Azken elkarrizketa

Martxelo Alvarez

Martxelo Alvarez

Ahaztuak 1936-1977 elkarteko kidea

2008-10-29 - 12:00

1936tik 1952ra Espainiako Gerran eta frankismoaren zapalkuntzan desagertutakoen auzia ikertuko duela erabaki du Baltasar Garzon Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaileak. Hego Euskal Herrian desagertutako 13.000 bat pertsona aipatu ditu autoan. Horiekin batera, Espainian, Galizian eta Herrialde Katalanetan desagertutako beste 100.000 bat lagunen kasua aztertuko du epaileak.

 Erantzundako galderak

12

G. Eskerrik asko, Martxelo, BERRIA.INFOko elkarrizketa digitalean parte hartzeagatik, eta hurrena arte. BERRIA.INFO

E. Mila esker BERRIAko langile guztiei, haien tresnak gure esku uzteagatik. Besarkada bero bat guztiontzat.

11

G. Harremanik ba al duzue Espainiako estatutuko antzeko beste elkarteekin? Ainitze Gomez

E. Bai noski, gure gaian behintzat biktimen arteko elkartasuna beharrezkoa ikusten dugulako; azken finean, erregimen faxista bera izan zen guztiontzat estatu osoan. Gero, noski, talde desberdinen artean, gure ikuspegiarekin sintonia handiagoa daukatenekin lanerako harremana daukagu. Guk, esaterako, estatuko beste hainbat elkartek bezala, pentsatzen dugu oroimen historikoa ez dela bakarrik hezurrak ateratzea, baizik eta hildako horien balore demokratikoak berreskuratzea ere. Guk harreman estua daukagu Federacion Estatal de Foros por la Memoriako jendearekin, eta nazioartean Equipo Nizkor taldearekin, beste batzuen artean.

10

G. Zuen ustez,zein helburuk bete beharko du memoria historikoa berreskuratzeko/berraztertzeko lanean dabilen talderen batek Xabier Santa Maria-Amurrio

E. Lana oso zabala da zentzu horretan, baina gu, gure uste apalean eta gure praktikatik ikusita, pentsatzen dugu biktimei edo biktimen senideei laguntzea lehenbiziko kontua dela. Gero, gizarte mailan biktimen aintzatespena lortzeko lanak eta, noski, transmisioa ere bai.

9

G. Zergatik ibili behar dugu beti atzera begiratzen? Zergatik ez du ikuspegia zuzendu etorkizunera? Ni honen alde nago. Joxe Mari

E. Gu etorkizunaren aldekoak gara, eta etorkizunari begira egiten dugu gure lana, baina etorkizun horretan ondo kokatu behar ditugu frankismoaren erregimenak giza eskubide eta balore demokratikoen kontra egindako kalteak. Gure ustez, etorkizun demokratiko eta libre batean ezinbestekoa da hori egitea, bestela, etorkizun hori hankamotz geldituko litzateke belaunaldi gazteentzat.

8

G. Jarri al zarete Garzonekin harremanetan? Edo hura zuekin? Mirari Garde

E. Gure aldetik itxaroten ari gara fiskalaren erabakia, ea Garzon gai izendatzen duten autoan agertzen diren hari guztiak amaiera arte eramateko. Une honetan zerrendatxo bat prestatzen ari gara berari aurkezteko, gai izendatuko balute.

7

G. Gure etxean oso abertzaleak izan dira beti. Gure gurasoek gerra eta gerra ondoren beltza bizi-bizian sufritu zituzten. Hala ere, sufrimendu hartaz eta gure herri txikiko errepresio giroaz oso gutxi hitz egin digute. Oraindik eta gutxiago errepresio haren arduradunei buruz. Ixiltasun hori zergatik gertatu dela iruditzen zaizu? Marije

E. Gure ustez, argi dago isiltasun horren zergatiak beldurra eta mesfidantza direla, logikoa denez. Logikoa da beldurra edukitzea ikusita frankismo garaiko arduradun guztiak beren etxean hil direla edo libre daudela oraindik, eta, gainera, Estatuaren aldetik inolako borondaterik ez dagoela horiek epaitzeko. Argigarria da Garzonen autoa izatea lehenbiziko aldia auto batean agertzen dela erregimen frankista eta frankistak kolpista hutsak izan zirela, eta krimen ugariren antolatzaileak, eta gainera, frankista batzuek (Fraga, Martin Villa eta abar) ardura politikoekin jarraitu dutela frankismoaren garaitik gaur arte. Zelan ez ulertu hitz egiteko prebentzioa gure arbasoen aldetik?

6

G. Garzonek Hego Euskal Herrian desagertutako 13.000 bat pertsona aipatzen omen ditu bere autoan. Zuen kalkuluekin bat dator? Xabier Mendizabal

E. Gu ez gara historiagileak, eta, egia esateko, historiagileek egindako ikerketak eta haien datuak baliatzen ditugu. Garzonen autoan agertzen diren datuak Eusko jaurlaritzatik, Arandazitik eta, Nafarroaren kasuan, Al-Taffaylla elkartetik hartzen dira. Guretzat, kontrakoa pentsatzeko arrazoirik ez dagoen bitartean, zuzenak dira datu horiek.

5

G. Ez al zaizu iruditzen askotan ahaztu egiten zaigula gure herrietan, baita gaur egun abertzale sutsuen direnetan ere, biktimak eta borreroak oraindik elkarrekin nahasian bizi direla? Mamu horiek ez al daude oraindik bizirik? Aitzol Agirre

E. Bai, nahasita daude, frankista ohi asko trantsizioaren momentuan sartu zirelako alderdi "demokratikoetan", jaka aldatu nahian. Hori guztiok dakigu, eta badakigu gainera, herriz herri eta orokorrean ere, nortzuk izan diren. Horregatik pentsatzen dugu frankistentzako inpunitatea oso erraza izan dela orain arte. Mamu horiek, eta beldurraren mamua ere, bizirik daude oraindik. zoritxarrez.

4

G. Garzonek irekitako bidetik frankismoko buruzagiak epaitzera iritsiko direla uste duzu? Miren

E. Lehen esan dugun bezala, lagungarria izan daiteke, baina frankismoaren buruzagiak epaitzea ala ez ez da egongo bakarrik Garzonen eskuetan. Azken finean, errespetu osoz, Garzon epaile bat besterik ez da, eta Garzonen gainean Estatua dago. Guk pentsatzen dugu zentzu handi batean behintzat gure eskuetan egongo dela hori lortzea. Justizia egitea agintarientzat arazo politiko bihurtzen ez bada, pentsatzen dugu ez dela inoiz gertatuko, baina frankismoaren biktimak eta herritarrak mugitzen bagara eta presioa egiten badugu, ziur gaude hori lor daitekeela. Hori gerta dadin dagoen berme bakarra denon indarra eta presioa da.

3

G. Barkatu ezjakintasuna, baina zehatz-mehatz zein da Ahaztuak-en lana? Exhumazioak egiten dituzue? Maite Lasa

E. Elkarte bezala, nahiko lan desberdinak egiten saiatzen gara. Alde batetik, frankismoaren biktimeei edo beraien senideei laguntza ematea, haien familien inguruko informazioa topatzeko. Gero, ezaguna da hainbat omenaldi antolatzen ditugula, biktimak gogoratzeko, eta haien aintzatespena lortzeko asmoz. Beste aldetik, transmisioaren ikuspuntutik eta gizartearen iritzia sortzeko, hainbat idazki, hitzaldi eta komunikabideekin lana egiten dugu. Frankismoaren garaiko hainbat gauza berreskuratzeak garrantzia du guretzat, eta horren adibide argia da argitaratu dugun diskoa eta abar. Exhumaziorik ez dugu egin orain arte, baina informazio batzuk badauzkagu eta seguru asko etorkizun hurbilean zer edo zer egingo dugu horren inguruan.

2

G. Kaixo Martxelo, lehenik eta behin zuen lana zoriondu behar dut, etorkizuna eraiki ahal izateko ezibestekoa baita memoria historikoa berreskuratzea. Hala ere badut zalantza bat, nola transmititu zuen lan guztia etorkizuna eraiki behar dute euskal gazteei? Bide horretan zein garrantzi aitortzen diozue Euskal Curriuluari? Berau indarrean jartzeko zer egin daiteke? Ander

E. Guretzat, transmisioak esparru berezi bat dauka gure lanaren barruan. Betidanik esan dugu memoria historikoa ez dela aintzinako kontu bat, baizik eta gaur egungo kontua, eta, batez ere, etorkizuneko kontua. Beti ikuspuntu demokratiko batetik ikusita; azken finean, gure ustez, gure lanaren arrazoi handi bat gizarte erabat demokratikoa eraikitzea da, eta frankismoaren biktimak eta berorien baloreak hor kokatu behar dira. Belaunaldi gazteentzat guztiz beharrezkotzat jotzen dugu beraiek ikustea nondik datozen gaur egungo arazoak eta arazo horiek konpontzeko aukerak. Horregatik pentsatzen dugu tresna guztiak erabili behar direla, euskal curriculuma barne. Horren inguruan egindako lana gure ustez txalogarria da, batez ere, saiatzen direlako historiaren inguruan egia kokatzen. Gezurra eman lezake, baina, orain arte, egiteke egon den zeregina da.

1

G. Zer iritzi duzu Garzonen ekimenari buruz. Benetako ibilbidea du ala bere ego megalomanoa elikatzeko beste ekimen hoietakoa baino ez da ? Xabier

E. Guk pentsatzen dugu Garzonen autoa, gutxienez, probetxagarria dela. Bidean ikusiko dugu noraino ailegatuko den justizia egiteko bere borondatea. Hiru aste besterik ez dira pasatu autoa argitaratu zen momentutik, eta orain mahai gainean daukagu fiskalaren jarrera, eta horren aurrean Garzonen jarrera ere bai. Guk pentsatzen dugu probetxagarria dela, batez ere, gizartean berriro eta indarrez frankismoaren errepresioaren klabe gordinak kokatzen dituelako, eta horren aurrean estatuaren jarrera, orain arte behintzat inpunitatearen aldeko jarrera, erakusten digulako.