<![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 23 Mar 2017 15:17:21 +0100 hourly 1 <![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> http://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png http://www.berria.eus <![CDATA[30.000 herritar baino gehiago joan dira bozkalekuetara]]> http://www.berria.eus/albisteak/132872/30000_herritar_baino_gehiago_joan_dira_bozkalekuetara.htm Mon, 20 Mar 2017 15:34:14 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132872/30000_herritar_baino_gehiago_joan_dira_bozkalekuetara.htm Oartzualdea Orain arte herri galdeketak egin dituen eskualde handiena da Oiartzualdea. Lau herri dira, baina 60.000tik gora hauteslerekin jokaleku garrantzitsua da Gure Esku Dago-rentzat. Hautesleen erdiak Errenterian daude: 33.435. Galdera bikoitza zuten, eta arratsalderako hamar herritarretatik batek bozkatu du. Pasaian espero zitekeen baino emaitza hobea izaten ari da parte hartzeari dagokionez. %16,5ek bozkatu dute arratsaldera arte. Parte hartzean Oiartzun (31,22) eta Lezo (21,06) koska bat gorago daude. Oiartzunen, Pasaian baino herritar gehiagok eman dute botoa, biztanleen erdiak baino pixka bat gehiago soilik izan arren. Tolosaldea Tolosaldean 28 herri dira, eta guztietan parte hartzea %20tik gorakoa izan da. Zenbait herritan %70era hurbildu da parte hartzea: Baliarrain, Orendain eta Orexan. Tolosak ere, 16.343 hauteslerekin, gainditu du %20ko langa: arratsalderako 3.379 tolosarrek eman dute botoa. 1.000 hautesletik gorako gainontzeko herrietan %20tik %27ra joan da parte hartzea: Alegia (%25,43), Anoeta (%27,39), Asteasu (27,75), Ibarra (21,56), Irura (%21,95), Villabona (%24,16) eta Zizurkil (20,41). Hernani-Astigarraga Hernanin, 17.168 hautesle izanik, tamaina horretako beste herrietan gaur izan den parte-hartze maila nabari da. Alderatzera, boto kopurua Pasaiakoaren antzekoa izan da (2.693 Hernanin eta 2.314 Pasaian), Hernanik 3.000 hautesle gehiago izan arren. Antzeko hautesle kopuru batekin, Tolosan bost puntu handiagoa izan da parte hartzea Hernanin baino. Astigarragan, Hernaniren hautesle laurdena izan arren, arratsaldean parte hartzea antzekoa zen. Larrabetzu Hautesle kopuru eta parte-hartze maila aintzat hartuta, zalantzarik gabe Larrabetzun izan du gaurko galdeketak arrakasta handiena. 1.585 hauteslerekin, arratsalderako %50eko langa gainditua zuten larrabetzuarrek. %51,29 zehazki. Antzeko hautesle kopuruarekin Tolosaldean gaur bozkatu duten beste herrien parte-hartze kopurua bikoiztu du hainbat kasutan. Bizkaiko hirugarren herria da herri galdeketetan bozkatzen, eta Arrankudiagako (%61,5) eta Ispasterko (%63,7) parte-hartze mailara gerturatuko da. Normaltasuna eta jai giroa, egun osoan 11.000 lagunek baino gehiagok eman dute botoa eguerdirako. Goizean ere parte hartze handiena herri txikietan izan da, eta handietan jende gutxiago joan da bozkalekuetara. Botoa ematera deituta zeuden herritarren %9k egin dute eguerdia bitarte. Gure Esku Dago-k azpimarratu du normal-normal ari direla botoa ematen herritarrak, eta jai giroan. Bideoa: eguerdiko parte-hartze datuak (Lara Madinabeitia, BerriaTB). "Argi dago euskal herritarrok, prest gaudela", hala esan du Mario Zubiaga irakasleak. Begirale lanetan ari da bera gaurko galdeketetan, eta baikor azaldu da. Iladak sortu dira mahai batzuetan eta arazo tekniko batzuk ere izan dira. Errenterian, adibidez, bozkaleku batzuk itxita ere eduki dituzte aldi batean. Hain justu, herririk handienetan izan da parte hartzerik txikiena. Errenterian daude herritar gehienak deituta bozkatzera: 33.435, eta eguerdian haien %4,9k eman du botoa. Baina, bestelakoa izan da herri txikietako joera. Orendainen, adibidez, botoa eman dezaketen 161 herritarren %47k emana zuen eguerdirako. Larrabetzun %30ek eman dute eguerdirako; Tolosaldean, %13k eta Oiartzualdean zein Hernani Astigarragan, %7k.]]> <![CDATA[Larrabetzun, %58ko parte hartzea]]> http://www.berria.eus/albisteak/132877/larrabetzun_58ko_parte_hartzea.htm Sun, 19 Mar 2017 15:35:54 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132877/larrabetzun_58ko_parte_hartzea.htm <![CDATA[%19,52ko parte hartzea Oiartzualdean]]> http://www.berria.eus/albisteak/132879/1952ko_parte_hartzea_oiartzualdean.htm Sun, 19 Mar 2017 15:35:34 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132879/1952ko_parte_hartzea_oiartzualdean.htm <![CDATA[Herritarren herenek parte hartu dute Tolosaldean]]> http://www.berria.eus/albisteak/132878/herritarren_herenek_parte_hartu_dute_tolosaldean.htm Sun, 19 Mar 2017 15:34:38 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132878/herritarren_herenek_parte_hartu_dute_tolosaldean.htm <![CDATA[«Aktibazio soziala eta adostasuna ezinbesteko dira aurrera egiteko»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1913/007/001/2017-03-19/aktibazio_soziala_eta_adostasuna_ezinbesteko_dira_aurrera_egiteko.htm Sun, 19 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1913/007/001/2017-03-19/aktibazio_soziala_eta_adostasuna_ezinbesteko_dira_aurrera_egiteko.htm
Gure Esku Dago-k egin du ia lau urteko prozesu bat. Nola ikusi duzu mugimendua?

Niretzat sorpresa izan da nola indartu eta hedatu den. Hasieran, ez neukan argi, baina iruditzen zait Euskal Herriko joko zelai politikoan protagonismo eta zentralitate handia lortu duela, eta interesgarria eta pozgarria da hori.

Berrikuntza batzuk ekarri ditu. Zer nabarmenduko zenuke zuk?

Batetik, auzolan politikoa garatzeko esparru zabal eta irekia sortu duela, eta, bestetik, erabakitzeko eskubidearen gaia eztabaida politikoaren erdigunera ekartzea lortu duela. Gainera, lankidetza parametroetan oinarrituta, ez gurean ohikoa den konfrontazioan.

Leku bakoitzean modu batera joan da garatuz. Zeuk nola hartu duzu parte dinamikan?

Hasieratik izan dut harreman iraunkorra taldearekin, eta bilera batzuetan ere parte hartu dut. Ezagutzen dudanagatik, beste herri eta eskualdeen antzekoa izan da garapena. Batzuetan, indartsuago dago, besteetan ez hainbeste, baina, orokorrean, esango nuke hemen ere talde dinamiko eta zabalak sortu direla.

Tolosaldeko taldean ikusitakotik, zer aipatuko zenuke?

Jende berri asko ikusi dut, eta, Tolosaldean behintzat, jende gaztea da. Badago hor berrikuntza bat: taldeak jakin du aktibatzen belaunaldi gazte bat. Uste dut auzolanaren filosofian txertatutako taldea dela, eta, alde horretatik, bada ekarpen bat politika egiteko eta dinamika sozialak garatzeko moduetan. Oro har, iruditzen zait giro baikorra dagoela, irekia, eta, gainera, giro euskaltzalea. Beharbada, horrelako dinamiketan askotan egon dira tentsio politiko gehiago, gatozen garaietatik gatozelako, eta niretzat berrikuntza izan da hori: zer modu naturalean sortu den parametro horietan.

Tolosaldean badaude herri batzuk; asko, txikiak. Horietara ere sendo iritsi da dinamika?

Eskualde osora iritsi da, eta hori ere interesgarria da, beste mugimendu batzuetan hori gehixeago kostatu izan baita. Tolosak duen zentraltasuna herri txikietako dinamikekin uztartzea, esaterako, euskararen dinamikari dagokionez, askoz gehiago kostatu da. Orain ari da hori ere mugitzen.

Esan duzu politika egiteko moduetan ekarri duela berrikuntza bat. Komunikazio arlotik begiratuta, hizkerak ere badu garrantzia horretan, ezta?

Hori ere ikasi dugu pittin bat herri honetan. Moduak eta dinamikak aldatzen direnean, horiek hiztegi berriak behar dituzte. Biak lotuta daude: ezin da hiztegia aldatu ez badira jarduteko erak aldatzen. Badago aldaketa bat: erabakitzeko eskubidea bera, kontzeptu bezala, berria da, eta ikuspegi zabalago eta inklusiboagoa du. Fase politiko-sozial honetarako oso kontzeptu egokia iruditzen zait. Denok nahi genuke esparru zabalagoetara iristea, baina tira; egoera politikoa den bezalakoa da, eta horiek eta bestelako mugak ikusita, lortu dena handia da.

Zein muga dira horiek?

Gizartean badago gogo bat, baina, giro politiko orokorraren eraginez, esango nuke berotasun hori nahiko apala dela. Errail politikoan, ez da ikusten erabakitzeko eskubidearen alde dauden alderdien arteko bide orri komun bat epe ertainera begira. Hori ikusten ez den neurrian, gizarteak esaten du: «Hau egingo dugu, bai, baina bide honen eraginkortasuna norainokoa da?». Aitzitik, iruditzen zait, justu horregatik, Gure Esku Dago-k une honetan eskaintzen duena berebizikoa dela, horren bidez lortu ahal izango delako konplizitate sozial batzuk lantzea, gero horiek alderdietara ere irits daitezen, alderdietan ere eragin dezaten.

Fase politiko berri batean gaude. Euskalgintzan ere ari da hitz egiten fase aldaketaz. Lot litezke biak?

Euskalgintza eta erabakitze eskubidearen aldeko dinamika errealitate soziopolitiko berean ari dira lanean. Esparru diferenteak dira, baina egia da badirela oinarri komunak. ETAren jarduera armatuaren amaiera, aktore politikoen mapa aldatu izana, globalizazioa, krisi ekonomikoa, migrazio berriak... Horiek denetan eragiten dute, uste dugun baino era sakonagoan. Bada beste puntu bat ere: 1980 inguruan erakundetze politiko berria sortu zenetik, bizitza ziklo bat osatu da.

Zein zentzutan diozu hori?

Garai hartan sortu ziren erakunde berri asko, maila politikoan, administratiboan, sozialean... Erakunde haietan lanean hasitako belaunaldi hori erretiratzen ari da, eta horrek maila politikoan eta euskalgintzan behartzen gaitu egoera berri horretatik begiratzera orain daukaguna. Segur aski, egokitzapen asko egin behar dira. Euskalgintzan, uste dut egokitu behar dela gaur egun daukagun azpiegitura, antolaketa, dinamika, egiteko modua egoera soziolinguistiko berri honetara. Eta iruditzen zait Gure Esku Dago-ren aldarrikapena ere bat datorrela egoera berri batera jauzi bat eman nahi izatearekin. Gero, esparru bakoitzak baditu bere ñabardurak eta baldintzak.

Egoera horretan, zein izan litezke aurrera jotzeko gakoak?

Euskalgintzatik eta Gure Esku Dago-tik ikusi dudanari begiratuta, badago hausnarketa antzeko samar bat: urrats kuantitatibo eta kualitatiboak egin ahal izateko, ezinbestekoa da aktibazio sozial inportante bat, eta oinarrizko adostasun politiko-sozial zabal bat. Horiek izango dira baldintza aurrera egiteko. Esan genezake EAEn eta Nafarroako iparraldean behintzat, nabarmen, masiboki D ereduan ikasi eta euskaraz egiteko gai den lehen belaunaldia ari zaigula kalera ateratzen, familiak osatzen, lan munduan integratzen. Edo baldintzak ematen zaizkie euskaraz bizi ahal izateko, edo ez baldin badira momentu honetan baldintza horiek sortzen, arriskua dago hurrengo belaunaldiak atzera egin dezan. Iruditzen zait erabakitzeko eskubidearekin ere antzeko zerbait gertatu dela. Gizartearen gehiengoak inoiz ez du erabaki ahal izan estatus politikoaz. Ziklo bat itxi da, eta beste bat zabaldu nahi da. Gero eta garbiago ikusten da, dinamika sozialak eta alderdiak, ezinbesteko direla biak, eta elkarrekiko lankidetza eta errespetua zenbat eta handiagoa izan, segur aski onurak ere handiagoak direla.]]>
<![CDATA[Bagagiltza, demokrazia inklusiborantz]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2235/008/001/2017-03-19/bagagiltza_demokrazia_inklusiborantz.htm Sun, 19 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2235/008/001/2017-03-19/bagagiltza_demokrazia_inklusiborantz.htm
2014ko udaberrian izan zuen lehen harremana Gorrotxategik Hernaniko Gure Esku Dago-rekin, Udaberri Festa antolatu zutenean. Geroztik, Hausnarketa taldean aritu da, eta Bagagiltza plataformako kide da gaur egun, itsua izateaz gain. Eukene Lizarbe Alvarez de Arkaia, berriz, Koxkan dabil, desgaitasunen bat duten pertsonen Hernaniko elkartean —gurpil aulkian dago bera—: «Parte hartu dut Gure Esku Dago-koek antolatu dituzten ekintza batzuetan ere. Gustatzen zait sortzen ari den giroa».

Hain zuzen, Koxka elkarteko beste bazkide batek eman zien ideia Bagagiltza plataformakoei. «Sentsibilitate hori badago», dio Lizarbek. Taldean proposatu, eta bere gain hartu zuen Gorrotxategik zerbitzua antolatzeko ardura: «Eskaerak izan edo ez, iruditzen zaigu, prozesu demokratiko hori ahalik eta pluralena izan dadin, herriko ahalik eta pluraltasun handiena jaso dezan, garrantzitsua dela sektore hau ere kontuan hartzea». Beste zerbitzu bat ematea ere pentsatua zuten Bagagiltzan, aurretiazko botoari lotuta, botoa etxean eman nahi dutenei hautetsontzia bertara eramateko. Etxetik irteteko prest direnei, ordea, bozkalekuan bertan parte hartzeko aukera eman nahi izan diete.

Ñabardura garrantzitsua baitago hor, Gorrotxategiren esanetan: «Interesgarria dela uste dut, pedagogia aldetik, inklusibotasunaren kontzeptua lantzeko, ahal den neurrian, mundu guztiak hautetsontzi berean bozkatzea. Bakoitzari egokitutako bide ezberdinak egin beharrean, denok bat senti gaitezen, eta bozkatzera joan toki berera, beste edozein herritar bezala. Desgaitasuna daukagunok eskubide berak baitauzkagu, eta bozkatu nahi dugu hautetsontzi berean. Norberak praktikan jarri nahi baditu eskubide horiek, egin dezala. Guk jarriko dizkiogu baliabideak».

Gurpil aulkian ibili arren, ohiko bozkalekura joateko moldatu izan da Lizarbe hauteskundeetan botoa eman duenetan. «Senarrarekin joaten naiz, eta zerbait behar badut, harekin konpontzen naiz. Gure bozkalekua, gainera, ondo egokitua dago. Sentsibilitatea badago, eta oso ondo dago halako esperientziak izatea, zerbait antolatzen denean gutaz oroitzea. Normalean, antolatzaileak ez dira konturatzen halakoekin, baina, baliabideak jarriz gero, jende gehiagok hartuko du parte».

Lizarberen esanetan, muga arkitektonikoen aldetik, «nahiko ondo» dago Hernani. «Donostia baino hobeto». Koxka eta halako elkarteek egindako lana nabarmendu du: «Gu konturatzen gara zer dagoen gaizki, eta laguntza handia gara udalarentzat legea nola bete jakiteko».

Espainiako legea

Espainiako Estatuak desgaitasuna duten pertsonen eskubideen NBEren ituna berretsia duen arren, praktikan ez dira beti betetzen eskubide horiek. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak otsailean hartutako erabaki bat kritikatu du Gorrotxategik: desgaitasun intelektuala zuen gazte galiziar bati botoa emateko eskubidea ukatu zion auzitegiak, baldintzak betetzen ez zituela argudiatuta. Nafarroan, esaterako, 2.000 lagun inguru daude egoera horretan. Herritar horien boto eskubidea bermatzeko, Espainiako hauteskunde legea aldatzeko eskatu dute elkarte batzuek. Gorrotxategi: «Bozkatzekoa kendu ezin den eskubidea da, ezin da baldintzatu».]]>
<![CDATA[Egiaztatzaileekin «lotune bat» eratzeko eskatu diote Eusko Legebiltzarrari]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1986/005/002/2017-03-16/egiaztatzaileekin_lotune_bat_eratzeko_eskatu_diote_eusko_legebiltzarrari.htm Thu, 16 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1986/005/002/2017-03-16/egiaztatzaileekin_lotune_bat_eratzeko_eskatu_diote_eusko_legebiltzarrari.htm
Nafarroako Parlamentuan egin bezala —otsailaren 21ean egin zuten agerraldia han—, Foro Sozialeko kideek bilera ugari egin dituzte Eusko Legebiltzarrean agertu aurretik: Eusko Jaurlaritzarekin, PPrekin ez beste alderdi guztiekin —«behin eta berriz eskatu izan ditugu bilerak PPrekin»— eta gizarte eragileekin. Nafarroan adostasun «zabala» dagoela azaldu zuten, eta Ipar Euskal Herrian «are transbertsalagoa» dela hori.

Funosasek eta Hernanek azaldu dutenez, baikorrak dira Bakearen artisauen aurkako Luhusoko (Nafarroa Beherea) operazioak agerian utzitako datuak. Besteak beste, ETAk NEBri bere funtzioa zabaltzeko eskatzeagatik eta polizia operazioak izandako erantzun zabalagatik. Hernan: «Baldintza politiko instituzional, politika eta sozial guztiak emanak daude armagabetzea fase erabakigarrian sar dadin».]]>
<![CDATA[Familia bizitzari buruzko doktrina aztertzeko eskatu dute hiru epailek]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1830/005/001/2017-03-15/familia_bizitzari_buruzko_doktrina_aztertzeko_eskatu_dute_hiru_epailek.htm Wed, 15 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1830/005/001/2017-03-15/familia_bizitzari_buruzko_doktrina_aztertzeko_eskatu_dute_hiru_epailek.htm
Auzitegi Konstituzionalak, ordea, argudiatu du presoak aipatutako familia bizitzarako eskubidea ez dagoela jasoa Espainiako Konstituzioan: «[Konstituzioak] Ez du aitortzen 'familia bizitzarako eskubidea' Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren jurisprudentziak interpretatu duen moduan, eta are gutxiago familia batzeko eskubidea».

Hortik dator Adela Asua, Juan Antonio Xiol eta Fernando Valdes epaileek boto partikularrean egindako eskaera: familia bereko kideen «elkarbizitza eta kontaktua» familia intimitaterako eskubidean sartzea —Espainiako Konstituzioko 18.1 artikuluan—, Estrasburgoko auzitegiak Giza Eskubideen Europako Itunaz —8. artikulua— egindako interpretazioari jarraituta. Hor, presoaren interesa kontuan hartu behar dela gogorarazi dute, eta kasu bakoitza aztertu behar dela.

Helegitea atzera bota duten epaileen esanetan, kasuaren berezitasunak aintzat hartu zituzten Adingabeen Epaitegiak eta Espainiako Auzitegi Nazionalak. Asuak, Xiolek eta Valdesek ez dute iritzi bera; zigorra bost urte baino gutxiagokoa izatea eta presoaren «aitona-amonen gaixotasuna eta gurasoen osasun egoera txarra» kontuan hartuta, «ez da beharrezkoa» presoa urrun edukitzea: «Neurrigabea da». ETAk bere «jarduerak alde bakarrez utzi» izana ere kontuan hartu behar dela esan dute hiru epaileek: «Horrek balio behar du era honetako erabakietan behar bezalako neurrian jokatzeko».

Mendizabal lau urte eta erdira zigortu zuen Auzitegi Nazionalak 2009an, kale borrokako auzi batean. 2015ean Donapaleun (Nafarroa Beherea) atxilotu zuen Frantziako Poliziak, eta Espainiaratu egin zuten. Ez dago EPPKn.

Eusko Jaurlaritza, «baikor»

Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Josu Erkorekari galdetu zioten atzo gaiari buruz, eta epaileen boto partikularra ikusi gabe zuen arren, «printzipioz, datu baikorra» deritzo. «Bat dator Eusko Jaurlaritzak behin baino gehiagotan planteatu dituenekin».]]>
<![CDATA[«Herriari dagokio hitza»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2120/011/001/2017-03-12/herriari_dagokio_hitza.htm Sun, 12 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2120/011/001/2017-03-12/herriari_dagokio_hitza.htm
«Nahi al duzu euskal estatu burujabe bateko herritarra izan?». Horixe izango da Tolosaldeko 28 udalerrietan egingo duten galdera, martxoaren 19an. Hautetsiek nabarmendu dutenez, «erabaki nahiaren adierazpena» izango da egun hori, «ezberdinen arteko topagune, elkarbizitzaren giltzarri». Oiartzualdean, Astigarragan, Hernanin (Gipuzkoa) eta Larrabetzun (Bizkaia) bezala, hasiak dira aurretiazko botoak jasotzen, eta hainbat udaletan mozioak ere onartu dituzte herri galdeketen harira.

Lasarte-Orian maiatzaren 7an bozkatuko dute, eta galderak ere badituzte jada. Errenterian bezala, bi izango baitira, bakarra beharrean. Atzo aurkeztu zituzten galderak Loratu taldekoek, dozenaka herritarren babespean. Lehenengoa: «Erabakitzeko dagokizun eskubidea erabili nahi duzu interes publikoko gaietarako?». Eta, baiezko kasuan, bigarrena: «Zure erantzuna baiezkoa bada, izan nahi al duzu euskal estatu burujabe bateko herritarra?».

Uribe-Butroen (Bizkaia) ere maiatzaren 7an jarriko dituzte hautetsontziak herritarren esku, eta Mungian, ostiralean aurkeztu zuten galdera, ehundik gora herritarren aurrean: «Gura dozu Euskal Estatu burujabe bateko herritarra izan?».

Babes eta aurkezpen ekitaldiak ez ezik, bestelakoak ere izan dira asteburuan erabakitzeko eskubideari lotuta. Gernikan (Bizkaia), esaterako, mahai inguru bat egin zuten atzo —apirilaren 2an dute herri galdeketa—, Xabier Goirigoltzarri (EAJ), Laura Mintegi (EH Bildu) eta Elsa Pamparacuatrorekin, eta argazki bat ere atera zuten gero han bildutako denek. Lezon (Gipuzkoa), bestalde, kultur ekitaldi bat osatu zuten diziplina ugaritako zenbait artistak, atzo.

Independentisten deia

Herri galdeketen harira, euskal estatuaren aldeko botoa eskatu du Independentistak sareak. Ostiralean Larrabetzun egin bezala, Villabonan (Gipuzkoa) egin zuten atzo ekitaldia. Munduan «burujabetza homologatu bakarra» estatua dela azaldu zuen sareko kide Txutxi Ariznabarretak. Gaur, Hernanin egingo dute ekitaldia, 12:30ean.]]>
<![CDATA[«Torturak argituko ez dituen jendarte bat eraiki nahi dugu?»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1744/004/001/2017-03-11/torturak_argituko_ez_dituen_jendarte_bat_eraiki_nahi_dugu.htm Sat, 11 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1744/004/001/2017-03-11/torturak_argituko_ez_dituen_jendarte_bat_eraiki_nahi_dugu.htm
Bideoa albistearen amaieran. ]]>

Milaka tortura salaketa egon diren arren, ez da ohikoa epaiketara iristea. Zer dago hor? Zer traba daude horraino iristeko?

Traba asko daude. Juridikoak ebidenteak dira: exijitzen da marka fisikoak izatea, baina kasu gehienetan, ez dago marka fisikorik, teknika oso zehatzak daudelako. Badaude beste traba batzuk ere: politikoak, sozialak... Torturaren existentzia onartuta ez dagoenean, onarpen eza hori bihurtzen da traba. Edukiko bagenu gizarte bat aldarrikatzen duena egoera demokratiko batean ezin dela egon tortura edo tratu txarrak ahalbidetzen dituen egoerarik, errazagoa litzateke. Gero, traba pertsonala dago. Halako bide bat hasteak esfortzu handia eskatzen du, emozio asko jartzen dira jokoan; batez ere, aurreikusten duzunean emaitza ez dela izango zuk nahiko zenukeena. Horrek pentsarazten dizu merezi duen edo ez.

Tortura ukatu edo erlatibizatzeko erabiltzen da argudio bat: ez dagoela sententziarik, edo oso gutxi. Beraz, ez da kontuan hartzen aipatutako hori dena?

Hori da. Sententziarik ez egoteak ez du esan nahi errealitate hori existitzen ez denik. Bi gauza begiratzea besterik ez dago. Bat, Paco Etxeberriaren txostena. Bestea, indarkeria matxista: salaketarik ez zegoenean, egoera hori ukatzen zen, zigorrik ez zegoelako. Gaur, behintzat, onartzen da salaketarik ez egonda ere egoera hori badagoela. Paralelismo bat egin liteke: salaketarik ez egoteak ez du esan nahi deliturik ez egotea.

Egoera hori ukatzeak zer eragiten dio hori sufritu duenari?

Mina areagotzea. Hori gertatu zaizu, gainera, berez babestu behar zaituen estatu baten eskuetan egonda, funtzionario publiko batzuen aldetik. Hau da: gizarte osoa da erantzulea. Gizarteak, edo gizartearen ordezkariak izan behar direnek hori ukatzeak, sortzen du frustrazioa eta erru sentimendu handia. Ahuldade egoeran kokatzen zaitu, eta, aitortua ez zaren egoera batean, zure bizitzak ez dauka garrantzirik. Eta zure bizitzak garrantzirik ez duen gizarte batean kokatzeak ondorio gogorrak dakartza zure bizitzan.

Gizartearen parte batean behintzat, ezagunak dira polizia etxeetako tortura testigantzak. Baina esana duzu tortura dela «batez ere, gero barruan geratzen dena». Zer geratzen da?

Noski, polizia etxean sortzen da egoera, baina ez da hori bakarrik. Tortura da horrek utzi dizun guztia nola kudeatzen duzun. Kartzelan ez daukazu tresnarik, egiten duzu existitu izan balitz bezala. Ateratzean etortzen zaizkizu ondorioak. Lehenengo, onartu behar duzu gertatu zaizunak ondorioak izan dituela zugan. Gero, hori bideratzeko, erabakiak hartzeko prozesu bat abiatu behar duzu, eta erabaki horiek guztiak modu indibidualean hartu behar dituzu. Ez gara kapazak izan, gure inguruan eta gure gizartean, mekanismo kolektibo batzuk sortzeko, zu halako egoera batetik ateratzean, modu kolektiboan aurre egiteko. Sortu ditugu tresna kolektibo asko, baina egoera pertsonal horiek kudeatzeko ez. Azkenean, min horiek guztiak kolektiboak dira, eta kolektiboki ere eskatzen dute erantzun bat.

Eta, egoera horretan, indibidualki, nola egiten zaio aurre horri?

Nik esaten dut kartzelatik atera nintzenetik beste pertsona bat naizela. Ez da torturak utzi dizkidala ondorio batzuk; segurtasunik eza, adibidez. Ez. Ni beste pertsona bat naiz. Bat-batean, ez duzu zeure burua ezagutzen, eta ez dakizu zergatik egiten dituzun hainbat gauza. Zure barruko egitura aldatzen da. Urrats handiak egin daitezke, eta heltzen da momentu bat zure bizitzarekin segitzen duzuna, izaera berri horrekin. Baina egoeratik atera eta lehenengo fase hori kudeatzea oso zaila da, eta sarri ez gara ohartzen.

Prozesu horretan, gainera, askotan sartzen da salaketa publikoa eta juridikoa egitea, Istanbulgo protokoloa pasatzea... Hori ez da erraza izango, ezta?

Zure egoera pertsonala zein den, aipatutako prozesu horretan zein fasetan zauden, modu batean edo bestean kudeatzen dituzu. Niretzat, gakoa izan zen Istanbulgo protokoloa. Hor ikusi nuen argi torturak zer ondorio izan dituen nigan. Erabaki asko hartu nituen horren ondorioz. Baina momentu bakoitza da zaila. Oso zaila da gogoratzea gertatu zaizuna, zure buruak hainbat kontu blokeatzen dituelako. Nik, kartzelan nengoela berretsi nuen salaketa, Murtzian [Espainia]. Gogoratzen dut eraman nindutela epaitegietara, eta deklaratzen ari nintzela, Polizia hor zegoela. Baldintzak zailak dira: ez da batere zaintzen pertsona gisa senti dezakezuna.

Azkenean, epaiketa egingo da. Nola jaso zenuen berria?

Nahiko harrituta. Ez nuen espero. Beste guztiak bezala, artxibatu egingo zela pentsatzen nuen. Harrituta, eta esperantzaz, epaiketara heltzeak zerbait ekar dezakeelako: ez bada zigor bat, behintzat gaia mahai gainean jartzea. Orain arte inpunitate osoz ibili diren pertsona batzuk epaitegian esertzeak nolabaiteko poza edo esperantza ematen dizu. Baina beti, zalantza edo muga horrekin, jakinda gehiegi ez duela aurrera egingo, ez dela zigorrera helduko.

Beraz, gutxienez, gaia gizartera ateratzea da helburua?

Zigortu ala ez, garrantzia dauka epaiketak, erakusteko beste fase batean jarri behar dugula geure burua. Orain, argi dago: tortura existitu da, eta arduradunak daude. Eraman ditzagun halako kasuak epaitegietara, praktikan jar ditzagun legeak, sor ditzagun lege berri batzuk, torturatuak izan diren horientzat erreparazio duin bat egoteko. Hor dago bidea.

Martxoaren 8a pasatu berri da. Intxaurrondon egindako agerraldian nabarmendu zenuten indarkeria matxista estatuaren aldetik ere jasan duzuela andre torturatuek. Babesgabetasuna biderkatu egingo du horrek...

Bai, nahiko argia da. Emakume izateagatik pairatzen ditugu biolentzia ezberdinak bizitzan zehar, eta torturatuon kasuan, gurutzatzen dira biolentzia politikoarekin. Oso ohikoa da eraso sexistak egotea, bortxaketa mehatxuak...

Nola heldu errealitate horri?

Bi lan mota daude hor, nik uste. Orain, mugimendu feminista eta emakume mugimenduetatik eskatzen da genero biolentziaren definizioa zabaltzea, legeetan bikote eremutik kanpoko biolentzia egoerak ere kontuan hartzeko. Gure kasuan, gure herrian, biolentzia politikoaren inguruan egin behar litzateke hausnarketa berezitu bat: zelan egiten dugun lege bat estatuaren biolentzia politikoko indarkeria matxista kasuak jorratzeko. Gero, txanponaren beste aldea dago: zelan egiten dugun, tortura kasuak aztertzean, emakumeen kasuetan gertatzen diren egoerak aztertzeko. Ez dugu ikusi Paco Etxeberriaren taldearen txosten osoa, baina ez dut uste emakumeen arloa modu berezituan aztertu denik.

Usurbilen, Kalera Kalera-ko emakume preso ohiek aipatu zuten zigor moral bat ere badakarrela kartzelak, emakumeak militante diren heinean. Torturarekin ere, berdin gertatzen da?

Oso lotuta dago eredu heteropatriarkalarekin. Emakume gisa, bete behar dugu rol bat, emakume onarena: familia zaindu, sexualitatea muga batzuen barruan mantendu... Torturatuon eta emakume militanteon kasuan, leporatu digute eredu hori apurtzea. Tortura psikologikoa beti doa leku beretik: puta bat zarela, ez zarela kezkatu familiaz, bikoteaz, seme-alabez... Bortxaketarekin mehatxatzen zaituzte beti, ezingo zarela ama izan... Zergatik? Horrek sortzen duelako eskubiderik gabeko pertsona bat. Eredua apurtzen baduzu, ez duzu eskubiderik merezi, eta tortura objektu izan zaitezke. Hor, sortzen da diskurtso sozial oso bat, justifikatzen duena tortura erabiltzea modu inplizituan.

Asteartean hasiko da zure kasuko epaiketa. Zer elementu daude?

Epaiketa abiatu zen epaile batek esan zuelako epaitegi batean frogatu behar dela torturarik ez dela egon. Hortik aurrerako pauso guztiek ez dute irtenbide onik irudikatzen. Ez dituzte onartu lekuko gisa nirekin atxilotutako pertsonak. Une hartan, komisaria hartan geundenak ginen guardia zibilak eta pertsona horiek. Beraiek ez badira lekuko, nortzuk izango dira?

Fiskaltzak ez du eskaerarik egin.

Harrigarria da. Horrek ja jartzen zaitu agertoki batean, eta aurreikusi dezakezu emaitza. Hausnarketarako balio behar du: lortzen da epaitegietara eramatea ustez pertsona batzuek egindako delitu bat, eta hori modu normal batean bideratzeko behar liratekeen elementu guztiak desagertzen dira. Hausnartu behar genuke: nolako gizartea sortzen ari gara? Ez dago bermerik halako delitu bat era normal eta arrazionalean epaiketara heltzeko.

Horrek erakusten du egitura asko daudela atzean, ezta?

Noski. Izango bagenu gizarte bat exijitzen duena halako kasuak argitzea, eta beraz, botere judizial, politiko eta mediatikoek ez egitea existituko ez balira bezala, egoera bestelakoa litzateke. Nik uste hor dagoela gakoa: nolako jendartea eraiki nahi dugu? Eraiki nahi dugu tortura kasuak argitu gabe egongo diren jendarte bat? Demokratikoak izan behar diren egiturek aldaketarik gabe jarraituko dutena? Hainbat jenderen mina aitortu gabe jarraituko duena? Ariketa oso bat dago hor egiteko, pertsona eta herritar moduan, bakoitzak daukagun erantzukizunaz. Niri, hiritar moduan, zer dakarkit horrek? Prest nago halako gizarte batean bizitzeko?

Aitortzarako eta erreparaziorako bidean, zer garrantzia du gizarteak egiten duenak? Esaterako, gaurko manifestazioak?

Garrantzitsua da modu ezberdinetan adieraztea halako kasuak argitzeko beharra dugula gizarte gisa. Manifestazioarena garrantzitsua da, baina uste dut beharrezko direla ekinbide txikiak ere, guztiok txipa aldatzeko. Askotan, tortura kasuak lotzen ditugu egoera politiko zehatz batekin, eta hor dago justifikazio oso maltzur bat: «Hor baldin bazeunden, bazenekien». Oso arriskutsua da hori, hel gaitezkeelako justifikatzera egoera batzuk giza eskubideak guztiz urratu ditzaketenak. Nire auzokideak pentsatu behar luke hori onartezina dela, bera ezin dela halako gizarte batean bizi. Aldaketa handiak behar ditugu maila guztietan. Politikoan, uste dut beharrezkoa dela hainbat lege ezartzea, halako egoerak kudeatzeko. Lege horiek gabe, errealitate horiek ez dutelako estatus ofizialik hartzen. Jendeak badaki gertatu dela, baina ez da jendartearen arazo bat. Hor dago instituzioen ardura.

Beraz, zer dago egiteko?

Beste fase batera pasatzea: erreparazioa eta ez errepikatzeko bermeak emateko fasera. Horrek ardurak hartzea esan nahi du, bai instituzioen aldetik, bai gizartearen aldetik. Erreparazioaz hitz egiten dugunean, ez gara ari zerbait emateaz, baizik herritar gisa erreparatuak izateaz. Niri, eskubideak kendu egin dizkidate: nola itzuliko dizkidate? Ez errepikatzeko bermeak eskatzen du oraindik halako egoerak ahalbidetzen dituzten egiturak guztiz demokratizatzea, edo desagerraraztea.

Madrili begiratu zaio asko orain arte. Arduradun nagusia Espainiako Estatua izanik ere, egin liteke bide bat hemendik?

Uste dut baietz. Nik ez dut esperantzarik epe motz eta ertainean Espainiako Estatuan aitortza deklarazio bat edo halako zerbait egingo dutenik. Baina uste dut Euskal Herriko erakundeek egin beharko luketela, eta egiteko gaitasuna dutela. Genero biolentziarekin EAEko eta Nafarroak instituzioak aitzindari izan ziren hainbat lege ezartzen. Uste dut orain ere badagokiela bidea irekitzea, beraiek kudeatzen dituzten lurraldeetan dauden egoerei erantzun instituzional bat ematea. Horretarako, uste dut hainbat lege ezartzea ez dela zaila, posible dela, eta badaudela baldintza politikoak. Behar soziala argia da.

Bideoa: Lara Madinabeitia / BerriaTB



 ]]>
<![CDATA[Soka luzea eteteko, torturaren aurkako manifestazioa gaur arratsaldean Bilbon]]> http://www.berria.eus/paperekoa/2017/005/001/2017-03-11/soka_luzea_eteteko_torturaren_aurkako_manifestazioa_gaur_arratsaldean_bilbon.htm Sat, 11 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/2017/005/001/2017-03-11/soka_luzea_eteteko_torturaren_aurkako_manifestazioa_gaur_arratsaldean_bilbon.htm
2010eko irailean Sandra Barrenetxeak salatutako torturen harira, lau guardia zibil epaituko dituzte Bilboko Epaitegian asteartetik ostegunera, eta epaiketa horren berri ematearekin batera egin zuten mobilizaziorako deia Barrenetxeak berak eta torturak salatutako hainbat lagunek, otsailaren 12an, Intxaurrondoko (Donostia) kuartelaren aurrean.

Hainbat eragileren babesa

Astelehenean, torturaren ondorioei buruzko ikerketa egiteko eskatu zuten torturak salatutako dozenaka lagunek, Bilbon; baita «tortura ahalbidetu duten mediku, epaile, politikari eta hedabideen jarreraz gogoeta» egitea ere.

EH Bilduk, Sortuk, Aralarrek Alternatibak eta LABek ere egin dute bat manifestazioarekin. Euskal Memoriaren datuez gain, Eusko Jaurlaritzak sustatuta Paco Etxeberria auzi medikuaren taldeak egindako ikerketa ere nabarmendu dute eragile gehienek. Oraindik behin betiko ondorioak argitaratu ez dituzten arren, 4.000 kasutik gora egiaztatu ditu ikerketa horrek; gehienak, Araba, Bizkai eta Gipuzkoakoak.

Hala esan du EH Bilduk: «Torturak pairatu dituztenak biktimak dira, eta izaera horren araberako tratua jaso behar dute».]]>
<![CDATA[Ariketak babesteko, batera]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1850/002/001/2017-03-08/ariketak_babesteko_batera.htm Wed, 08 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1850/002/001/2017-03-08/ariketak_babesteko_batera.htm
Gure Esku Dago dinamikak eta herriz herriko taldeek sustatuta, euskal estatuari buruzko galdeketak egingo dituzte martxoaren 19an ?bi herritan, ez dute euskal estatua aipatu galderetan? Tolosaldean, Oiartzualdean, Astigarragan, Hernanin (Gipuzkoa) eta Larrabetzun (Bizkaia).

Hiru puntu ditu testuak: lehenengoan, «Euskal Herriko herritarrei etorkizunaz erabakitzeko» dagokien eskubidea babestu dute bi taldeek. Eskubide hori gauzatzea «demokraziaren agerpen gorena» dela adierazi dute bigarrenean, eta Gipuzkako herritarrak galdeketetan parte hartzera deitu dituzte hirugarrenean.

Antzeko ekinbideetan agertu duten jarrera ikusita, ez dute ziurtatua gainerako taldeen babesik. Iazko ekainean, galdeketak babesteko beste testu bat onartu zuten EAJk eta EH Bilduk Gipuzkoako Batzar Nagusietan ?Debagoienean, Goierrin, Azpeitian (Gipuzkoa), Aramaion (Araba) eta Ispasterren (Bizkaia) egin zituzten kontsultak orduan?, eta Ahal Dugu abstenitu egin zen. «Ezin da erabakitzeko eskubidea aipatu eredu sozialari erreparatu gabe», argudiatu zuen Juantxo Iturria bozeramaileak. PSE-EE eta PP, berriz, aurka agertu ziren.

Orduko hartan, Erakundeetarako, Gobernurako eta Araudirako Batzordean atera zuten aurrera proposamena, ez osoko bilkuran. «Oso gai garrantzitsua» izanik, hara eramango dute aurtengo ebazpen proposamena EAJk eta EH Bilduk, hala batzarkide guztiek izan dezaten, boto bidez, beren iritzia agertzeko aukera. «Talderen batean zalantzak daude», esan zuen atzo Olanok. Dena dela, gehiengo osoarekin onartuko dute gaurko ebazpena.

Zenbait aurrekari

Erabakitzeko eskubideari buruzko adostasunaren inguruko aurrekari gehiago ere izan dira Gipuzkoan. Iazko ekainekoaz gain, legealdi honetako beste bi aipatu dituzte Arrizabalagak eta Olanok. Bat, 2015eko irailaren 23an Kataluniaren eta Euskal Herriaren erabakitzeko eskubidearen alde aurrera ateratako testua: «Bakoitzak, subjektu politikoa osatzen dute». Eta bestea, handik astebetera onartutakoa: «Gatazka politikoaren konponbidearen giltza erabakitzeko eskubidean dago».

Eusko Legebiltzarrean ere ez dira gutxi izan gaiaren inguruan adostutako idatziak. 2015eko urrian, esate batera, «Euskal Herriak subjektu politikoa» osatzen duela, erabakitzeko eskubidea daukala eta haren borondatea errespetatu egin behar dela adierazi zuten EAJk eta EH Bilduk, PSE-EE aurkeztutako proposamen bati erdibideko zuzenketa eginda. 2014ko maiatzean, Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aldarrikatu zuen Eusko Legebiltzarrak, legez besteko proposamen baten bidez. Urte hartako urrian, Kataluniako herri galdeketaren testuinguruan, herriek beren etorkizun politikoa erabakitzeko «zilegitasun demokratikoa» dutela onartu zuten. Gaur-gaurkoz, adierazpen horiek ez dute ondorio praktikorik eduki.

Erantzuteko, errazago

Azkenaldian, Kataluniak sortu du adostasun gehien; edo, hobeto esanda, hango prozesuari Madrilek emandako erantzunak. Abenduan, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuen Kataluniako Parlamentuak onartutako galdeketarako bide orria, eta agerraldi bateratuarekin erantzun zuten EAJk, EH Bilduk eta Ahal Dugu-k, «errespetua eta onarpena» eskatzeko.]]>
<![CDATA[EAJ eta EH Bildu batera, martxoaren 19ko galdeketen alde]]> http://www.berria.eus/albisteak/132402/eaj_eta_eh_bildu_batera_martxoaren_19ko_galdeketen_alde.htm Tue, 07 Mar 2017 09:00:37 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/albisteak/132402/eaj_eta_eh_bildu_batera_martxoaren_19ko_galdeketen_alde.htm Iazko ekainean egindako galdeketak ere babestu zituzten bi taldeek; kasu hartan, Erakundeetarako, Gobernurako eta Araudirako Batzordean onartu zuten ebazpena. Ahal Dugu abstenitu egin zen orduan, eta aurkako botoa eman zuten PSE-EEk eta PPk. Aurten, osoko bilkurara eramango dute gaia, bihar. Aurretiazko botoa, martxan Galdeketak egitekoak diren herri gehienetan martxan da aurretiazko botoa, atzotik, Gure Esku Dago-k jakinarazi duenez. "Erabakitzeko prest gaude. Iritsi dira hautetsontziak". Denera, 150.000 herritarrek izango dute aukera euskal estatuari buruzko galderei erantzuteko Astigarragan, Hernanin, Tolosaldean, Oiartzualdean eta Larrabetzun. Galdeketen olatua ez da martxoan amaituko, ordea. Maiatzaren 7an 47 udalerritan egingo dituzte kontsultak; esaterako, Lasarte-Orian. Han, larunbatean aurkeztuko dute galdera Loratu taldekoek: 12:30ean, Brigida plazan. Usurbilen, berriz, garai eta alderdi ezberdinetako hautetsiak irten ziren plazara igandean, galdeketa babesteko.]]> <![CDATA[Nafarroak euroeskualdea indartuko duela nabarmendu dute agintariek]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1837/002/001/2017-03-07/nafarroak_euroeskualdea_indartuko_duela_nabarmendu_dute_agintariek.htm Tue, 07 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1837/002/001/2017-03-07/nafarroak_euroeskualdea_indartuko_duela_nabarmendu_dute_agintariek.htm
Akitania Berriko eta euroeskualdeko presidente Alain Roussetek egin die harrera Urkulluri eta Barkosi. «Nafarroa bertan sartu izanak gogorarazten digu euroeskualdearen potentzialtasuna», esan du Roussetek, bileraren ondorengo agerraldian. Iaz Limousin eta Poitou-Charentes Akitania Berrira sartzeak nabarmen handitu zuen euroeskualdearen lurraldea, eta Nafarroarekin, ia 9 milioi biztanle hartuko ditu.

Tamainarekin batera, aurrekontua ere handitu dute: aurten, denera, 1.650.000 euro izango dituzte. Hortik, kultur, hizkuntza, unibertsitate eta kirol esparruetako proiektuak babesteko, 400.000 euroko aurrekontua bideratuko du erakundeak; berrikuntzarako diru laguntzak emateko, berriz, 300.000 eurokoa.

Hiru ardatz nabarmendu dituzte: elkar hobeto ezagutzea, kultura eta hizkuntzaren arloan; berrikuntza eta enplegua; eta lurraldearen barne komunikazioak. Hala, euroeskualdearentzat aro berri bat zabaldu dela azaldu dute agintariek; Rousseten esanetan, «erronka berriak» ekarriko ditu horrek, besteak beste, kulturan, hizkuntza aniztasunean, gazterian, ezagutzaren ekonomian, garapen iraunkorrean...

Barkosen arabera, «Europarako ate berri bat» izango du Nafarroak aurrerantzean: «Horrek EBren barruan dugun posizioa eta zeregin ekonomiko eta soziala indartuko ditu». Nafarroako lehendakariak gogora ekarri du «muga bat baino askoz gehiago» dutela komunean EAE eta Akitania Berriarekin: «EBko eskualde politiken arrakasta edo porrota, neurri handi batean, eskualdeok elkarbizitzarako eta ideiak partekatzeko espazioak sortzeko daukagun gaitasunaren araberakoa izango da».

Akitania Berriak darama orain euroeskualdearen zuzendaritza, baina 2018. eta 2019. urteetan Nafarroaren esku egongo da instituzioaren lema. Bitartean, bi kargu izango ditu Nafarroak zuzendaritzan: Manu Aierdi izango da Garapen Ekonomikorako presidenteordea, eta Pello Pellejero Komunikaziorako eta Hiritar eta Insituzioekiko Harremanetarako zuzendari nagusia. Horiekin batera, Nafarroako Eskubide Sozialetako lehendakariorde Miguel Laparra, Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetarako kontseilari Ana Ollo eta Ingurumen kontseilari Isabel Elizaldek ere hartu dute parte batzarrean.

Nafarroa batzeari garrantzia eman dio Urkulluk ere. Haren esanetan, instituzio gisa sendoagoa izango da orain euroeskualdea, eta azaldu du estatuen eta EBren aurrean «elkarrizketa gehiagorako» aukera ekarriko duela horrek: «Euroeskualdea indartu egin da Europako eraikuntzaren zereginean, mugaz gaindiko lankidetza sendotu du. Europa gehiago egiten dugu, Europan sinesten dugulako».

UPN, Barkosekin mesfidati

Rousseten gisan, Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ere AHTa aipatu du euroeskualdearen lehentasunen artean. «Aurrera goaz abiadura handiko trenbide sarea ezartzeko helburuan». Urkulluk azaldu du portuak barnealdearekin eta Europako gainerako lekuekin lotu nahi dituztela, Korridore Atlantiko osoan merkantziak eta bidaiariak trenez garraiatu ahal izateko.

EH Bilduren ordezkari gisa, Bakartxo Ruiz parlamentaria, Maddalen Iriarte legebiltzarkidea eta Josu Juaristi eurodiputatua izan dira Bordelen. Ruizek esanetan, «berri ona» da Nafarroa euroeskualdean sartzea: «Hiru eremu administratiboak elkarlanean aritzeko aukerak erraztu egingo du euskal herritar guztien harremana estuagoa izatea eta haien bizi baldintzak hobetzea». Hutsune bat ere ikusi diote, ordea, euroeskualdeari: Euskal Elkargoa falta dela. Hala, Ipar Euskal Herriko erakundeak ere ordezkaritza ofiziala izatea nahi dute.

Ruizen hitzak adituta, Barkosi mintzatu zaio UPN, eta eskatu dio iritzi bera ote duen argitzeko: «Euroeskualdeak balio behar du nafarrentzat aukera berriak sustatzeko, ez xede nazionalistentzat. Bildurentzat Euskal Herria eraikitzea bada helburua, UPN euroeskualdearen aurka dago».]]>
<![CDATA[Gazteak bakegintzako subjektu]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2017-03-03/gazteak_bakegintzako_subjektu.htm Fri, 03 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1859/004/001/2017-03-03/gazteak_bakegintzako_subjektu.htm Gazteak eta Bakea: iraganari buruzko hausnarketak, orainaldiko aukerak, etorkizunerako erronkak liburuan jasotzen denez. Horixe bultzatu du EGK Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak, eta horixe praktikan jartzen aritu dira 250 bat gazte. Horien guztien gogoetak bildu, eta proposamenak ere egin dituzte. Atzo aurkeztu zuten emaitza Donostiako San Telmo museoan.

Besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Bizikidetzaren eta Lankidetzaren idazkari nagusi Jonan Fernandezek eta EGK-ko presidente Maialen Olabek hartu zuten parte aurkezpenean, proiektuan parte hartu duten hainbat gazterekin batera.

Jonan Fernandez Jaurlaritzako bizikidetza idazkariak EGK-k egindako lanaren garrantzia nabarmendu zuen: «Bizikidetzaren eraikuntza erronka berria zen. Hor gazteriarekin lan partekatua egitea giltzarria zen, eta lan garrantzitsua egin da. Plan berrian estrategiko gisa definitu dugu, indartzeko asmoz». Gazteriaren Kontseiluan «gauzak elkarrekin egiteko aukera eta jarrera» atzeman dituela azpimarratu zuen Fernandezek, eta batzuk hortik «ikasi» beharko luketela. Maialen Olabe EGK-ko presidenteak esan zuen gazteek «ilusioa» dutela gertatu den aldaketarekin, «gizarte inklusiboago bat» nahi dutela, «gizarte justuago bat».

2014ko ekainetik, ekinbide ugari sustatu dituzte EGK-koek, Bakeahots proiektuaren barruan: Bake Ibilbideak, Bakehizketak topaketak, tailerrak... Helburuak: «Gazteak aldaketaren subjektu izatea», eta erakundeek eta espazio publikoak «gazteek bake prozesua eraikitzeko egindako ekarpena» aitortzea. 2015ean sortu zuten EGK-ko Bakezaleak lantaldea, eta iazko azarora arte aritu dira. Denera, 250 bat gaztek hartu dute parte; batez besteko adina 25 urte izan da, eta Gipuzkoa eta Bizkaikoak izan dira gehienak.

Maiz entzun ohi den ondorio bat aipatu dute, baina zehaztapenekin: «Bakeari eta bizikidetzari lotutako gaiak ez daude gazteen lehentasunen artean, baina horrek ez du esan nahi haien interesa eta jakin-mina pizten ez dutenik». Horretarako, «gune seguru, eroso eta intimoak» izatea beharrezko dela diote, eta hori bilatu dute beren jardunean.

Lau ataletan banatu dute liburuaren mamia: Bakeahots proiektuko ekintzak eta gogoetak bildu dituzte lehenengoan; gazteekin egindako galdetegi bateko emaitzak bigarrengoan; aldaketarako proposamenak gero; eta ondorioak, azkenengo atalean.

Hainbat proposamen

Gune partekatuak sortzea da lehenengo proposamena: «Gune bakoitza hedatze-uhin bat bezalakoa da: nukleo txikietan jaiotzen da, (kuadrillak, komunitateak) eta handitzen doa». Horretarako, egileen esanetan, erakundetu gabeak izan behar dira eremu horiek, norbanakoentzako pentsatuak, eta formatu askotakoak. Dei berezia egin diete hor unibertsitateei eta hedabideei.

Hizkuntzaren erabilera «normalizatzeko» beharrean ere jarri dute arreta gazteek: «Zer egin, hizkuntzak berez dakarren karga ideologikoa arintzeko?». Kontzeptu «kutsatuenei» buruzko gogoeta egitea proposatu dute, esaterako, muralen bidez.

Gazteen artekoa ez ezik, belaunaldien arteko elkarrizketa sustatzea ere garrantzitsua dela uste dute. «Zaharrenek iraganarekin eta orainaldiko bere ikuspuntuarekin konektatu, eta geuri transmititu behar digute; gazteok, gure aldetik, jarrera aktiboa izan behar dugu». Horretarako, «gai gatazkatsuak jorratzen ikasteko» tailerrak antolatzera deitu dituzte astialdi taldeak, hezkuntza zentroak eta auzo elkarteak, eta gai horiek lantzeko udalekuak antolatzea ere proposatu dute. Eskari zuzena egin diete erakundeei ere: «Ezinbestekotzat dugu gazteak ordezkatuta egotea lantaldeetan eta batzordeetan».

Garrantzizko deritzote identitate pluraltasunari buruz hausnartu, alderdiek, elkarteek eta segurtasun indarrek iraganaren berrikuste kritikoa egin, «lubaki ideologikoak» gainditu eta «bakearen arloko erreferenteak» bistaratzeari —Eraikiz eta Glencree, besteak beste—.

Hedabideen zeregina eta heziketaren garrantzia ere nabarmendu dituzte, «desberdintasunak modu barneratzailean kudeatu, gatazkak era eraikitzailean konpondu eta trebetasun emozional eta sozialak garatzeko».]]>
<![CDATA[«Trauma egoeran, amaren begiradak bakarrik arindu ditzake haurraren emozioak»]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1787/004/001/2017-03-01/trauma_egoeran_amaren_begiradak_bakarrik_arindu_ditzake_haurraren_emozioak.htm Wed, 01 Mar 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1787/004/001/2017-03-01/trauma_egoeran_amaren_begiradak_bakarrik_arindu_ditzake_haurraren_emozioak.htm
Reizabalek adierazi duenez, Majarenas da haurraren «atxikimendu irudi nagusia, lotura afektibo seguruak bermatzen dizkiona, haurraren oinarrizko premia biologiko, afektibo eta kognitiboak asetzen dituena». Izan ere, jaio zenetik, harekin bizi izan da kartzelan, gau eta egun. Halako erasoen ondoren, haurrak babesgabe, konfiantzarik gabe, segurtasunik gabe sentitu ohi direla kontatu dute bi psikologoek, eta amak bakarrik eman diezaiokeela galdutako babes, konfiantza eta segurtasun sentimendu hori.

Orain, trauma osteko estres egoeran dago 3 urteko haurra: antsietatearekin, erasokor, loa nahasita, apatiko... «Egoera horretan, amaren begiradak bakarrik arindu ditzake haurraren emozioak, pixkanaka trauma hori gainditu dezan», nabarmendu du Barrutia-Arregik: «Orain, traumak sortutako ondorioak kanporatu behar ditu, norbaitengan hustu behar ditu sentimendu horiek, eta hori amarekin bakarrik egingo du. Bera da funtsezko irudia haurrak bizitzako lehen pausoak eman ditzan, bere izaera modu autonomoan eraiki dezan, geroko ongizatea bermatzeko».

Amarengandik banatzeak ondorio kaltegarriak ekar diezazkioke Majarenasen alabari, Reizabalen hitzetan: ondoeza, harreman sozialetarako arazoak, amesgaiztoak, etengabeko kezka... Gainera, aitarengandik jasandako «eraso fisiko latza» dago; adituen esanetan, «neurriak hartu ezean», ondorio larriagoak eragingo lizkioke amaren faltak: helduenganako mesfidantza, beldurra, erru sentimendua, oldarkortasuna...

«Orain da momentu gakoa»

«Bihar [gaur] ekartzea nahi dugu», nabarmendu du Izarrekin Sara Etxera plataformako Amaia Zurutuzak: «Bizi osorako trauma izan daiteke, edo ez. Orain da momentu gakoa». Bihar da eguna. Majarenas baldintzapean aske uztea eskatzeko, manifestazioa egingo dute 19:00etan, Donostiako Bulebarretik. Barrutia-Arregi: «Justizia krudel eta mendekati bat bakarrik izan daiteke haurra amarengandik banatzeko gai».

Astelehenean sarean jarritako bideo batean, haurraren amona Kontxi Ibarretak eman zuen bizitzen ari diren egoeraren testigantza. «26 egunez eduki dute ama soilik tarte txikietan ikusten. Astakeria hutsa izan da», kontatu du: «[Ospitalean] Amak esaten zion: 'Zu lasai, ni hemen egongo naiz eta. Aitak min egin dizu, baina lasai, aita ja ez dago. Nik ez dut onartuko min egin diezazuten'. Eta orduan ama badoa, eraman egiten dutelako. Eta haurrak berriz ere amorrua. Nork erreparatuko dio hori dena? Orain, nork azalduko dio haurrari ama han [kartzelan] geratu behar dela?».

Egoerari aurre egitera deitu du Ibarretak: «Honek ez du zer ikusirik politikarekin. Indarkeria matxista da, eta haur bat ari da ordaintzen. Ez dago eskubiderik. Ni matxinatu egin behar naiz horren aurka. Ezin dut onartu».]]>
<![CDATA[Hesia estutzen ari da sarean ere]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1757/004/001/2017-02-28/hesia_estutzen_ari_da_sarean_ere.htm Tue, 28 Feb 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1757/004/001/2017-02-28/hesia_estutzen_ari_da_sarean_ere.htm @erreharria— ez du espetxera joan beharko. Atzo epaitu zuten Espainiako Auzitegi Nazionalean, «terrorismoa goratu eta biktimak umiliatzea» leporatuta. Akordioa lortuta, urte eta erdiko kartzela zigorra eta 14 urte eta sei hilabeteko inhabilitazioa jarri diote. Ez da kasu bakarra. 2014ko apirilean lehenengo Armiarma operazioa egin zutenetik, gutxienez 40 lagun atxilotu dituzte Hego Euskal Herrian, sarean jarritako mezuengatik. Espainiako Estatuko gainerako herrietan, ia beste hainbeste. Aurreko astean, hiru urte eta erdiko zigorra jarri zioten Herrialde Katalanetako rap abeslari bati. Aste honetan bertan, zazpi epaiketa izango dira Auzitegi Nazionalean, sarean «terrorismoa goratzeagatik».

«Adierazpen askatasuna duzu, haiek nahi dutena esaten baduzu», zioen Remirezek ostiralean Bizkaiko Hitza-n ateratako elkarrizketan. Ados dira Andeka Jurado (@berrirohemen) eta Arkaitz Terron (@gudari75): «Ez da adierazpen askatasunik ez dagoela; badago, baina batzuentzat bakarrik», dio Terronek: «Errepasatu atxilotuen zerrenda: denak gara independentistak, ezkerrekoak, komunistak, anarkistak...». Jurado: «Ez dugu eskatzen faxistak espetxeratzea, nahiz eta astakeriak esan. Sentimenduak ezin dira judizializatu. Kontua da, gainera, batzuk ari direla heriotza mehatxuak egiten, eta haiei ez zaiela ezer gertatzen. Eta guk ezin dugu esan 'agur eta ohore' ere».

Horixe da bien aurkako frogatzat erabili duten esaldietako bat. «Esaldi hori ETA dela esaten zuen fiskalak, aurresku bat ETA dela...», kontatu du Juradok. Iosu Uribetxebarria euskal presoa hil ondoren erabili zuen: «Omenaldi publiko eta legezko bat egin zen; hango argazki bat saretik hartu, eta 'Agur eta ohore Iosu' jarri nuen. Horrekin nahikoa da».

Iazko apirilean atxilotu zuten Terron, Bartzelonan —han bizi da, baina Bilbokoa da—. «Goizeko bederatzietan atera nintzen etxetik, trajez jantzita [abokatua da lanbidez]. Lau tipo zeuden atarian: 'Guardia Zibila, gurekin etorri behar duzu'. Momentu horretan espero duzun azkeneko gauza da atxilotu egingo zaituztela».

Maiatzean egin zuen epaiketa aurreko deklarazioa: 09:40 inguruan hasi, eta 10:00 pasatxoan bukatu zuen. «Auzi gelatik ateratzean, epaileak esan zigun fax zenbakia emateko, auzipetze autoa bidaliko zigula eta. Ordua jartzen du: 10:05. Eta nire deklarazioa ez du aipatu ere egiten. Nola liteke bi minutuan hiru orriko auto bat idatzi, inprimatu eta faxez bidaltzea? Idatzita zegoen».

Ostegunean du epaiketa. Fiskalaren eskaera: bi urteko espetxe zigorra, hamar urteko inhabilitazioa eta 4.800 euroko isuna. Hori eta epaiketako gastuak ordainduak ditu, berme gisa: «Bi urte eskatzen dizkidate, eta, haurrik edo halako ardurarik ez dudanez, uko egin diezaioket akordioari. Larriena isunarena da, eta ordaindu dut dagoeneko».

Bestelako egoeran dago Jurado. Abenduan epaitu zuten, eta zigortu: urte eta erdiko kartzela zigorra eta zazpi urteko inhabilitazioa. Helegitea jarria du Auzitegi Gorenean. «Joan den astean, abokatuak deitu zidan esanez jaso zuela jakinarazpen bat: sententzia irmoa dela dio, helegiterik jarri ez bagenu bezala. Horrela gaude: ez dakigu ondo zer pasatu den, tramiterako onartu duten ala ez».

Kartzelara itzultzeak kezkatzen du Jurado gehien. Kale borrokako auzi batengatik egon zen preso, eta, sententzia hartatik bost urte baino gehiago pasatu diren arren, fiskalak birritan eskatu zuen epaiketan zigorra kartzelan bete zezala. Jurado: «Badaukat beldur hori. Gainera, seme txiki bat dugu, eta beste bat bidean. Inoiz ez da garai ona kartzelan sartzeko, baina, oraintxe bertan, bizitza apurtuko lidakete. Orain, ezin dut onartu halako gauza batengatik kartzelan sartzea».

Atxiloketa guztiak Armiarma operazio-en barruan sartu arren, banakako prozedurak dira, eta, normalean, auzipetuek ez dute elkar ezagutzen. Terronek uste du estatuak horrekin ere jokatzen duela, eta atxilotu asko daudela bakarrik eta zer egin jakin ezinean: «Zigor gehienak akordio bidezkoak izan dira. Jende gehiena, kartzelan sartzeko arriskuaren aurrean, akordio bat lortzen saiatzen da fiskalarekin. Lortzen dute zeure burua errudun jotzea, kartzela arriskua saihesteko».

Auzipetuen plataforma

Elkarrekin harremanetan jarri, eta Armiarma operazioetako auzipetuen plataforma osatu dute batzuek —@encausadosaraña—. «Hogei inguru ari gara parte hartzen. Gehienak, Euskal Herrikoak», kontatu du Juradok: «Zaila da: ez dugu inolako harremanik gure artean, bakoitza leku batekoa da, lan ohitura ezberdinak ditugu... Azkenean, haiek nahastu gaituzte operazio berean».

Pixkanaka, ordea, ari dira gauzak egiten. Ikusgarritasuna eman nahi diete halako kasuei, Terronen hitzetan, «Armiarma operazioa ez da Strawberry [Cesar, musikaria] bakarrik». Sareko salaketaz gain, hitzaldiren bat ere egin dute, eta elkartasun jardunaldiak antolatzen ari dira apirilaren 8rako. «Umiltasunez, ahal duguna egiten dugu. Oraingoz, gauza txikiak, baina gogoa badugu, ari gara pixkanaka».]]>
<![CDATA[Gazteak elkarrekin, erabakiak lurrera jaisten]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1841/006/001/2017-02-28/gazteak_elkarrekin_erabakiak_lurrera_jaisten.htm Tue, 28 Feb 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1841/006/001/2017-02-28/gazteak_elkarrekin_erabakiak_lurrera_jaisten.htm Demokraziaren espazioa zabaltzen: gazteen zeregina erabaki publikoetan izeneko konferentziara. Gehienek ez zuten elkar ezagutzen. «Justuki, abiapuntu horrek ere bermatu du anitz. 'Hau izan behar da hangoa', pentsatzen zenuen, eta batere! Aurreiritzi horrekin hautsi du. Anitz egin du bidaia horrek», oroitu du Pauline Guellek. Gazteak Together proiektuaren abiapuntuaz ari da. «Badago inozentzia puntu bat, zentzu onean», dio Lander Iruinek. «'Ez dut inor ezagutzen, baina animatuko naiz, parte hartuko dut'. Gune hau sortu dugu elkarrekin egoteko».

Euskal Herri osoko gazteak ziren hegazkinaren zain zeudenak, sentsibilitate politiko eta idelogiko askotarikoak, eta esparru ugaritan arituak: politika munduan, unibertsitatean, herri dinamiketan... Bidaian, eta handik bueltako bileretan elkarrekin hausnartzen hasi, eta bi oinarri ezarri dizkiote Gazteak Together proiektuari. Bat, Euskal Herria erabakitzeko eskubidea duen nazio gisa aitortzea. Iruin: «Identitate propio hori ulertzeko modu ezberdina dauka bakoitzak, baina onartzen da nazio izaera hori». Eta bigarrena, demokrazia parte hartzailean sakontzeko beharra.

Loiun elkartu aurretik, bazuten kezka hori batzuek, Guellek azaldu duenez: «Ikusten genuen ez zela sobera hausnarketarik egiten, gazteen esparruan, parte hartzeari buruz». Demokraziaren, parte hartzearen eta erabakitzeko eskubidearen eztabaida indarra hartzen ari da Euskal Herrian ere, baina baditu zailtasun batzuk. Gazteen ikuspegitik gaia aztertuta, kezka hori dute Gazteak Together taldekoek, Iruinen hitzetan: «Ikusten duguna da gai hori gazteek identifikatzen dutela elitearekin-edo, ez dutela bere egiten, akademian lantzen dela... Nahi dugu gune bat sortu eztabaida hori lurrera jaisteko, herritar eta gazteengana».

Gazteen parte hartzeaz aritu ziren Genevako konferentziako hizlariak. «Oso aukera zabala» topatu zuten han, Guelleren hitzetan. «Bi alderdi zeuden: instituzioetako parte hartzea, eta bestelako prozesuetakoa». Han entzundakoetatik, hausnarketa bat nabarmendu dute Gazteok Together proiektuko kideek: askotan hartzen direla gazteei buruzko erabakiak, baina gazterik gabe; helduzentrismoa kontzeptua aipatu zuen hizlarietako batek.

«Gazteak aktiboak dira»

Hala, Iruinen iritziz, ez da zuzena gazteei inplikazio falta leporatzea: «Oro har, gazteak aktiboak dira, eta parte hartu nahi dute. Baina ezjakintasun handia dago horretarako tresnen inguruan, ez zaizkie eskura jartzen. Hor, sekulako distantzia sortzen da erakundeen eta gazteen artean».

Historiak berak erakusten du, Iruinen hitzetan, Euskal Herriko gazteak inplikatu izan direla, garairik garai, gai politikoetan, sozialetan, kulturan, euskalgintzan... «Gai honetan, zergatik ez? Helburu horrekin sortu genuen taldea. Mundu mailan izaten ari den eztabaida da hau: demokraziaren oinarriak kolokan bezala daude denbora guztian».

Euskal Herrian, bilerak eginez eman diote jarraipena Genevan egosten hasitakoari. Bost bat aldiz elkartu dira azarotik hona; egitasmoaren oinarriak finkatu zituzten hasieran, eta dinamikak eta ekintza zehatzak pentsatzen aritu dira gero. Iruin: «Taldetxotan banatu gara, bakoitzak bere bidea egin dezan, bere saretze lana». Lau lantalde dituzte oraingoz: prestakuntza, komunikazioa, instituzioak eta eragile sozialak. Bide orri bana prestatzen ari da talde bakoitza, eta asteon dute bilera horiei buruz aritzeko.

Genevakoaren ondoren, Bruselan ere izan ziren taldeko kide batzuk; tartean, Iruin. «Hor, nahiz izan genuen gaia zehaztu erabakitzeko eskubidean». Autodeterminazioa Europako Batasunean. Erabakitzeko eskubidea izeneko jardunaldiak egin zituzten urtarrilean Europako Parlamentuan, eta, besteak bete, Gure Esku Dago-ko Angel Oiarbidek eta Juanjo Alvarez EHUko katedradunak hartu zuten parte.

«Hor ikusi genuen erabakitzeko eskubidearen inguruan zein den Europako errealitatea: fokua Eskozian eta Katalunian zentratzen da, argi eta garbi. Bigarren plano batean gaude euskal herritarrak», aitortu du Iruinek.

Iparraldean, modu propioan

Erabaki orokorrak Euskal Herri osoko gazteen artean hartu arren, Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan modu propioan ari dira antolatzen, Guellek azaldu duenez. «Jakinez jende gutxiago dela, lurralde txikiagoa dela, eta parte hartzen dutenak beste gauza askotan ere ari direla, guk, prozesua bera parte hartzailea egin dugu. Bilkura publikoak antolatzen ditugu eta gero elkartzen gara talde txikietan, baina prozesua bera irekia da».

Euskal Elkargoa sortzen ari diren honetan, une berezian dira Ipar Euskal Herrian, eta Gazteak Together egitasmokoek «tresna bat» sortu nahi dute gazteentzat. «Gazteentzat, eta gazteen artean», zehaztu du Guellek: «Agian, instituzioekin mintzatzeko manera bat. Prozesuak berak zehaztuko du hori».

«Garapen Kontseilua sortua izan zen elkargo horren sortzeko», oroitarazi du Guellek. Orain, ikusi nahi dute nola geratuko diren egituratuta bi erakundeak. «Elkargo berriarekin, aukera bat badugu sartzeko, baina ez dugu nolanahika egin nahi. Baldin bada gazte komisio bat, jakin nahi dugu nola egin ez instituzioen menpe izateko, gure autonomia bermatzeko eta komunikazio tresna bat izateko hautetsiekin eta elkargo berri horrekin».

Eraikitzeko dagoen arren, Euskal Herriaren egituratzean urrats bat izan da Euskal Elkargoa. Hego Euskal Herriko gazteek Iparraldeko erakunde egiturari buruzko ezagutza handirik ez dutela-eta, Garapen Kontseiluari buruzko hitzaldia antolatu du Gazteak Together taldeak biharko. Prestakuntza ziklo bateko lehenengoa izango da; beste hiru saio ere aurreikusi dituzte, hiriburu banatan, gazteen parte hartzearen inguruan.

Iruinek aurreratu duenez, Garapen Kontseiluak nola funtzionatzen duen, gazteek zer parte hartze duten eta zer prozesu jarraitu dituzten aztertuko dute biharko hitzaldian, besteak beste. Paxkal Indok eta Caroline Phillipsek gidatuko dute Donostiako Koldo Mitxelena Kulturuneko saioa. Iruin: «Prestakuntza guretzat ere bada, taldearentzat. Ez dugu pentsatzen 'jendea formatu behar dugu'. Guk ere behar dugu prestakuntza».

Izan ere, muga administratiboak eragina du elkarren ezagutzan eta harremanetan. Orain arteko lanean lortu dute distantziak zertxobait murriztea. Guelle: «[Genevan] Biziki hurbil egon ginen nafarrekin. Lotura gutxi dugu, Nafarroa Beherean salbu, dantzarako-eta... Hori ere ondo dago, baina erran nahi dut politikoki sekula ez dugula elkarlan sakonik egin». Horretan ere lagundu nahi du Gazteak Togetherrek, elkarrekin aritzen. Egitasmoa lurralde bakoitzera egokitu arren, ekintza askotan batera arituko dira. «Jakin beharko dugu errealitate ezberdinak uztartzen».

Loiuko aireportuan elkartu zirenean, ez zuten elkar ezagutzen, baina ari dira. Sentsibilitate, eremu eta historia ugaritako gazteak. Aurreiritziak baino, aurrera jotzeko gogoa dute. Guelle: «Elkarrekin lan egitea ez da hain zaila. Euskal Herrian garai ezberdinak bizi izan ditugu, baina gu belaunaldi berria gara, ikusten dugu zer egiten ahal dugun. Badugu aukera gauzak aldatzeko. Ene ustez, gaztetasunak hori ekartzen du: beti aldatzen ahal dela».]]>
<![CDATA[Arantza Zulueta aske uztea erabaki dute epaileek, hiru urteko bakartzearen ostean]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1848/005/001/2017-02-25/arantza_zulueta_aske_uztea_erabaki_dute_epaileek_hiru_urteko_bakartzearen_ostean.htm Sat, 25 Feb 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1848/005/001/2017-02-25/arantza_zulueta_aske_uztea_erabaki_dute_epaileek_hiru_urteko_bakartzearen_ostean.htm
Otsailaren 13an eskatu zuen Zuluetaren defentsak hura aske uzteko, eta, fiskaltzaren iritziaren aurka, Auzitegi Nazionaleko Zigor arloko 3. sekzioak onartu egin du eskaria. Besteak beste, kartzelan eduki duten denboran ihes egiteko arriskua txikitu egin dela adierazi dute epaileek.

Horrekin batera, Zulueta abokatu izatea ere hartu dute kontuan: haren aurkako auzia aurreratua dagoela diote, eta, epaiketa gertu egonik, defentsa baldintza egokietan prestatzeko aukera izan behar duela. «ETAren espetxe frontea» osatzea egotzita, iazko apirilean atera zuten presoen eskubideen alde ari ziren 47 lagunen aurkako auzipetze autoa: abokatuak, Herrira, Jaiki Hadi, Etxerat... Zuluetari ETAren eta EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboaren arteko «lotura» egitea egotzi zion Auzitegi Nazionalak, eta hemeretzi urteko zigorra eskatu zuen haren aurka.

Behin-behineko espetxealdia eteteko aurreko eskaera guztiei ezezkoa erantzun zieten epaileek, argudiatuta, besteak beste, zigor eskaera handia zela-eta arriskua zegoela Zuluetak ihes egiteko.

«Frontea», jarduerarik gabe

2013an Herrira-rekin hasi, eta, geroztik, presoak babesteko taldeen kontra egindako operazio guztiak auzi berean sartu zituen Auzitegi Nazionalak, denak «ETAren espetxe frontearen» parte zirela arrazoituta. Orain, Zulueta aske uztea erabaki duten epaileek aintzat hartu dute ikertzen ari diren «ustezko erakunde» horrek ez duela jarduerarik, eta, beraz, abokatuak delitua berriz egiteko arriskua txikitu dela.

Behin bermea ordainduta, kalera atera ahal izango du Zuluetak, baina badaezpadako neurri gehiago ere ezarri dizkio Auzitegi Nazionalak: astean behin sinatu beharko du epaitegian, pasaportea kenduko diote, eta ezingo du Espainiako Estatuaren lurraldetik atera epaileen baimenik gabe.

Hiru urteko «tortura zuria»

Preso eduki duten bitartean, Arantza Askatu plataformako kideek behin eta berriz salatu dute Zuluetaren egoera. «Pertsona suntsitzeko tortura zuria da Zulueta jasaten ari dena», kontatu zioten BERRIAri iazko irailean. Urteotan, beste presoengandik banatuta izan dute abokatua Puerto III kartzelan, presoak zigortzeko galeria batean; 20 ordu ematen zituen ziegan, eta gainerako lau orduetan 13x5 metroko patiora ateratzen zuten, ia beti, bakarrik. Egunean behingo deia eta astean behingo bisita kenduta, funtzionarioekin soilik zuen harremana.

Otsailean, Auzitegi Nazionalak aitortu zuen patio denboran beste preso batzuekin egoteko eskubidea urratu ziotela Zuluetari, eta hori amaitzeko agindu zuen. Haren abokatuak salatu zuenez, ordea, presoaren egoera okertzea baino ez zuen ekarri horrek.]]>
<![CDATA[Uztarri lanean segitzeko prest]]> http://www.berria.eus/paperekoa/1841/006/001/2017-02-18/uztarri_lanean_segitzeko_prest.htm Sat, 18 Feb 2017 00:00:00 +0100 Hodei Iruretagoiena http://www.berria.eus/paperekoa/1841/006/001/2017-02-18/uztarri_lanean_segitzeko_prest.htm
Izan ere, aurten beteko ditu 30 urte erakunde internazionalistak, eta, 2011n bezala, «hausnarketa estrategiko» bat egitea egokitu zaie, egoera politiko berrira moldatzeko. Urte osoan emango dute ondorio guztien berri, baina nondik norako batzuk azaldu dituzte Askapenako kide Iraitz Gesalagak eta Izaskun Goienetxeak. Europari gehiago begiratu nahi diote, eta herri mugimendu izaera indartu nahi dute. Azken hiru hamarkadetan bezala, internazionalismotik «borrokak uztartzen» segituko du Askapenak.

2010ean egin zuen Espainiako Poliziak Askapenaren aurkako sarekada. «Aurrena esan behar da eraso bat izan zela», dio Gesalagak: «Herri honen aurkako errepresio estrategiaren barruan egin zuten. Ez da kasu bakana izan». Aitortu dute ordutik plangintza eta lan ildoak baldintzatuta izan dituztela. «Damoklesen ezpata gainean duzu beti», dio Goienetxeak: «Zazpi urteotan nahikoa eroa izan da egoera».

Txarrean ere dena ez da kaltea izaten, ordea. Auziari buelta eman nahi izan zioten herri epaiketekin, eta Gesalagak uste du mobilizazioa eta babesa egituratzea «garaipena» izan dela: «Jasotako babesak agerian utzi du gure borrokaren zilegitasuna».

«Garaipen» horren ondoren, aldatu dena ez da Askapena bakarrik izan. «Euskal Herriko egoera ere aldatu da, eta uste dugu horretara egokitu behar dugula».

Europa, «borroka eremu»

Batetik, arreta handiagoa jarri nahi diete Europako herrien borrokei. Gesalaga: «Historikoki, Hego Amerikara begiratu izan da gehiago, eta Europa da gure borroka eremu naturala. Zuzenean eragiten diguten gauza asko hor egosten dira». Bat dator horretan Goienetxea: «Datozen urteetako erronka nagusia da ikustea kapitalaren Europa honetan ere badirela hamaika herri eta borroka, etenik gabe, sistemari aurre egiten diotenak».

Brigadetan hasi da isla izaten gogoeta hori. Italiakoa berreskuratuko dute aurten. Goienetxeak azaldu duenez, besteak beste, ikusi nahi dute ezkerreko mugimenduak nola ari diren kudeatzen migrazioaren gaia. Okupazio mugimenduak Italian duen indarra gogoan, etxebizitzaren gaiari aurre egiteko proiektuak ezagutuko dituzte.

Berrikuntza nagusia, dena den, Bretainiako brigada izango da aurten: Notre-Dame-des-Landesen, Naoned inguruan, aireportu proiektu baten aurka ari dira ZAD Zone A Défendre (babestu beharreko eremua) delakoan bildutako herritarrak. «Nahiko ezezaguna da Euskal Herrian», esan du Gesalagak: «Irakaspen politak egon daitezke: balio dezake, proiektuaren aurkakotasun horretatik, lurraldea nola defendatzen duten ikusteko, proiektu autogestionatu eta alternatiboak ezagutzeko... Eta ohartzeko Frantziako Estatuan ere beste nazio batzuk badaudela».

Euskal Herrirako bertarako ere badu intentzio bat Bretainiako brigadak. Espainiako Estatuko herriekiko elkartasun zubiak indartsu daudela azaldu dute Askapenakoek, baina ez dela berdin gertatzen Frantziako Estatuan. Goienetxea: «Inportantea da Bretainiakoa, lor dezakeelako Hegoaldeko eta Iparraldeko internazionalistak elkartzea. Normalean, brigadetan joaten gara Hegoaldeko lauzpabost lagun, gure errealitatea kontatzen dugu, baina ez da errealitate osoa». Ildo horretatik, Bretainiako brigadak Ipar Euskal Herrian ere internazionalismoaren inguruan saretze bat bultzatzeko balio izatea nahi lukete.

Jaiotzara itzulera

1987an jaio zen Askapena, Nikaraguako iraultza sandinistaren berotan, herri mugimendu gisa. Aurrerago, hainbat eztabaidaren ondoren, «ENAMen barruan kokatzea» erabaki zuten, Goienetxearen esanetan: «Orain, Askapenak itzuli behar du herri mugimendu izaerara, izaera plural eta zabal horretara». Hori du «eremu naturala», Gesalagak azaldu duenez: «Hortik eragin nahi dugu ezker abertzaleko erakundeetan, herri mugimenduko beste eragileetan, gai internazionalak lantzen dituzten taldeetan...».

Iaz, Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen atarian egindako lana jarri du Askapenako kideak adibide gisa: nazioarteko gai zehatzak lantzen dituzten elkarte ugarirekin batera, konpromiso batzuk eskatu zizkieten alderdiei. «Harago joan behar dugu egunerokoan. Gure helburuak argi izanda: Euskal Herri independente, sozialista eta internazionalistaren alde ari gara, eta bidelagun ezberdinak izango ditugu hor».

Bide horretan jarraitzeko, Borrokak uztartzen aukeratu dute lelo gisa. «30 urtez aritu gara borrokak uztartzen, eta horretan jarraituko dugu». Argentina, Uruguai, Bolivia, Brasil, Mexiko, Venezuela, Kuba, Bretainia, Herrialde Katalanak, Palestina... Bada nondik hasi. Herriz herriko aurkezpenak egiten hasiak dira, eta horretan segituko dute martxoan. Parte hartzeko, apirilaren 16rako eman behar da izena brigadak@askapena.org helbidean.

Brigaden «garrantzi politiko eta kolektiboa» nabarmendu du Goienetxeak: «Nahiz eta taldean joan, zeu itzultzen zara, esperientzia pertsonal horrekin, eta zeuk kolektibizatzen duzu hori, zure auzoan, herrian, lantokian...». Gesalagaren hitzetan, esperientzia politikoa izanik ere, hori baino gehiago ematen du brigada batek: «Bihotzera iristen da».]]>