Azken elkarrizketa

Txaro Arteaga

Txaro Arteaga

Emakundeko zuzendari ohia

2013-06-05 - 11:00

Duela 25 urte hartu zuen Emakunderen zuzendaritza, Jaurlaritzak erakundea sortu zuenean, eta 2005 arte gidatu zituen berdintasunaren aldeko politikak. Aurretik Herri Irratian kazetari aritu zen.

 Erantzundako galderak

13

G. Kaixo: Emakumnden hasi zinenetik gaurdaino urte asko igaro dira. Orduztik ezer asko edo gutxi aldatu da berdintasuna lortzeko bidean? Aitziber

E. Asko lortu da, eta asko falta da.

12

G. Kaixo Txaro. Ze balorazio egiten duzu Emakunderen 25 urterena? Zein izan da lorpenik handiena? Eta frustraziorik handiena? Eneritz

E. Berdintasunaren Legea izan da lorpenik handiena. Frustrazioei dagokienez, bidegabekerien koadernoa itxita daukat jadanik.

11

G. Gizonezko bat izan daiteke Emakunderako zuzendari egokia? Asier

E. Oraindik ez, nire ustez. Dena dela, emakume izateak ez du bermatzen ondo defendatuko duenik Emakunderi legeak eman dion eginkizuna.

10

G. Ez al zaizu iruditzen epela dela PPk espaņian egin nahi duen abortoaren erreformaren aurrean orokorrean erakundeak eta herritarrak ematen ari garen erantzuna? Eneritz

E. Bai. Eta ez horretan bakarrik.

9

G. Emakundeko zuzendari izan zenean, lehendakariek kasu egiten zizuten? Berdintasunean sinesten zuten? Inoiz plantorik egin al zenien? Maider Aldasoro

E. Esan behar dut erantzun oso ona izan nuela, eta lehendakariek konpromisoa hartu zutela, eta guk bezala, haiek ere asko ikasi zutela. Bakoitzak, bere gauzak egiteko moduarekin, ni oso babestuta sentitu nintzen. Nire lehendakariak Ardanza eta Ibarretxe izan ziren. Ardanzaren legealdian Emakunde sortu zen, eta Ibarretxe lehendakaria zela, Berdintasunaren Legea onartu zen. Eta horrek zerbait esan nahi du, konpromisoari buruz. Bai Ardanza eta bai Ibarretxe beti etortzen ziren gure Aholkularitza Zuzendaritzaren bilera guztietara, aholkulari guztiak dira horren lekuko, eta ez dut ezagutu ezein kargudun politikorik, Ibarretxek bezala barneratua duena feminismoaren filosofia, eta gaiarekiko duen konpromiso pertsonala izugarria da. Ah, eta plantoak askotan egin ditut. Ez bakarrik gobernuan.

8

G. Arratsaldeon Txaro. Emakundek lan bikaina egin 25 urteetan baina iruditzen zait kasu batzuei, politikoei, ez diela batere erreparatzen. AskeGunean ertzain batek neska bati zorra deitzen badio edota Maria Atxabalek bezala emakume batek inkomunikazioan eraso, tortura eta irain sexistak jasaten baditu, ez lituzke horiek ere Emakundek salatu behar? Eskerrik asko, itzalak itzal, herri honi egindako ekarpenagatik. Zunbeltz

E. Emakundek berak duen lege aldetik gaitasunetik beti salatu ditu, kasuz kasu gainera, jakin izan dituen egoerak. Eta lagundu du kasu batzuetan arazoa bideratzen, baina pertsonen joerak ez dira errazak gainditzen.Dena den, zuk esaten duzun kasuan, zigortu egingo beharko litzateke, ez delako legezkoa eta bidezkoa. Horrez gainera, erakundeena, kontuan izan behar da botere harremanak ez direla izaten bakarrik gizonen eta emakumeen artekoak, herrien artekoak ere izaten dira. Beraz, gure estatua eta legeak ez ditugun bitartean, beti egongo gara beste estatu eta legeen menpe.

7

G. Aurreko legislaturan jaurlaritzak martxan jarri zun indarkeria matxistaren aurkako legea, eta oraingoan ematen du ez dutela egingo. Uste duzu behar dugula? Patxi

E. Berdintasunaren Legeak dagoeneko proposatzen du behar bezala nondik nora jo behar duen gizarteak aurrera egiteko. Hori nola gauzatu, era batera edo bestera egin daiteke, baina bidea legeak markatzen du, ondo. Indarkeria berdintasun ezaren ondorioa da, beraz, ezberdintasuna da gainditu behar dena. Ondorioei aurre egiteko egon daitezke metodo ezberdinak, eta segur aski, denek lagunduko dute hobetzen egoera.

6

G. Zer iritzi duzu zaintza partekatuaren inguruan? Gizon bat

E. Behar-beharrezkoa. Dena dela, batzuk horretan geratu dira, eta gizarte aldaketa hori baino askoz gehiago da. Zaintzak ez luke mugatu behar pertsonaren garapena, ez emakumeena, ez gizonezkoena, baina zoritxarrez orain arte emakumeak izan dira eta dira berengan dutenak ardura hori, esaten dena esaten dela. Zaintza gizarte osoaren ardura da, beraz, gobernuek zaintza horren parte izan beharko lukete, direna baino askoz gehiago, irtenbidea ez baita karga indibiduala mugatu gabe etorriko. Adibidez,Europako iparraldean, gizartearen banaketa eredu hori erabilita, zaintza denon ardura dela barneratuta, askoz aurreratuagoak dira, aberatsagoak. Datu bat emango dizut: mundu mailan, Nazio Batuen Erakundearen datuak dira, munduan egiten den lanaren %80 emakumeek egiten dute; gizonek, %20. Hala ere, emakumeok aberastasunaren eta jabegoaren %1 bakarrik daukagu, eta gizonezkoek beste %99. Mendebaldean egoera askoz aurreratuagoa daukagu, baina, zein erraza den atzera urratsak egitea, une honetan ikusten den bezalaxe.Denok gara genero sistemaren biktimak, nahiz eta batzuk ez diren konturatzen. Gizonezkoengan normalagoa da, beraiek daude-eta agintean. Emakumeengan zailagoa egiten zait ulertzea. Baina esan dudana: barneratu behar dugu gizarte osoaren ardura dela zaintza, erankundeak barne.

5

G. Inoiz, Txoko-Latex-en zu imitatzen zintuztenean, ados izan zinen zeure muņekotearen interpretapenarekin?

E. Ez. Eta esan nion egileari aurkezten zuten pertsonaia feminismoaren estereotipo ezkorra zela, hau da, gizonezkoen kontra arituko bagina bezala, feminismoa eta matxismoa txanpon baten bi aurpegiak direla, eta hori ez da horrela, feminismoak matxismoa dagoelako sortu ziren, eta hori gainditu nahian. Nire egitekoa, eta nik ordezkatzen nuena, gizartea denon artean aldatu behar genuela zen, non gizonak eta emakumeak aske izango garen, eta ez generoak baldintzatuta. Dena dela, nik jakin badakit, txotxongiloetan exajerazioa dela oinarrietako bat, eta ez da erraza izaten ateratzea betiko bideetatik. Pertsonalki ez zitzaidan axola.

4

G. Zer iruditzen zaizu Irungo eta Hondarribiko alkateek alarde tradizionalak babestea? Zer egin daiteke alor horretan? Carmen Zabala

E. Ez dakit, neska. Nik ahaleginak egin nituen hori aldatzen, Emakundeko zuzendari nintzenean, eta legeak eta ardurak ematen zizkidan aukerak aprobetxatuz. Liburu bat idazteko emango lidake urteetako zenbat ahalegin eta istorio gertatu diren kontatzeak gai hori dela-eta. Baina alkateei buruz galdetzen didazunez, nik hiru alkate ezagutu nituen: bata Alberto Buen. Horrek ez zuen gaia ulertzen. Benetan sinesten zuen hori ez zela diskriminazio bat, nahiz eta behin eta berriz berarekin eztabaidatu gaia. Beste biek, Borja Jauregi Hondarribiko alkatea eta Jose Antonio Santano Irungoa, horiek biek oso garbi daukate emakumeen eskubidea dela parte hartzea, baina botoak ez galtzearren beste joko bat erabiltzen dute.

3

G. Berdintasunari begira gizonok hausnarketa egin behar dugula-eta... Zein aldaketa lehenetsi beharko genuke? Rober

E. Zuen gizontasuna aztertu beharko zenukete, eta ondorioz, jokaera aldatu. Emakumeok aspaldi gure emakumetasunari buruz egin dugun eta etengabe egiten ari garen azterketa egin beharko zenukete, hortik aurrera izango genuke aukera gure feminitate eta maskulinitate berriekin elkarbizitzeko. Gure komunitate autonomoan, aspaldidanik, hogeita hamar bat urte, badaude gizon batzuk hau aztertzen. Xabier Odriozolak idatzi zuen, oraindik argitaratu gabe dagoen liburu interesgarri bat esperientzia horrekin. Oso interesgarria, nire ustez, beste gizonak gogoeta hori egiten has daitezen beren buruetatik hasita. Zain nago oraindik nork argitaratuko duen liburu hori. Emakundek bultzatu duen "Gizonduz" proiektua izan daiteke horretarako hazia. Behar dena da gizon askok konpromisoa hartzea proiektu horiekin.

2

G. Kaixo Txaro. Bilboko gimnasiokoaren irudiak eta guzti dituzte telebistek. Hor ari dira eman eta eman, erasotzailea psikopata azkar bat ote den, burua joan ote zaion tumore bat duelako, nolakoa zen... Genero indarkeria non geratu da? Zer iruditzen zaizu komunikabideeen jokaera? amaia

E. Genero indarkeriari buruz, are gehiago genero sistemari buruz, formazio gutxi dago, baita komunikabideetan ere, eta albiste hauek ematen duten gehienek ere ez dute formaziorik. Nire ustez, oso garbi dago, datuen arabera, genero indarkeria dela. Komunikabideetatik saiatu beharko liratake egoera hauek baliatzen, hain justu, jendeari erakusteko zer gertatzen den, eta non dagoen gakoa. Eraso hauen oinarrian gizon eta emakumeen arteko ezberdintasuna dago, eta generoaren baitako sozializazioa. Gizona ez da gizona sentitzen kontrolatzen ez badu, agintzen ez badu, eta emakumea mendekotasunean sozializatzen da.Hau noski oso gai konplexu eta sakonaren sinplikazioa da.

1

G. Kaixo Txaro, Bilboko azken erasoa dela eta izan da eztabaida igandean jipoitu zuena prostituzioan aritzen zen edo ez komunikabideek esan behar ote duten. Zer deritzozu? Leire Manias

E. Komunikabideetatik ahalik eta datu gehienak eman behar dira, edozein egoeretara egokitzeko. Arazoa da gizarteak daukan ikuspegia prostituzioari buruz. Azpimarratu nahi izanez gero prostituta izateak justifikatzen duela eraso bat, orduan ez, ezerk ez baitu justifikatzen eraso bat, baina egoera bat argitu nahi baduzu beste datu bat bezala ongi legoke. Gauza da zaila dela irakurleak zein irakurketa egiten duen jakitea. Intentzionalitatearen araberakoa da, eta eztabaidagarria betiere.