkoma, eta buruan eta aldakan metastasia aurkitu diote. Apirilaren 12an Oiertxo SOSek, Bagoaz-ek, Etxerat elkarteak eta Sare plataformak jakinarazi zuten sei hilabeteko bizi itxaropena eman diotela sendagileek. Presoak DPS estatusa duenez —bereziki zaindutako presoa da—, zelatatua dago ospitalean, bakarrik dute, eta segurtasun neurri zorrotzak betetzera behartua da. Aske uzteak aldatuko luke egoera hori.

Maritxu Paulus Basurko abokatuak BERRIAri azaldu dionez, «osasun egoera bakarrik» hartu dute kontuan epaileek Gomezi zigorra eteteko. Osasun egoerak zigorra etetea justifikatu arren, Frantziako legediak badu salbuespen edo muga bat halako eskaerak atzera botatzeko: presoak delitua berriz egiteko «arrisku larria» egotea. Aukera hori baztertzeko, egoera politikoa ere aipatu dute epaileek; hau da, ETAk jarduera armatua amaitzeko hartutako erabakia eta apirilaren 8ko armagabetzea. «Esan dutena da muga hori ez dagoela», azaldu du Paulus Basurkok. Erabakia bera argudiatzeko, ordea, ez dute irizpide politikorik aipatu.

Azken egunetan babes zabala jaso du Oier Gomez aske uzteko eskaerak. Besteak beste, Eusko Legebiltzarrak eta Arabako Batzar Nagusiek bat egin zuten aldarri horrekin. Larunbatean, Elkartasun Eguna egin zuten Gasteizen —hangoa da Gomez—, Oiertxo SOS plataformak deituta.

Plataforma horrek nabarmendu duenez, «jendartearen mobilizazioari, konpromisoari, elkartasunari eta herriak erakutsi duen maitasunari esker» lortu da Gomezen zigorra etetea. Sarek ere aipatu du «presio sozialari esker» etorri dela erabakia, eta ildo beretik jo du Bagoaz-ek ere: «Gizarte zibilaren gehiengoaren aldarria kontuan hartua izan da».

Oraindik bada zer egin, ordea, eragile horien iritziz. Gomez «baldintzarik gabe» askatzeko eskatu du Oiertxo SOS plataformak: «Ez da ulergarria, Oierren gaixotasunaren kasuan gertatu bezala, horrelako egoera kritiko eta mingarrira heldu behar izatea». Horregatik, «salbuespen lege guztiak» salatu dituzte, eta «bereziki» eskatu dute gaitz larriak dituzten presoak askatzeko.

Mobilizazioek, etenik ez

Aldarri hori nabarmendu dute Bagoaz-ek, Sarek, EH Bilduk eta EH Baik ere: gaitz larriak dituzten euskal presoak aske uztea. Sarek azaldu duenez, «zilegitasun handiagoa» du orain eskari horrek, ETAren jardueren etenaren eta armagabetzearen ondoren, delitua berriz egiteko arriskurik ez dutelako preso horiek.

Gaurko, elkarretaratzeetara deitu dute Sarek eta Bagoaz-ek. Gasteizen, 12:00etatik 20:00ak arte egingo dute protesta, eta 13:00etan jarri dute hitzordua Baionan. Maiatzaren 6an, berriz, manifestazioa egingo du Sarek Gasteizen, gaitz larriak dituzten presoak askatzeko eskatuz.]]>
<![CDATA[NBEk Txapartegi ez estraditatzeko eskatu dio Suitzari]]> http://www.berria.eus/albisteak/134026/nbek_txapartegi_ez_estraditatzeko_eskatu_dio_suitzari.htm Mon, 24 Apr 2017 07:38:23 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/134026/nbek_txapartegi_ez_estraditatzeko_eskatu_dio_suitzari.htm martxoan erabaki zuen Espainiaren estradizio eskaera onartzea, eta argudiatu zuen Txapartegik ez zuela "era sinesgarrian frogatu" torturatu zutela. Helegitea jarri zuen defentsak, eta Suitzako Zigor Auzitegi Federalaren esku dago orain erantzuna. Melzerren iritziz, Suitzak ez luke estradizio eskaera onartu behar, "elementu ugari eta serioak" daudelako Txapartegiren polizia deklarazioa "tortura bidez" lortu zutela esateko. "Txapartegi Espainiara estraditatzeko erabakia kontraesanen dago torturaren eta bestelako tratu gizagabe eta krudelen aurkako Hitzarmeneko oinarrizko printzipioekin", adierazi du kontalari bereziak. Istanbulgo protokoloaren balioa Istanbulgo protokoloaren arabera, sinesgarria da Txapartegiren salaketa, eta horri eman dio balioa Melzerrek. Gogora ekarri du, torturatuen kasuan, "oso zaila" dela jasandakoaren "froga erabatekoak" ematea: "Hain zuzen, horregatik, tortura salaketa guztiak Istanbulgo protokoloa oinarri hartuta ikertu behar dira". Txapartegi behin-behinean preso dago Suitzan, iazko apiriletik, Espainiako Estatuak eskatuta. Haren aurkako euroagindua emana zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak 2012ko abenduan, 2007tik ihesean dela argudiatuta. Estradizioa ukatzeaz gain, asilo eskaera ere egin zuen Txapartegik Suitzan; bereziki, 1999ko tortura salaketa oinarri hartuta. Izan ere, torturetan oinarritutako epaietan eginiko estradizio eskaerak ukatu egin dituzte aurretik Europako estatu batzuek. ]]> <![CDATA[Espazio opakuak nola hautsi]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1838/006/001/2017-04-19/espazio_opakuak_nola_hautsi.htm Wed, 19 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1838/006/001/2017-04-19/espazio_opakuak_nola_hautsi.htm
Atxiloaldi inkomunikatuetan hasten da dena. «Atxilotua eta guardia zibilak, han ez dago beste inor. Ez dago inor zuk esaten duzuna baieztatzeko, dena da opakua», gogorarazi du Goirizelaiak. Abiapuntu horrekin, atxilotuaren testigantza da froga bakarra, bestelako tratu txarretan edo genero indarkeriako kasu batzuetan gertatzen den bezala. Olatz Barrenetxea psikologoak ezarri zion Istanbulgo Protokoloa Sandra Barrenetxeari: «Horrekin, guk ezin dugu esan 'honi hau gertatu zaio', han ez ginelako egon, baina esan dezakegu kontatzen duena egia dela, indar eta sendotasun handia duelako esaten duenak». Eta Sandra Barrenetxearenak badu.

Olatz Barrenetxeak eskatu zituen atxiloaldiko grabazioak, baina halakorik ez zegoela erantzun zioten; Fernando Grande Marlaska instrukzio epaileak erabaki zuen atxiloaldia ez grabatzea. «Arazoa ez da gurea», esan du psikologoak: «Nik baditut esaten ari naizenaren frogak. Haiek dira frogarik ez dutenak. Inpunitatearen dinamikan dabiltza oraindik, eta falta da alde hori: zelan frogatu dezakete gauzak ondo egiten direla eta ez dagoela tratu txarrik?».

Hala, psikologoak buelta eman dio frogaren kargari, fokua Espainiako Estatuko egituran jarrita: «Frogatu ezazue zuek salaketak faltsuak direla. Oso erraza da. Grabatuko bazenute atxiloaldi osoa, ikusiko genuke. Atxilotuen bermeak ez dira inoiz betetzen».

Ia inoiz ez da grabaziorik egin, ordea. Froga posible bakarra atxilotuaren testigantza da, beraz. Estatuaren abokatuak hala eskatu arren, epaileek ebatzi dute Sandra Barrenetxearena ez dela faltsua. Hori bada jauzi bat, psikologoaren hitzetan, Istanbulgo Protokoloari esker lortutakoa: «Jada ezin dute esan gezurra dela. Hori da autoak dioena. Eta ezin dute esan, nazioartean badakitelako zer den Istanbulgo Protokoloa. Zehazki, Sandrarena ere gainbegiratuta dago». Istanbulgo Protokoloaren araberako txostenak ondo eginda daudela berresteko, nazioarteko erakundera (IRPF) ere eraman zuen psikologoak Barrenetxearen txostena. «Primeran zegoela esan zidaten. Orain, epaileen autoa bidaliko diet: 'Begira, hau da erantzuna'».

Testigantza, froga bakarra

Espainiako Auzitegi Gorenak badu jurisprudentzia antzeko kasuetarako. «Froga bakarra biktimen testigantza denean, baldintza batzuk ezartzen ditu hura sinesgarria ote den jakiteko», azaldu du Goirizelaiak. Besteak beste, genero indarkeriako kasuetan erabiltzen dira irizpide horiek: salaketari denboran eustea, kontraesanik ez egotea, akusatuak «gorrotatzeko» aldez aurreko arrazoirik ez izatea...

Barrenetxearen kontakizunean «kontraesanak» aurkitu dituztela idatzi dute epaileek sententzian. Deigarria da, esaterako, Barrenetxeak Madrilerako bideaz kontatu zituenei emandako erantzuna. Besteak beste, ia osorik biluzi zutela salatu zuen atxilotuak, eta eraso sexistak egin zizkiotela. «Imajinaezina» da, epaileen esanetan, «[Guardia Zibilaren] autotik gertu egondako pertsonaren batek ez ikustea» auto barruan gertatzen ari zena: «Ohikoa da ibilgailu astunetako gidariek, autoen gaineko ikuspegi pribilegiatua dutenez, irrati bidez komunikatzea zerbait arraroa ikusi dutela. (...) Baita, bizi garen garaiotan, grabazioak egin eta horiek sarean jartzea ere».

Hori bakarrik ez. Epaileek nabarmendu dute Barrenetxeak kontatu zuela nola erantzi zuten bortizki auto barruan, baina ez nola jantzi zuten ondoren —guardia zibil bana zuen bi alboetan—: «[Arropak kentzeko] Maniobra edo manipulazio horiek ezinbestean eskatzen dute haren [Barrenetxearen] laguntza; bestela, oso konplikatuak lirateke».

«Guztiz onartezinak» dira halako argudioak, Goirizelaiarentzat. Uste du bestelako kasu batean eman balituzte balorazio horiek eskandalua eragingo luketela. «Erabakia aurrez hartuta egin dute sententzia. Aurrena guardia zibilak absolbitzeko erabakia hartu dute, eta gero erabaki dute nola eraman hori aurrera».

NBEren protokoloa, auzitan

Psikologo perituaren lanaren gainean ere zalantzak agertu dituzte epaileek: «Lau elkarrizketa egin zizkion, eta lehenengoan ari da osorik biktimak ustez jasandako gertaerei buruz». Atal ezberdinak ditu, izan ere, protokoloak: «Ez da bakarrik narrazioa. Lotu behar dira kontatzen ari dena, eta ateratzen zaizkion erantzun emozionalak, edo ateratzen ez zaizkionak, blokeoak ere badirelako trauma batean. Sandrarekin, lau orduko elkarrizketa bat egin nuen [torturen kontakizunaz], eta bitan moztu behar izan nuen, antsietate krisiak jo zuelako. Azkenean, bukatu genuen».

Gero, sintomen inguruko test batzuk ere egiten dizkiete torturatuei. Olatz Barrenetxea: «Sandraren kasuan, bat zetozen narrazioan ateratako sintomak eta gero testean ateratakoak».

Kartzelan egindako salaketarekin hasita, Sandra Barrenetxeak epaiketara bitarte eta epaiketan bertan emandako testigantzetan «kontraesanak» daudela esan dute epaileek, gertaeren ordena nahasten duela eta. «Oso azalpen argia du», esan du Olatz Barrenetxeak. «Trauma dagoenean, hori da seinale bat. Traumak ebaluatzeko, berdin du zer ordenatan kontatzen diren, pasatutako gogoratzea da inportantea».

Epaiketan, Istanbulgo Protokoloaren arabera ezarritako metodoarekin bezala, nahaste horren inguruko galderarik ere ez zioten egin psikologoari: «Badakite zer azalpen eman izan dudan horri buruz beste epaiketa batzuetan. Guardia Zibilaren abokatuak azaldu zuen hori. Orain, absoluzioa nola argudiatu duten ikusita, ohartu naiz gauza batzuk intentzioz hautatuta egin dituztela; gauza batzuk galdetu dizkiotela Sandraren psikologoari, eta beste batzuk niri. Eta beste asko ez dituztela galdetu. Hori egin dute halako argudioak behar zituztelako; bestela, ezinezkoa zatekeen salaketa hau atzera botatzea».

Inkomunikazio aldian, guardia zibilak edo poliziak kenduta, Espainiako Auzitegi Nazionaleko auzi medikuak soilik egoten dira atxilotuekin. «Oso esanguratsua da», epaileen hitzetan, «auzi medikuak epaiketan adierazi izana ez ziola inolako ebidentzia fisiko edo psikikorik antzeman Barrenetxeari». Haren txostenak ere Barrenetxearen «kontraesanak» nabarmentzeko baliatu dituzte. «Galdetzen dute nolatan ez nituen jaso txostenean auzi medikuak esaten dituenak», kritikatu du Olatz Barrenetxeak: «Sandrari protokoloa pasatu nionean, ez neuzkan txosten horiek. Beraz, ezin nuen gero narrazioa aldatu, hori manipulatzea litzateke eta».

Istanbulgo Protokoloak badu auzi medikuentzako gida bat ere: «Ez dute inoiz betetzen», salatu du psikologoak. «Atxilotuek esaten dietena idaztera mugatzen dira; askotan, hori ere ez. Esaten dute ez zuela jaten, lorik ez zuela egiten... Bigarren, hirugarren egunean, pertsona horrek ezin du 'normaltasun' itxura eduki».

Gerora jakin dute auzi mediku hori ikertzen ari dela Munduko Mediku Elkartea, «etika falta larriagatik». Alegia, txostenak gaizki egiteagatik, ustez torturak estaltzeko. «Hori izan liteke modu bat helegitea jartzeko», azaldu du Goirizelaiak: «Oraindik ez dakigu jarriko ote dugun».

Jaurlaritzak 4.000 kasuri baino gehiagori aitortu die sinesgarritasuna. Barrenetxea: «Auzi medikuak, epaileak... Mailaz maila goaz. Biribilgune bat dirudi honek, baina jarraitu behar dugu».]]>
<![CDATA[«Terrorismo» delitua ezetsita, Iruñean ikertuko dituzte martxoko istiluak]]> http://www.berria.eus/paperekoa/4550/008/001/2017-04-13/terrorismo_delitua_ezetsita_iruean_ikertuko_dituzte_martxoko_istiluak.htm Thu, 13 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/4550/008/001/2017-04-13/terrorismo_delitua_ezetsita_iruean_ikertuko_dituzte_martxoko_istiluak.htm Errepresioari autodefentsa dinamikaren barruan egindako martxan atxilotu zituzten lau gazteei, eta, ondorioz, auzia Espainiako Auzitegi Nazionalaren esku utzi zuen. Defentsaren helegite bat aintzat hartuta, Nafarroako Auzitegiak baztertu egin du orain «terrorismo» delitua, eta, beraz, istiluak Iruñeko instrukzioko laugarren auzitegian ikertu behar direla erabaki du. Autoa irmoa da.

Zigor Kodeko 573 bis artikulua hartu zuten oinarri Iruñeko instrukzioko auzitegiak, «terrorismo» delituei dagokiena. Nafarroako Auzitegiko epaileen ustez, ordea, Iruñeko istiluek ez dituzte betetzen hor aipatzen diren baldintzak. Besteak beste, azaldu dute ez dagoela «inongo erreferentziarik gertaerak erakunde edo talde kriminal baten eraginpean izan zirela esateko». Hala, Zigor Kodeko 557 eta 557 bis artikuluetan kokatu dute auzia —desordena publikoa arautzen da hor—, gertaerak «larriak» direla esan arren —sei urte arteko zigorrak aurreikusten ditu legeak—.

Atxilotutako gazteetatik hiru kartzelan dituzte martxoaren 11tik —libre utzi zuten laugarrena, adingabea delako—, eta behin-behineko espetxealdia eteteko ere eskatu zuen defentsak. Hori ez du onartu auzitegiak; gazteak herrian «errotuta» daudela eta ihes egiteko arriskua «oso txikia» dela esan dute epaileek, baina aske utziz gero delitua berriz egiteko arriskua dagoela diote.]]>
<![CDATA[Nafarroako Auzitegiak dio Iruñeko istiluak ez direla "terrorismoa"]]> http://www.berria.eus/albisteak/133717/nafarroako_auzitegiak_dio_iruneko_istiluak_ez_direla_terrorismoa.htm Wed, 12 Apr 2017 10:07:21 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/133717/nafarroako_auzitegiak_dio_iruneko_istiluak_ez_direla_terrorismoa.htm Madrilgo auzitegiak bere gain hartu zuen auzia. Autoa irmoa da Nafarroako Auzitegia, ordea, ez dago ados horrekin, eta, dauden zantzuak aintzat hartuta, desordena publikotzat jo ditu istiluak. Hau da, onartu du delituak "larriak" direla, baina Zigor Kodeko 557 eta 557 bis artikuluetan kokatu du auzia, desordena publikoei dagokien legedian -gehienez ere sei urte arteko espetxe zigorrerako aukera jasotzen dute artikulu horik-. Ondorioz, auzia Iruñeko instrukzio auzitegian ikertu behar dela ebatzi du, espetxeratutako gazteen abokatuek eskatu bezala. Autoa irmoa da. Errenteriako (Gipuzkoa) hiru gazte espetxeratu zituzten istilu haien ondoren -beste bat libre utzi zuten, adingabea delako-, eta haiek aske uzteko eskatu zuen gazteen abokatuak, baina eskaera hori atzera bota dute epaileek.]]> <![CDATA[Eskuak eta hitza, bakerako arma]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1947/006/001/2017-04-09/eskuak_eta_hitza_bakerako_arma.htm Sun, 09 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1947/006/001/2017-04-09/eskuak_eta_hitza_bakerako_arma.htm bakearen artisau batzuek hasitakoari, Baionako Paul Bert plazan, eskuak gora jasota ?20.000 inguruk, antolatzaileen arabera?. Armagabetu dute ETA, eta, iraganari izkin egin gabe, zuzen hitz egin diote etorkizunari, «bake justu eta iraunkorra» eraikitzeko erronkari. «Gertakari honek gure historian heriotzez eta agoniaz beterik den kapitulu mingarria ixten du. Atzean utzi nahi dugu, baina ez atzera begiratu gabe». Estitxu Eizagirreren, Suzanne Jorgeren, Louis Joineten eta Fernando Armendarizen ahotik, ozen entzun da eragile zein banako ugariren ahots bateratua, 2017ko apirilaren 8ko Baionako adierazpena: «Izan gaitezen bakegile, denak batera».

«Egia da ez dugula herria bere osotasunean ordezkatzen», esan dute. Batzuk baziren: EH Bildu, EAEko Ahal Dugu eta Ezkerrako ordezkariak, ELA eta LABekoak, Nafarroako Legebiltzarreko lehendakari Ainhoa Aznarez ?Ahotsak egitasmoaren izenean?, Kontseiluko Paul Bilbao, Ikastolen Elkarteko Koldo Tellitu, BERRIAko zuzendari Martxelo Otamendi, Sareko Joseba Azkarraga, Gure Esku Dago-ko Zelai Nikolas, Euskal Herriko apaizen koordinakundeko Goyo Ubierna, Xabier Euzkitze aurkezlea, Maialen Lujanbio bertsolaria... Ordezkaritza zabala batu da oholtzan. Jende artean zen, gainera, Joseba Aurrekoetxea EAJren EBBko kidea ere.

Egon ez direnei ere mintzatu zaizkie, «errespetuz». Baina ordezkatzen dutenaren indarraz kontziente: «Ezingo du inork ukatu, Baionan elkarturik, herri honen lurraldeak irudikatzen ditugula, honen jende eta sentsibilitate kontrakoenak barne».

Ez baititu Baionak edo ETAren armagabetzeak bakarrik batzen: «Aise azaldu daitekeen zerbait partekatzen dugu: bakea ez dela bortizkeriarik eza soilik. Eta, ondorioz, bortizkeria egoera dagoenean ez dela bakerik». Horregatik izan dituzte «bihotzean» biktima guztiak, «arma guztien biktimak». Guztiak oroitu, eta guztientzako aitortza bilatzeko konpromisoa hartu dute: «Nahi dugu egia eta justizia egin dadin, eta, erran nahi diegu: 'Ez, ez da berriz gertatuko'».

Eta horregatik izan dute gogoan «orainaldi mingarria» ere, euskal presoena eta haien senideena: «Pentsatzen dugu ez dela inor galtzaile ?are gehiago, denak gara irabazle? legea eta politika orainaldiaren ezaugarri bilakatzen badira, presoen urruntzea bukatzen bada, Euskal Herrira eta inguruetara ekartzen badira, eri direnak eta zigorraren burura iritsi direnak askatzen badira. Etxera itzuliko direla sinetsi nahi dugu, ahal bezain azkar».

Sinatzaileek gogora ekarri dutenez, Espainiako eta Frantziako gobernuak izan dira, 2011ko Aieteko Konferentzia egin zenetik, elkarrizketari erantzun ez diotenak. «Aitorturiko eragile, hautetsi eta instituzioz osaturiko jendarte baten aurrean gaude. Eta nazioarteko komunitatearen aurrean, bake justu eta iraunkorrera hurbilduko gaituen elkarrizketa errazteko prest».

Espazio eta bide berriak

Adierazpena irakurri aurretik ere izan dira gogoan hartzeko hitzak. Bake Bideako presidente Anaiz Funosasenak, esaterako, Baionan bildutako milaka herritarrei eskerrak emanez, Irlandako lehen ministro ohi Bertie Ahernen berbak ere izan ditu gogoan, bultzatu nahi duten bake prozesuaren balioak nabarmenduz: «Ausardia, arriskuak hartzea eta bide berriak eraikitzea».

Mixel Berhokoirigoin eta Michel Tubiana ere mintzatu dira: bakearen artisauak. Besteak beste, preso eta iheslarien auzia konpontzeko eskatu dute; legea ezarriz aurrena, baina ohartarazita ezin dela «legea ezartzera» mugatu. Desarmatzeak erakutsi du, Berhokorigoinen hitzetan, «inteligentzia indarraren gainetik» dagoela. «Apirilaren 8ak espazio berriak irekitzen ditu», esan du, eta bizikidetzaren bidean sakontzera deitu: «Bestearen tokian jarri behar dugu. Bestearen aldapa igo, horrek agian indarra emanen digulako urrunago joateko».

Hunkigarria izan da Harold Good Ipar Irlandako apaiz protestantearen mezua ere, armagabetze prozesuaren «fede emailearena». Euskal presoak «etxera» ekartzeko eskatu du: «Madrili eta Parisi eskatzen diet, nire ahotsa ez, entzuteko zuen ahotsa».

Adierazpena eta hura babestu dutenen zerrenda, hemen: www.berria.eus]]>
<![CDATA[Etxeberriren eskutik jaso, eta Frantziako autoritateen esku utzi dute egiaztatzaileek armen informazioa]]> http://www.berria.eus/albisteak/133575/etxeberriren_eskutik_jaso_eta_frantziako_autoritateen_esku_utzi_dute_egiaztatzaileek_armen_informazioa.htm Sat, 08 Apr 2017 08:42:05 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/133575/etxeberriren_eskutik_jaso_eta_frantziako_autoritateen_esku_utzi_dute_egiaztatzaileek_armen_informazioa.htm Zortzi dira armategiak, eta 120 arma, 3 tona leherkari, munizio eta detonatzaile kopuru handi batek osatzen dituzte. 172 lagunek zaindu dituzte Frantziako Polizia iritsi bitartean. Euskal Elkargoko presidenteak Baionako udaletxean eman die informazioa nazioarteko egiaztatzaileei, besteak beste, Harold Good eta Matteo Zuppi lekuko zirela. Bideoa: Baionako ekitaldi instituzionala azpidatziekin (Lara Madinabeitia / BerriaTB).
]]>
<![CDATA[Barrenetxearen testigantza eta Istanbulgo Protokoloa ez dira «nahikoa» epaileentzat]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1787/006/001/2017-04-07/barrenetxearen_testigantza_eta_istanbulgo_protokoloa_ez_dira_nahikoa_epaileentzat.htm Fri, 07 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1787/006/001/2017-04-07/barrenetxearen_testigantza_eta_istanbulgo_protokoloa_ez_dira_nahikoa_epaileentzat.htm
Bizkaiko Lurralde Auzitegiaren sententziari apelazio helegitea jartzeko aukera du Barrenetxeak, bost laneguneko epean.

BIDAIAKO ERASO SEXISTAK

Barrenetxeak salatu zuen Madrilerako bidean bertan hasi zirela haren aurkako tratu txarrak; besteak beste, ia osorik biluztu zutela, eta eraso sexistak egin zizkiotela. Epaileek hasieratik jarri dute zalantzan Barrenetxearen kontakizuna. «Imaginaezina» da, haien esanetan, «[Guardia Zibilaren] autotik gertu egondako pertsonaren batek ez ikustea» auto barruan gertatzen ari zena.

Gainera, epaileek nabarmendu dute Barrenetxeak kontatu zuela nola erantzi zuten bortizki, baina ez nola jantzi zuten ondoren —guardia zibil bana zuen bi alboetan—: «[Arropak kentzeko] Maniobra edo manipulazio horiek ezinbestean eskatzen dute haren [Barrenetxearen] laguntza, bestela, oso konplikatuak lirateke».

MADRILGO AUZI MEDIKUA

Espainiako Auzitegi Nazionaleko auzi medikuari bai, sinesgarritasun osoa eman diote. «Epaimahai honek ez du inongo arrazoirik haren profesionaltasuna zalantzan jartzeko». Juan Miguel Monge Perez da auzi mediku hori. Gara-k martxoan argitaratu zuenez, 2015etik, Munduko Mediku Elkartea hura ikertzen ari da «etika falta larriagatik», ustez torturak estali izan dituelako auzi mediku gisa. Besteak beste, Barrenetxearen kasua aipatu zuten.

«Oso esanguratsua da», epaileen hitzetan, «auzi medikuak epaiketan adierazi izana ez ziola inolako ebidentzia fisiko edo psikikorik antzeman Barrenetxeari». Tortura testigantzan, hala jaso zituen Barrenetxeak auzi medikuari buruzkoak: «Bere jarrera lotsagarria zen: momentu oro zalantzan jartzen zuen nik esandakoa, eta galderak egiten zizkidan ni kontraesanetan harrapatzeko. [...] Ez zidan ezer galdetu. Ez ninduen aztertzen. Nik eskatu behar nion tentsioa hartzeko, eta esan zidan: 'Zertarako?'».

Epaileek nabarmendu dutenez, inkomunikatuta zeukatenean, Barrenetxeak ez zizkion gerora salatutako tortura guztiak kontatu auzi medikuari. Barrenetxearen bertsioa zalantzan jartzeko erabili dute hori ere: «Ez zuen egin, soilik bere borondateari dagozkion arrazoiengatik».

ISTANBULGO PROTOKOLOA

2000. urtetik, NBEk Istanbulgo Protokoloa hartzen du aintzat tortura kasuei sinesgarritasuna emateko. Horixe erabili dute, besteak beste, Eusko Jaurlaritzak bultzatuta, Paco Etxeberria auzi medikuaren lantaldeak egindako ikerketan ere. Bizkaiko Lurralde Auzitegiko epaileek, ordea, ez diote baliorik eman, eta zalantzan jarri dute psikologo perituen metodoa: «Erabili dituzten iturriak Barrenetxeari egindako lau elkarrizketetan oinarritzen dira, eta lehengoan bakarrik ari da ustez jasandako gertaerei buruz». Istanbulgo Protokoloak ez ditu, ordea, tortura testigantzak bakarrik aintzat hartzen. Kontatutakoa pertsona horrek izan dituen ondorio psikologikoekin bat ote datorren aztertzea da helburua.

Ondorio psikologikoak ez dituzte dudan jarri epaileek —epaiketan, negar zotinka eman zuen testigantza Barrenetxeak, eta hiru guardia zibil ezagutu zituen—, baina bai horien jatorria: «Askotariko jatorria izan dezakete».

SALATZAILEA SUSMAGARRI

2010ean ez ezik, Guardia Zibilak 2006an ere atxilotu zuen Barrenetxea, eta torturatu egin zutela salatu zuen. Salaketa gehienak bezala, artxibatu egin zuten hura ere. «Susmoa» salatzailearen gain jarri dute epaileek horregatik, lehenago atxilotua izateak «Guardia Zibilarekiko gorrotoa» eragin ziezaiokeela argudiatuta.

Epaitutako guardia zibilen abokatuek Barrenetxea testigantza faltsuagatik epaitzeko ere eskatu zuten, baina hori ez dute onartu epaileek. Tortura salaketa «berresteko elementu periferikorik» ez dagoela argudiatu dute guardia zibilak absolbitzeko, baina argitu dute ez daukatela «salaketa faltsua dela esateko frogarik».]]>
<![CDATA[Kanpoan uso, etxean otso]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2684/006/001/2017-04-06/kanpoan_uso_etxean_otso.htm Thu, 06 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2684/006/001/2017-04-06/kanpoan_uso_etxean_otso.htm
ETAk jarduera armatuaren behin betiko amaiera iragarrita ere, 2011ko Aieteko Adierazpenak ez zuen erantzun baikorrik izan. 2014ko otsailean, Nazioarteko Egiaztatze Batzordeak baieztatu zuen ETAk arma, munizio eta lehergai kopuru bat zigilatu eta erabileratik kanpo utzi zuela, baina ordutik aurrera ere gobernuek ez dute erraztasunik jarri. Hangoa izanik, El Salvadorko prozesua barrutik bizi izan zuen Guzmanek, eta beste gatazka ugari ere aztertu ditu: «Latinoamerikako gatazketan, arrazoiak arrazoi, gobernuak beti iritsi dira konpromiso batzuetara, gutxieneko bake akordioak sinatu eta irtenbide negoziatu bat emateko. Gero, ez da guztia betetzen, baina, gutxienez, aurrerapenak izan dira giza eskubideekin lotutako arloetan. Bake akordio guztiek jasotzen duten puntu inportanteenetako bat izaten da giza eskubideena».

«El Salvadorren, Guatemalan, Kolonbian eta beste kasu askotan, nazioarteko aktoreek lagundu dute. Hori da modurik ohikoena», dio Guzmanek. Kolonbian, esaterako, NBE Nazio Batuen Erakundea ari da FARC-EP gerrillaren armagabetzean laguntzen. Behin baino gehiagotan goraipatu dute prozesu hori Espainiako presidente Mariano Rajoyk eta Frantziako presidente François Hollandek. Kolonbian, babesa eman diote bakearen usoari. Etxean, ordea, ez dute berdin jokatu: 2014ko otsailean, auzitegian eta polizia etxean deklaratu behar izan zuten Nazioarteko Egiaztatze Batzordeko kideek.

Kontakizunaren logika

Euskal Herriko prozesua ere gertutik aztertu duen arren, Guzmanek aitortu du «zaila» egiten zaiola gertatzen ari dena ulertzea: «Erantzunik ez ematea desarmatzeko eta jardun armatuari uko egiteko fenomeno bati, nik estrategia negargarri baten logikatik soilik uler dezaket: gatazkaren ukazioa oinarri hartuta narratiba bat inposatu nahi izatetik. Eta, benetan, honek gogorarazten dit [Espainiako] estatuan politikari askok bide bazterretan [Frankismoko ] milaka biktima dituzten senideei egindako mespretxua».

Badaki kontakizunaren bataila deitutakoak pisu handia duela Euskal Herrian. Ohartarazpen bat ere egin du, ordea: «Agian, sektore asko ez dira ohartu. El Salvadorren dudan esperientzian, ikusi dut, gobernuak historia ofizial bat inposatu nahi izan arren, denborarekin biziberritu eta atera egiten direla guk beheko memoriak deitzen ditugun horiek. Atera behar duten lekutik ateratzen dira. Hemen ez dira zauriak itxi. Kontakizun bat inposatu da, baina zauriak irekita daude».

Azken batean, «borondate politikoari lotutako baldintzak eta legezko esparru bat» eskatzen ditu halako prozesu batek, Guzmanen hitzetan. Hala berretsi du Fisasek ere: «Ohikoena da bake akordio bat egotea, oso zehatza. Hori da orain FARCekin egin dutena. Segurtasun handia behar du armak uzten dituenak».

Euskal Herrian, ordea, ez da era horretako negoziaziorik egon. «Hori gakoa da», esan du Bakerako Kulturaren Eskolako zuzendariak. «Inolako keinu positiborik ere ez da egon gobernuaren aldetik, eta bost urte baino gehiago pasatu dira ETAk jardun armatua utzi zuenetik. Ez zen lehengo astean gertatu, eta oso garrantzitsua da hori: ez dago inongo arriskurik borroka armatura itzultzeko. Asko manipulatu da hori». Horrela azaldu du, esaterako, ETAren iragarpenaren ondoren ere, mehatxupean egondako zenbait pertsonak bizkartzainekin jarraitu nahi izana. «Giroa nahasi egiten du manipulazio horrek».

Tarte horretan guztian Espainiako eta Frantziako gobernuek neurririk hartu ez izana kritikatu du Fisasek. Egoera horretan, EIPK Euskal Iheslari Politikoen Kolektiboko dozenaka iheslarik egindako urratsa ekarri du gogora. Kargurik izan ez edo horiek preskribatuak zituztenak itzuli ziren sorterrira, 2014an: «Aurpegia eman eta itzultzea, hori da normalena mundu osoan. Hemen, ordea, jar litezkeen traba guztiak jartzen zaizkie».

Negoziazio eta elkarrizketarik ez, eta gizarte zibileko kideek hartu behar izan zuten ETA armagabetzeko ekinbidea. Luhusoko (Lapurdi) polizia operazioak atera zuen argitara gerora bakearen artisau izendatutakoak egiten ari ziren ahalegina. Haren ondoren etorri da apirilaren 8rako iragarpena. «Egia esan, harritu nau prozedurak», aitortu du Fisasek. Alderdi teknikoen eta xehetasunen berri izan gabe, «arrisku» batzuk ikusten dizkio egiteko era horri. Izan ere, ez da ohikoa armagabetze prozesu batean gizarte zibilak halako protagonismoa izatea: «Kontu teknikoak dira —armak suntsitzea, edo ez; armen serie zenbakiak publiko egitea, edo ez...—, zehatzak, eta, nik ezagutu ditudan kasuetan, gizarte zibila ez da inoiz sartzen hor».

Horretan ez dago «aurrekaririk», eta gogoz dago Fisas apirilaren 8ko prozedura ikusteko. Beste maila batean, bai, gizarte zibilaren zeregina aldarrikatu du: «Foro Soziala, bakearen artisauak... Istorio hau bukatzea nahi duen gizarte zibilaren adierazpen gisa, babes gisa, nazioarteko publikoari begira, hori oso ondo dago, eta erabilgarria da».

ETAri ere egin dio kritika Fisasek, jardun armatua amaitutzat eman ondoren zenbait agiri kaleratu dituelako «euskal politikan muturra sartuz». Fisas: «Hori ez da baikorra inorentzat. Gainera, uste dut Euskal Herria eta ezker abertzalea nahikoa helduak badirela». Alde horretatik, hurrengo pausoa desegitea izan behar litzatekeela dio: «Ezin da esan 'armak utziko ditugu, eta gero jarraituko dugu hamar urte gehiago'. Hori ez luke inork ulertuko».

Parte hartzearen garrantzia

Armagabetze prozesuetan ez, baina bake prozesuetan badira gizarte zibilaren parte-hartze esperientziak: Hegoafrika, Guatemala, Liberia, Kolonbia... Guzmanek ezagutu ditu batzuk, eta, gatazketako eragileen artean negoziazioak egon ala ez, inplikazio hori garrantzi handikoa dela dio. Guatemalan, esaterako, Gizarte Zibilaren Batzar Iraunkorra sortu zuten. «Hamar bat ordezkari zeuden sektore bakoitzetik: akademikoak, erlijiosoak, sindikatuak, emakume mugimenduak, giza eskubideen aldekoak, talde indigenak... Denbora askoan aritu ziren eztabaidan, adibidez, jatorrizko herrien identitateaz, gatazka armatuaren ondorioz alde egin behar izan zutenen egoeraz, sozioekonomiaz, botere zibila indartzeaz, armadaren funtzioaz... Ehun sozialaren ardura maila erakusten du horrek».

Gizarte zibilaren parte hartze horrek laguntzen du, Guzmanen esanetan, «bake eta bizikidetza prozesuak bideragarriago, jasangarriago egiten. Erabakigarria da, edukia ematen diolako bake gisa ulertzen ari garen horri, demokraziaren eta bizikidetzaren parte gisa eraiki nahi dugun horri».

Emakumeen zeregina eta genero ikuspegia nabarmendu ditu bereziki: «Liberian, emakumeek behartu zituzten aktore armatuak negoziatzera». Euskal Herrian, Ahotsak eta Emaguneren gisako ekinbideak goraipatu du: «Euskal gatazka deitu denak eklipsatu ditu beste gatazka asko. Hain gizarte patriarkalean, hainbeste hilketa dagoenean, horrek pentsarazi behar liguke zer gizarte mota eraiki nahi dugun, hori ere indarkeriaren parte delako».]]>
<![CDATA[«Aukera berriak» ekar ditzan]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1851/012/001/2017-04-02/aukera_berriak_ekar_ditzan.htm Sun, 02 Apr 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1851/012/001/2017-04-02/aukera_berriak_ekar_ditzan.htm
Donostian egin dute agerraldia Foro Sozial Iraunkorreko 70 bat lagunek, Aieteko jauregian. Lekuak badu esangurarik: hantxe izan zen ETAren jardun armatuaren behin betiko amaierari bide eman zion konferentzia, 2011ko urrian, eta, bost urte geroago, hantxe aurkeztu zuten Foro Sozial Iraunkorra, iazko urrian. Agerraldiaren aurretik, bilera egin dute eragileetako ordezkariek eta norbanakoek, eta Begoña Huartek, Anaiz Funosasek eta Agus Hernanek hartu dute hitza gero.

Gatazkaren ondorioak konpontzeko prozesuan «blokeo anitz» zeudela ondorioztatu zuten iazko urrian, eta esan zuten gizarte zibilari zegokiola «korapiloak askatzea». Alde horretatik, Luhusoko (Lapurdi) ekinbidea txalotu dute, foroaren arabera posible egin duelako adostasuna «ikusten ari den bezain transbertsala» izatea: «Adostasun zabal bat eraikitzea lortu dugula baiezta dezakegu orain».

Bakearen artisauek solik ez, gizarte zibileko gainerako eragileek, alderdiek, sindikatuek eta Nafarroako Gobernuak, Eusko Jaurlaritzak eta Euskal Elkargoak ere «mailari eusten» jakin dutela esan du Huartek: «Luhusokoak eragile guztien marra gorriak mugiarazi ditu. Ondo diogu, bai: guztienak». Besteak beste, astelehenean Nafarroako Parlamentuan izan zuten harrera aipatu dute horren erakusgarri. UPNk eta PPk izan ezik, alderdi denek babestu zuten han ETA armagabetzeko bidea —PSNk ere bai—. Ostegunean, berriz, Eusko Legebiltzarrean eztabaidatuko dute gaia, EAJk eta PSE-EEk aurkeztutako mozio baten harira. Ikusteko dago PPren jarrera, baina ziurra da gainerako talde guztiek bat egingo dutela.

Hala, hilaren 8koa «duela bost urte eta erdi hasitako bake prozesuan mugarri» izango dela deritzote Foro Sozialeko kideek. Bakearen artisauek argitu zutenez, armagabetze operazioak Baionatik kanpo egingo dituzte, eta 15:00etan hasiko da ekitaldi nagusia, «alde guzien sufrimenduen errespetua» oinarrituta.

Larunbatekotik harago, ordea, ETAren armagabetzea bestelako gaiak konpontzeko «lagungarri» izatea nahi dute Foro Sozialeko kideek. Uharte: «Foroa sortu genuenetik esaten ari gara prozesu bitxi batean murgilduta gaudela, eta, ezinbestean, ekinbide berritzaileak beharko dituela».

Hiruki «erabakitzailea»

Haien esanetan, armagabetzeak hiru arlotan lagundu behar du. Hasteko, «adostasun berriak» eraikitzen, biktima guztien aitortzan eta erreparazioan eta bizikidetzaren, memoriaren, preso eta iheslarien eta giza eskubideen arloetan. Horretarako, baliagarri jo dute orain ETAren armagabetzea bideratzeko erabiltzen ari diren formula, eta, beraz, larunbatekoak ekar dezakeen bultzada baliatu nahi dute «triangulazioan oinarritutako eskema erabakitzailean sakontzeko». Hiru erpin ditu eskema horrek: gobernu eta erakundeak, Nazioarteko Egiaztatze Batzordea eta gizarte zibila.

Azkenik, indarra Euskal Herrian jarri arren, Espainiako eta Frantziako gobernuen politikak aldatzeko ere baliagarri izan daiteke ETAren armagabetzea, Foro Sozialeko kideen iritziz: «Agertoki berri honek ulertezinago bihurtuko ditu zenbait politika, batez ere, espetxe politikari lotutakoak». Hori dela eta, «garaile eta garaituen» diskurtsoak saihestera jo nahi dute: «1936ko esperientziak esaten digu logika horrek ez duela ematen ez errepikatzeko inolako bermerik».]]>
<![CDATA[Foro Soziala: "Agertoki berriak ulertezinago bihurtuko ditu zenbait politika"]]> http://www.berria.eus/albisteak/133312/foro_soziala_agertoki_berriak_ulertezinago_bihurtuko_ditu_zenbait_politika.htm Sat, 01 Apr 2017 09:26:25 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/133312/foro_soziala_agertoki_berriak_ulertezinago_bihurtuko_ditu_zenbait_politika.htm <![CDATA[«Ados gaude denok: orain, pertsonek izan behar dute motor»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1781/008/001/2017-03-31/ados_gaude_denok_orain_pertsonek_izan_behar_dute_motor.htm Fri, 31 Mar 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1781/008/001/2017-03-31/ados_gaude_denok_orain_pertsonek_izan_behar_dute_motor.htm
2011n jaio zen Bildu, eta izan du garapen bat. Zerk ekarri du pauso hau emateko beharra?

IZAGIRRE: Ez dago gaizki gogoratzea, hasteko, sei urte besterik ez direla pasatu. Ematen du ibilbide luzea egin duela, baina jaioberria da EH Bildu. Diferentzien gainetik, proiektu komun bat zuen jendeak elkarrekin lan egitea zen jaiotzako izpiritua. Horretarako, ezinbestekoa izan zen alderdi politikoen lana, baita urteotan parte hartu duten pertsona guztiena ere. Azken finean, EH Bildu pertsonek osatzen dute. Esfortzu izugarria izan da, eta eskertzeko garaia bada, baina baita aurrera begiratzekoa ere. Orain, beste urrats bat behar da.

Heldu berria zara zu, Agirre.

AGIRRE: Honi buruz hitz egiten dugunean, metafora bat erabili ohi dut: harri bat balitz bezala ikusten dut EH Bilduren proiektua. Harri mardul bat, dabilen harri bat. Batzuetan, ur handiak datoz, beste batzuetan, urik ez dago. Baina uraren eraginez, leunduz doa, forma hartuz. Orain, uholderik ez, baina uste dut ur bizi fresko bat datorrela, gero eta gehiago, alderdiekin baino gehiago, EH Bildurekin bakarrik identifikatzen dena; adinagatik, ibilbideagatik... Haiek ere izan gura dute ur, eta harri horri forma eman.

2015ean jada aipatzen ziren fronte zabala eta antzeko ideiak. Hausnarketa horien jarraipena da hau, ala atzeratu egin da eztabaida? Zergatik orain?

AGIRRE: Nik uste dut garapen bat dela. Garaia orain heldu da. Gero eta esparru zabalago bat dago Euskal Herria modu batera ikusten dugunona; bat gatoz herri moduan behar dugun bidean, bai arlo sozialean, bai politikoan. Nora goazen zehaztea da garrantzitsua, eta ahalik eta jende gehiena batzea proiektu horretan.

IZAGIRRE: EH Bildu jaio zen dinamikoa izateko, eta horren seinale da orain egiten ari garena. Faseak egon daitezke, testuinguruak ezberdinak dira, baina oso inportantea da EH Bildu izatea gune ireki bat, askotariko jendearentzat, ikusten duena aukera bat gauzak aldatzekoa. Jasone adibide argia da, niri ere tokatu zitzaidan nire garaian, baina gu bezalako jende asko eta asko dago kalean. Orain etorri da orain etorri behar zuelako, eta urte batzuetara etorriko dira beste gauza batzuk ere.

Zer irudikatuko duzue larunbatean Iruñeko ekitaldian? Alderdiek akordio bat lortu dute. Zer jasoko dute hor?

IZAGIRRE: Ekitaldi sinboliko bat izango da, baina mami asko izango du. Alderdi politikoek hor jarraituko dute, baina protagonismoa pertsonei, herritarrei emanez. Akordioan jasoko dute ez duela hainbeste inporta nondik datorren EH Bildun lan egin nahi duen jendea, baizik eta nora joan nahi dugun. Beste helburu inportante bat da, arazoak daudenean, azkarrago erantzun ahal izatea.

Zergatik diozu hori? Orain artekoa baino arinagoa izan behar duelako funtzionamenduak?

IZAGIRRE: Hainbeste lagun ditugu lanean, zinegotziak, alkateak, batzarkideak, parlamentariak... Hor, badago kezka hori. Niri ere askotan tokatu zait. Arazo bat sortzen da, eta erantzunak berehalakoa behar du izan; eduki behar dituzu erantzuteko tresnak. Fase honetan hori ziurtatuko da, arinago eta gertuagotik emango zaielako irtenbidea arazoei.

AGIRRE: EH Bildu ez da bakarrik erakundeetan ordezkatuta dagoen jendea. Legebiltzarretik ezagutu dut talentu handiko jendea; erakundeetan, eta handik kanpo. Pena litzateke talentu hori alferrik galtzea; lanerako gogoz dago jendea, gure kulturaren parte da hori, eta bide eman behar zaio. Hori izango da fase honetan aintzat hartu beharreko puntu bat.

Prozesua nolakoa izango da?

AGIRRE: Jendearen parte hartzearen araberakoa. Haiek erabakiko dute nola eta nora eramango gaituzten. Datozen hilabeteetan, jendearen ekarpenak bilduko ditugu, baina, lehenik, jakin behar dugu zenbat dauden prest lanerako. Uste dut proiektu polita dela, jende asko hurreratzekoa. Kalean ere lan egiten dugu, eta hori da kaletik jasotzen ari garena. Lanerako gogoz dago jendea.

Epeak-eta zehaztu dituzue?

IZAGIRRE: Data batzuk bai: apirilaren 25ean batzar orokorra egongo da Donostian. Hor irekiko da prozesu bat, parte hartzailea. Hor hasiko gara prozesuari forma ematen, eta ekainaren 17ko kongresuan bukatuko da, Gasteizen. Ados gaude denok, alderdiak ere bai: orain, pertsonek izan behar dute motor, eta koalizio batetik harago joan behar dugu. Hori onartuta dago, jendeak kalean eskatzen duena da; gure esperientzian, behintzat, hori ikusi dugu.

AGIRRE: Prozesua dinamikoa izango da, eta ez da luzatuko denboran. Oinarritzat hartuko da zerk batzen gaituen, horri emango zaio lehentasuna. Horrela, askoz arinago joan ahal izango da.

EH Bildu kultura politiko ezberdinen batura gisa jaio zen. Pertsonei garrantzia emate hori izaera propio bat hartzeko beste pauso bat da? Kultura politiko berri batean aurrera egiteko ere balioko du prozesu horrek?

AGIRRE: EH Bildu bera bihurtuko da subjektu; lehen koalizio bat zen, eta orain bera izango da subjektu. Subjektu aberatsagoa izango da, alderdi batzuen batura soila baino gehiago. Hori da filosofia.

IZAGIRRE: Subjektu politiko propio bihurtuko da, eta horrek emango dio arintasuna eta eraginkortasun handiagoa. Kultura politiko ezberdinek bai, baina pertsona ezberdinek izango dute lekua. Horrela sortu zen, eta horrela jarraituko du. Sektore ugaritan, eragileetan, sindikatuekin, han edo hemen ibili denak, bere lekua eduki behar du EH Bildun, eta gainera sentituko du protagonista bihurtuko dela, erabakiak hartzeko ere hor egongo dela.

AGIRRE: Alderdi bakoitzak du bere marka, egiteko era. Fokoa pertsonengan jarrita, xedea bera izan arren, formak ere alda daitezke.

Koalizio izaeraregatik, agian, gehiago lotu izan da EH Bildu hauteskundeekin eta erakundeekin. Kaleko hanka hori indartu nahi duzue? Kalean zer leku izan behar du EH Bilduk?

IZAGIRRE: Ezinbestekoa du kalea. Nik lau urte pasatu nituen esanez egin behar direla gauzak behetik gora. Horrek esan nahi du kaletik, auzotik, plazatik hasi, eta gora egitea. EH Bilduk hori izan behar du, bestela, ez du funtzionatuko.

AGIRRE: Kalea da gure habitat naturala. Gu ez gaude kalera begira, kaletik gatoz. Eta uste dut fase honetan kaletarragoa izango dela EH Bildu. Hortik elikatuko da. EH Bildu kalera joatea baino, kaleak hartuko du lekua EH Bildun. Hori da sentitu dugun eskakizuna. (Bideoa: Argazki Press)   ]]>
<![CDATA[Aldi berrirako <Y>100 egun]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1913/002/001/2017-03-28/aldi_berrirako_y100_egun.htm Tue, 28 Mar 2017 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1913/002/001/2017-03-28/aldi_berrirako_y100_egun.htm bakearen artisau izendatutakoek nahi zuten gisan, atxilotu egin baitzituzten Frantziako Poliziak eta Guardia Zibilak egindako operazioan. Arriskuaren jakitun zeuden bostak, ordea; hala erakusten dute aurretik prest utzi eta operazioaren ondoren Mediabask atariak argitaratutako idatzi eta gutunek. Igandean bete dira 100 egun Luhusoko hartatik. Operazioak operazio, argi geratu da mugarri bat izan zela abenduaren 16ko hura, eta ondorengo egunetan egindakoekin lortu dela bide bat irekitzea, apirilaren 8an ETA «guztiz armagabetuta» egoteko.

Urriaren 3an idatzitako eskutitzean, Michel Tubianak, Mixel Berhokoirigoinek eta Jean Noel Etxeberri Txetx-ek esana zioten ETAri «bake prozesua blokeo egoeratik» ateratzeko «armagabetzean engaiatzeko prest» zirela. Horretan ari ziren Luhuson atxilotu zituztenean. Adierazgarriak izan ziren, aske geratu berritan, Berhokoirigoinek BERRIAri egindako hitzak ere: «Erabakia hartu dugu, uste baikenuen garaia zela. Lehen helburua lortua da. (...) Zerbait aldatu da. Bada lehenagoko garaia, eta oraingoa». Lehengo garai hartatik aro berrira igarotzeko, erabakigarriak izan dira azkenengo 100 egunak.

AURRETIKOAK

Gizartearen ahalduntzea

Urriaren 3 eta azaroaren 15 bitartekoak dira bakearen artisauek eta ETAk trukatutako gutunak, Luhusoko operazioaren ondoren argitaratutakoak. ETAren erabaki baten berri zekarren azkeneko eskutitzak: «Gizarte zibilaren esku uztea armagabetzearen ardura politikoa eta teknikoa». Tartean gertatu zen, urriaren 12an, Oiseko (Frantzia) operazioa. Espainiako Barne Ministerioak zabaldu zuen ETAren «zulo estrategikoetako bat» atzeman zuela, eta ETAk erantzun zuen, polizien jarraipenaren jakitun, «zigilatze prozesutik kanpo» utziak zituela arma horiek.

Ez zen gisa horretako lehen operazioa. «Armagabetzea oztopatzeko» saio gehiago izan ziren aurretik; esaterako, 2015eko maiatz eta irail bitartean: Miarritzen, Ortzaize, Baigorri... Erantzun ere egin zuten, ordea, Ipar Euskal Herriko herritarrek. «Ortzaizekoak, adibidez, emozio bat sortu zuen», oroitu du Eguzki Urteaga EHUko Soziologia irakasleak: «Gizarte zibilaren ahalduntze bat izan da, eta gizartean pisua duten bost pertsonak ekimena hartzea erabaki zuten».

Horrek guztiak armagabetzearen gaia «lehen mailan» jarri zuela deritzo Urteagak, Hegoaldean ez bezala. Baina atzerago jo du Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan lortu den adostasuna azaltzeko. 1990eko hamarkadako erdialdetik aurrera asko murriztu zen IK Iparretarrak erakundearen jarduna —1998an eman zuen su-etena, azken bi atentatuak 2000. urtean egin arren—, eta 1994an sortu ziren Hautetsien Kontseilua eta Garapen Kontseilua. «Eragile guztiak batu ziren hor, hiru gauzatarako: diagnosia egin, epe ertaineko helburuak jarri eta estrategiak diseinatu». Ordutik, Urteagaren esanetan, «kontsentsu zabalak» lortu dira eragileen artean, adibidez, erakundetzearen gaian.

Bide horretan jarri du 2014ko Baionako adierazpena ere: «Oso urruti doa gai batzuetan. Hor ziren jada Jean Rene Etxegarai, Max Brisson, Frederique Espagnac... Eta orain ere hor dira, desarmatzearen aldeko jarrera erakutsiz». Besteak beste, preso eta iheslarien gaia ere jorratu zuten adierazpen hartan. Urteaga: «Hau ez da egun batetik bestera lortutako adostasuna. Azken hogei urteetako lanaren ondorio da».

OPERAZIOARI ERANTZUNA

Gehiengo zabalak josten

«Frantziako Gobernuak jakin izan balu zer oihartzun izango zuen Luhusoko operazioak, agian ez zuen egingo», esan du Urteagak. «Izugarrizko oihartzuna izan zuen Ipar Euskal Herrian, eta baita Frantzian ere». Abenduaren 16ko operazioaren biharamunean hasi ziren lehen erantzunak: goizean, 40 gizarte eragilek baino gehiagok iragarri zuten beren gain hartzen zutela «ETAren armagabetze zibila», eta, arratsaldean, 4.000 lagunek manifestazioa egin zuten Baionan: Bakea nahi dugu. Bakearen artisauak askatu! Abenduaren 23an, 655 hautetsik adierazpen bateratu bat izenpetu zuten, Madrili eta Parisi «inplikazioa» eskatzeko. Sentsibilitate ugaritakoak zeuden han; tartean, sozialistak, Urteagak nabarmendu duen gisan: «Garrantzitsua da hau, kontuan harturik alderdi sozialista dela gobernuan».

Hegoaldean ere eragin zuen aldaketa bat Luhusoko bideak. Foro Soziala ari zen lan bat egiten, nazioarteko egiaztatzaileen parte hartzea eta gizartearen eta erakundeen sostengua josteko, eta abenduaren 22ko Bilboko agerraldian ikusi zen egon zitekeela aurrera jotzeko gehiengo bat. Adolfo Muñoz (ELA), Ainhoa Etxaide (LAB), Andoni Ortuzar (EAJ) eta Arnaldo Otegi (EH Bildu) batera atera ziren prentsaren aurrera, eta «armagabetze ordenatu, kontrolatu, seguru eta gardena» gauzatzeko xedearekin bat egin zuten, besteak beste, Geroa Baik eta Nafarroako Ahal Dugu-k ere. Madrili eta Parisi dei egiteaz gain, Euskal Herriko instituzioak aipatu zituzten. Analisi propioarekin, baina bide hori babestu zuten EAEko eta Nafarroako Ahal Dugu-k, Ezker Anitza-IUk, Nafarroako IUk, Equok eta Batzarrek.

Horiek guztiak ikusita ulertzen da hobeto Berhokoirigoinek aipatutakoa: «lehen helburua lortua» zela. Bat dator Urteaga ere Luhusokoa mugarri bat izan zela esatean: «Ildo politikoak aldatzea lortu dute, azken batean: 'Hau atera egin behar da'».

FORO SOZIAL IRAUNKORRA

Adostasun berriak

Publikoki, erritmo lasaiagoan joan ziren gauzak urtarrilean eta otsailaren hasieran. Luhusokoaren lehen erreakzioen ondoren, otsailaren 16an argitaratu zuen Foro Sozial Iraunkorrak Armagabetze adostu, ordenatu eta nazioarteak egiaztatuaren alde izeneko txostena. Ondorengo hau da proposamenaren funtsa: «[ETAren] Armategiaren suntsiketa prozesuak monitoretza edo egiaztatze batzorde bat eskatzen du, Nazioarteko Egiaztatze Batzordean oinarrituta, eta euskal erakundeen, jendarte zibilaren eta nazioarteko komunitatearen sostengua izango duena».

Aurretik egina zuten lan bat Foro Sozial Iraunkorrekoek: bilerak izan zituzten Nafarroako Gobernuarekin, Eusko Jaurlaritzarekin eta EAEko eta Nafarroako legebiltzarretan ordezkaritza duten alderdi guztiekin —PPrekin eta UPNrekin izan ezik—. Ondorio baikorrak atera zituzten: «Eragile guztien artean adostasuna dago armategien desegitearen bitartez ETAren armagabetze osoari dagokionez». Berria zen hori.

Proposamena aurkezteko, Foro Sozialeko kideek agerraldiak egin zituzten Nafarroako Parlamentuan eta Eusko Legebiltzarrean, armagabetzean «eragile aktibo» izan zitezen eskatzeko. Behin eta berriz nabarmendu zuten «ahalik eta azkarren armagabetzearen azken fasean sartzeko» beharra. Tartean, Luhusukoaz geroztik, Frantziako eta Espainiako presidente François Hollandek eta Mariano Rajoyk bi aldiz ikusi zuten elkar: otsailaren 20an, Malagan (Espainia), eta martxoaren 6an, Versaillesen (Frantzia). Jendaurreko adierazpenik egin ez arren, pentsatzekoa da gaia mahai gainean izango zutela.

Otsailaren 24an, berriz, Miarritzen (Lapurdi) egin asmo zuten foroaren berri eman zuten: Armagabetzea bake prozesuaren zerbitzura. Martxoaren 17 eta 18rako iragarri zuten foroa, eta datena ez zen datu hutsala. Foroarekin batera etorri zen, martxoaren 17an, Luhusokoaren ondoren armagabetze prozesurako mugarri izango zen iragarpena.

DATA JARTZEA: APIRILAK 8

Komunikazioa indargune

Martxoaren 17an, data jarri zioten ETAren armagabetzeari: apirilaren 8a. Bakearen artisauetako Txetx Etxeberrik iragarri zuen, Le Monde egunkarian: egun horretarako, «erabat armagabetuta» egongo da ETA erakundea.

Aurrez egindako lanaren ondorioz, nazioarteko egiaztatzaileen, gizarteko eragileen eta Euskal Herriko instituzioen arteko adostasuna eta harremana nahikoa aurreratua zegoela eman dute aditzera iragarpenaren ondorengo adierazpenek: Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Hegoaldeko bi legebiltzarrek babestu dute ekinbidea.

Bakearen artisauek «modu inteligentean» jokatu dutela nabarmendu du Urteagak: «Luhusoko eragile berdintsuak dira, baina atera dute lezioa». Komunikazio arloaren garrantzia aipatu du: bai harremanei dagokienez, bai kanpora begira. «Batetik, harremana mantendu dute instituzioekin, nazioarteko begiraleekin eta Espainiako eta Frantziako gobernuekin, zuzenean edo zeharka». Esaterako, data jakinarazi baino hiru egun lehenago, martxoaren 14an, Rajoyrekin bildu zen Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkullu, ekinbidearen berri emateko.

Kanpora begirako komunikazioa ere funtsezkoa izan da, Urteagaren ustez: «Esaten da diskreziorik ezak, gehiegizko komunikazioak, arriskuan jar ote dezakeen prozesua. Nahita egindakoa da, ordea. Diskrezioak balio du aldebikotasuna baldin badago, baina, aldebakarreko prozesuetan, baliatu behar dituzu zure indarguneak. Zenbat eta oihartzun handiagoa izan horrek, babesa ere handiagoa da; hala, Frantzia eta Espainiarentzat gero eta zailagoa baita operazio bat egitea».

Instituzio eta alderdien erreakzioak ikusita, helburua lortu dutelakoan dago Urteaga: «Zeharka bada ere, Frantziako eta Espainiako gobernuek ulertarazi dute ez dutela bide hau oztopatuko. Ikusiko da. Frantziak behintzat zaindu ohi du nazioartean ematen duen irudia, eta ez zaio interesatzen bigarren Luhuso».

Eta apirilaren 8aren ondoren, zer? Urteagak esan du armagabetzea eta preso eta iheslarien gaia lotuta daudela: «Epe motzean, Madrilek eta Parisek ez dute estrategia aldatuko. Irudi hori ez dute eman nahi, ordain politiko bat ematearena. Baina, epe ertainera, ekar ditzake aldaketak». ]]>
<![CDATA[30.000 herritar baino gehiago joan dira bozkalekuetara]]> http://www.berria.eus/albisteak/132872/30000_herritar_baino_gehiago_joan_dira_bozkalekuetara.htm Mon, 20 Mar 2017 15:34:14 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132872/30000_herritar_baino_gehiago_joan_dira_bozkalekuetara.htm Oartzualdea Orain arte herri galdeketak egin dituen eskualde handiena da Oiartzualdea. Lau herri dira, baina 60.000tik gora hauteslerekin jokaleku garrantzitsua da Gure Esku Dago-rentzat. Hautesleen erdiak Errenterian daude: 33.435. Galdera bikoitza zuten, eta arratsalderako hamar herritarretatik batek bozkatu du. Pasaian espero zitekeen baino emaitza hobea izaten ari da parte hartzeari dagokionez. %16,5ek bozkatu dute arratsaldera arte. Parte hartzean Oiartzun (31,22) eta Lezo (21,06) koska bat gorago daude. Oiartzunen, Pasaian baino herritar gehiagok eman dute botoa, biztanleen erdiak baino pixka bat gehiago soilik izan arren. Tolosaldea Tolosaldean 28 herri dira, eta guztietan parte hartzea %20tik gorakoa izan da. Zenbait herritan %70era hurbildu da parte hartzea: Baliarrain, Orendain eta Orexan. Tolosak ere, 16.343 hauteslerekin, gainditu du %20ko langa: arratsalderako 3.379 tolosarrek eman dute botoa. 1.000 hautesletik gorako gainontzeko herrietan %20tik %27ra joan da parte hartzea: Alegia (%25,43), Anoeta (%27,39), Asteasu (27,75), Ibarra (21,56), Irura (%21,95), Villabona (%24,16) eta Zizurkil (20,41). Hernani-Astigarraga Hernanin, 17.168 hautesle izanik, tamaina horretako beste herrietan gaur izan den parte-hartze maila nabari da. Alderatzera, boto kopurua Pasaiakoaren antzekoa izan da (2.693 Hernanin eta 2.314 Pasaian), Hernanik 3.000 hautesle gehiago izan arren. Antzeko hautesle kopuru batekin, Tolosan bost puntu handiagoa izan da parte hartzea Hernanin baino. Astigarragan, Hernaniren hautesle laurdena izan arren, arratsaldean parte hartzea antzekoa zen. Larrabetzu Hautesle kopuru eta parte-hartze maila aintzat hartuta, zalantzarik gabe Larrabetzun izan du gaurko galdeketak arrakasta handiena. 1.585 hauteslerekin, arratsalderako %50eko langa gainditua zuten larrabetzuarrek. %51,29 zehazki. Antzeko hautesle kopuruarekin Tolosaldean gaur bozkatu duten beste herrien parte-hartze kopurua bikoiztu du hainbat kasutan. Bizkaiko hirugarren herria da herri galdeketetan bozkatzen, eta Arrankudiagako (%61,5) eta Ispasterko (%63,7) parte-hartze mailara gerturatuko da. Normaltasuna eta jai giroa, egun osoan 11.000 lagunek baino gehiagok eman dute botoa eguerdirako. Goizean ere parte hartze handiena herri txikietan izan da, eta handietan jende gutxiago joan da bozkalekuetara. Botoa ematera deituta zeuden herritarren %9k egin dute eguerdia bitarte. Gure Esku Dago-k azpimarratu du normal-normal ari direla botoa ematen herritarrak, eta jai giroan. Bideoa: eguerdiko parte-hartze datuak (Lara Madinabeitia, BerriaTB). "Argi dago euskal herritarrok, prest gaudela", hala esan du Mario Zubiaga irakasleak. Begirale lanetan ari da bera gaurko galdeketetan, eta baikor azaldu da. Iladak sortu dira mahai batzuetan eta arazo tekniko batzuk ere izan dira. Errenterian, adibidez, bozkaleku batzuk itxita ere eduki dituzte aldi batean. Hain justu, herririk handienetan izan da parte hartzerik txikiena. Errenterian daude herritar gehienak deituta bozkatzera: 33.435, eta eguerdian haien %4,9k eman du botoa. Baina, bestelakoa izan da herri txikietako joera. Orendainen, adibidez, botoa eman dezaketen 161 herritarren %47k emana zuen eguerdirako. Larrabetzun %30ek eman dute eguerdirako; Tolosaldean, %13k eta Oiartzualdean zein Hernani Astigarragan, %7k.]]> <![CDATA[Larrabetzun, %58ko parte hartzea]]> http://www.berria.eus/albisteak/132877/larrabetzun_58ko_parte_hartzea.htm Sun, 19 Mar 2017 15:35:54 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132877/larrabetzun_58ko_parte_hartzea.htm <![CDATA[%19,52ko parte hartzea Oiartzualdean]]> http://www.berria.eus/albisteak/132879/1952ko_parte_hartzea_oiartzualdean.htm Sun, 19 Mar 2017 15:35:34 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132879/1952ko_parte_hartzea_oiartzualdean.htm <![CDATA[Herritarren herenek parte hartu dute Tolosaldean]]> http://www.berria.eus/albisteak/132878/herritarren_herenek_parte_hartu_dute_tolosaldean.htm Sun, 19 Mar 2017 15:34:38 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132878/herritarren_herenek_parte_hartu_dute_tolosaldean.htm <![CDATA[«Aktibazio soziala eta adostasuna ezinbesteko dira aurrera egiteko»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1913/007/001/2017-03-19/aktibazio_soziala_eta_adostasuna_ezinbesteko_dira_aurrera_egiteko.htm Sun, 19 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1913/007/001/2017-03-19/aktibazio_soziala_eta_adostasuna_ezinbesteko_dira_aurrera_egiteko.htm
Gure Esku Dago-k egin du ia lau urteko prozesu bat. Nola ikusi duzu mugimendua?

Niretzat sorpresa izan da nola indartu eta hedatu den. Hasieran, ez neukan argi, baina iruditzen zait Euskal Herriko joko zelai politikoan protagonismo eta zentralitate handia lortu duela, eta interesgarria eta pozgarria da hori.

Berrikuntza batzuk ekarri ditu. Zer nabarmenduko zenuke zuk?

Batetik, auzolan politikoa garatzeko esparru zabal eta irekia sortu duela, eta, bestetik, erabakitzeko eskubidearen gaia eztabaida politikoaren erdigunera ekartzea lortu duela. Gainera, lankidetza parametroetan oinarrituta, ez gurean ohikoa den konfrontazioan.

Leku bakoitzean modu batera joan da garatuz. Zeuk nola hartu duzu parte dinamikan?

Hasieratik izan dut harreman iraunkorra taldearekin, eta bilera batzuetan ere parte hartu dut. Ezagutzen dudanagatik, beste herri eta eskualdeen antzekoa izan da garapena. Batzuetan, indartsuago dago, besteetan ez hainbeste, baina, orokorrean, esango nuke hemen ere talde dinamiko eta zabalak sortu direla.

Tolosaldeko taldean ikusitakotik, zer aipatuko zenuke?

Jende berri asko ikusi dut, eta, Tolosaldean behintzat, jende gaztea da. Badago hor berrikuntza bat: taldeak jakin du aktibatzen belaunaldi gazte bat. Uste dut auzolanaren filosofian txertatutako taldea dela, eta, alde horretatik, bada ekarpen bat politika egiteko eta dinamika sozialak garatzeko moduetan. Oro har, iruditzen zait giro baikorra dagoela, irekia, eta, gainera, giro euskaltzalea. Beharbada, horrelako dinamiketan askotan egon dira tentsio politiko gehiago, gatozen garaietatik gatozelako, eta niretzat berrikuntza izan da hori: zer modu naturalean sortu den parametro horietan.

Tolosaldean badaude herri batzuk; asko, txikiak. Horietara ere sendo iritsi da dinamika?

Eskualde osora iritsi da, eta hori ere interesgarria da, beste mugimendu batzuetan hori gehixeago kostatu izan baita. Tolosak duen zentraltasuna herri txikietako dinamikekin uztartzea, esaterako, euskararen dinamikari dagokionez, askoz gehiago kostatu da. Orain ari da hori ere mugitzen.

Esan duzu politika egiteko moduetan ekarri duela berrikuntza bat. Komunikazio arlotik begiratuta, hizkerak ere badu garrantzia horretan, ezta?

Hori ere ikasi dugu pittin bat herri honetan. Moduak eta dinamikak aldatzen direnean, horiek hiztegi berriak behar dituzte. Biak lotuta daude: ezin da hiztegia aldatu ez badira jarduteko erak aldatzen. Badago aldaketa bat: erabakitzeko eskubidea bera, kontzeptu bezala, berria da, eta ikuspegi zabalago eta inklusiboagoa du. Fase politiko-sozial honetarako oso kontzeptu egokia iruditzen zait. Denok nahi genuke esparru zabalagoetara iristea, baina tira; egoera politikoa den bezalakoa da, eta horiek eta bestelako mugak ikusita, lortu dena handia da.

Zein muga dira horiek?

Gizartean badago gogo bat, baina, giro politiko orokorraren eraginez, esango nuke berotasun hori nahiko apala dela. Errail politikoan, ez da ikusten erabakitzeko eskubidearen alde dauden alderdien arteko bide orri komun bat epe ertainera begira. Hori ikusten ez den neurrian, gizarteak esaten du: «Hau egingo dugu, bai, baina bide honen eraginkortasuna norainokoa da?». Aitzitik, iruditzen zait, justu horregatik, Gure Esku Dago-k une honetan eskaintzen duena berebizikoa dela, horren bidez lortu ahal izango delako konplizitate sozial batzuk lantzea, gero horiek alderdietara ere irits daitezen, alderdietan ere eragin dezaten.

Fase politiko berri batean gaude. Euskalgintzan ere ari da hitz egiten fase aldaketaz. Lot litezke biak?

Euskalgintza eta erabakitze eskubidearen aldeko dinamika errealitate soziopolitiko berean ari dira lanean. Esparru diferenteak dira, baina egia da badirela oinarri komunak. ETAren jarduera armatuaren amaiera, aktore politikoen mapa aldatu izana, globalizazioa, krisi ekonomikoa, migrazio berriak... Horiek denetan eragiten dute, uste dugun baino era sakonagoan. Bada beste puntu bat ere: 1980 inguruan erakundetze politiko berria sortu zenetik, bizitza ziklo bat osatu da.

Zein zentzutan diozu hori?

Garai hartan sortu ziren erakunde berri asko, maila politikoan, administratiboan, sozialean... Erakunde haietan lanean hasitako belaunaldi hori erretiratzen ari da, eta horrek maila politikoan eta euskalgintzan behartzen gaitu egoera berri horretatik begiratzera orain daukaguna. Segur aski, egokitzapen asko egin behar dira. Euskalgintzan, uste dut egokitu behar dela gaur egun daukagun azpiegitura, antolaketa, dinamika, egiteko modua egoera soziolinguistiko berri honetara. Eta iruditzen zait Gure Esku Dago-ren aldarrikapena ere bat datorrela egoera berri batera jauzi bat eman nahi izatearekin. Gero, esparru bakoitzak baditu bere ñabardurak eta baldintzak.

Egoera horretan, zein izan litezke aurrera jotzeko gakoak?

Euskalgintzatik eta Gure Esku Dago-tik ikusi dudanari begiratuta, badago hausnarketa antzeko samar bat: urrats kuantitatibo eta kualitatiboak egin ahal izateko, ezinbestekoa da aktibazio sozial inportante bat, eta oinarrizko adostasun politiko-sozial zabal bat. Horiek izango dira baldintza aurrera egiteko. Esan genezake EAEn eta Nafarroako iparraldean behintzat, nabarmen, masiboki D ereduan ikasi eta euskaraz egiteko gai den lehen belaunaldia ari zaigula kalera ateratzen, familiak osatzen, lan munduan integratzen. Edo baldintzak ematen zaizkie euskaraz bizi ahal izateko, edo ez baldin badira momentu honetan baldintza horiek sortzen, arriskua dago hurrengo belaunaldiak atzera egin dezan. Iruditzen zait erabakitzeko eskubidearekin ere antzeko zerbait gertatu dela. Gizartearen gehiengoak inoiz ez du erabaki ahal izan estatus politikoaz. Ziklo bat itxi da, eta beste bat zabaldu nahi da. Gero eta garbiago ikusten da, dinamika sozialak eta alderdiak, ezinbesteko direla biak, eta elkarrekiko lankidetza eta errespetua zenbat eta handiagoa izan, segur aski onurak ere handiagoak direla.]]>
<![CDATA[Bagagiltza, demokrazia inklusiborantz]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2235/008/001/2017-03-19/bagagiltza_demokrazia_inklusiborantz.htm Sun, 19 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2235/008/001/2017-03-19/bagagiltza_demokrazia_inklusiborantz.htm
2014ko udaberrian izan zuen lehen harremana Gorrotxategik Hernaniko Gure Esku Dago-rekin, Udaberri Festa antolatu zutenean. Geroztik, Hausnarketa taldean aritu da, eta Bagagiltza plataformako kide da gaur egun, itsua izateaz gain. Eukene Lizarbe Alvarez de Arkaia, berriz, Koxkan dabil, desgaitasunen bat duten pertsonen Hernaniko elkartean —gurpil aulkian dago bera—: «Parte hartu dut Gure Esku Dago-koek antolatu dituzten ekintza batzuetan ere. Gustatzen zait sortzen ari den giroa».

Hain zuzen, Koxka elkarteko beste bazkide batek eman zien ideia Bagagiltza plataformakoei. «Sentsibilitate hori badago», dio Lizarbek. Taldean proposatu, eta bere gain hartu zuen Gorrotxategik zerbitzua antolatzeko ardura: «Eskaerak izan edo ez, iruditzen zaigu, prozesu demokratiko hori ahalik eta pluralena izan dadin, herriko ahalik eta pluraltasun handiena jaso dezan, garrantzitsua dela sektore hau ere kontuan hartzea». Beste zerbitzu bat ematea ere pentsatua zuten Bagagiltzan, aurretiazko botoari lotuta, botoa etxean eman nahi dutenei hautetsontzia bertara eramateko. Etxetik irteteko prest direnei, ordea, bozkalekuan bertan parte hartzeko aukera eman nahi izan diete.

Ñabardura garrantzitsua baitago hor, Gorrotxategiren esanetan: «Interesgarria dela uste dut, pedagogia aldetik, inklusibotasunaren kontzeptua lantzeko, ahal den neurrian, mundu guztiak hautetsontzi berean bozkatzea. Bakoitzari egokitutako bide ezberdinak egin beharrean, denok bat senti gaitezen, eta bozkatzera joan toki berera, beste edozein herritar bezala. Desgaitasuna daukagunok eskubide berak baitauzkagu, eta bozkatu nahi dugu hautetsontzi berean. Norberak praktikan jarri nahi baditu eskubide horiek, egin dezala. Guk jarriko dizkiogu baliabideak».

Gurpil aulkian ibili arren, ohiko bozkalekura joateko moldatu izan da Lizarbe hauteskundeetan botoa eman duenetan. «Senarrarekin joaten naiz, eta zerbait behar badut, harekin konpontzen naiz. Gure bozkalekua, gainera, ondo egokitua dago. Sentsibilitatea badago, eta oso ondo dago halako esperientziak izatea, zerbait antolatzen denean gutaz oroitzea. Normalean, antolatzaileak ez dira konturatzen halakoekin, baina, baliabideak jarriz gero, jende gehiagok hartuko du parte».

Lizarberen esanetan, muga arkitektonikoen aldetik, «nahiko ondo» dago Hernani. «Donostia baino hobeto». Koxka eta halako elkarteek egindako lana nabarmendu du: «Gu konturatzen gara zer dagoen gaizki, eta laguntza handia gara udalarentzat legea nola bete jakiteko».

Espainiako legea

Espainiako Estatuak desgaitasuna duten pertsonen eskubideen NBEren ituna berretsia duen arren, praktikan ez dira beti betetzen eskubide horiek. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak otsailean hartutako erabaki bat kritikatu du Gorrotxategik: desgaitasun intelektuala zuen gazte galiziar bati botoa emateko eskubidea ukatu zion auzitegiak, baldintzak betetzen ez zituela argudiatuta. Nafarroan, esaterako, 2.000 lagun inguru daude egoera horretan. Herritar horien boto eskubidea bermatzeko, Espainiako hauteskunde legea aldatzeko eskatu dute elkarte batzuek. Gorrotxategi: «Bozkatzekoa kendu ezin den eskubidea da, ezin da baldintzatu».]]>
<![CDATA[Egiaztatzaileekin «lotune bat» eratzeko eskatu diote Eusko Legebiltzarrari]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1986/005/002/2017-03-16/egiaztatzaileekin_lotune_bat_eratzeko_eskatu_diote_eusko_legebiltzarrari.htm Thu, 16 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1986/005/002/2017-03-16/egiaztatzaileekin_lotune_bat_eratzeko_eskatu_diote_eusko_legebiltzarrari.htm
Nafarroako Parlamentuan egin bezala —otsailaren 21ean egin zuten agerraldia han—, Foro Sozialeko kideek bilera ugari egin dituzte Eusko Legebiltzarrean agertu aurretik: Eusko Jaurlaritzarekin, PPrekin ez beste alderdi guztiekin —«behin eta berriz eskatu izan ditugu bilerak PPrekin»— eta gizarte eragileekin. Nafarroan adostasun «zabala» dagoela azaldu zuten, eta Ipar Euskal Herrian «are transbertsalagoa» dela hori.

Funosasek eta Hernanek azaldu dutenez, baikorrak dira Bakearen artisauen aurkako Luhusoko (Nafarroa Beherea) operazioak agerian utzitako datuak. Besteak beste, ETAk NEBri bere funtzioa zabaltzeko eskatzeagatik eta polizia operazioak izandako erantzun zabalagatik. Hernan: «Baldintza politiko instituzional, politika eta sozial guztiak emanak daude armagabetzea fase erabakigarrian sar dadin».]]>