Azken elkarrizketa

Martine Bisauta

Martine Bisauta

Berdeen hautagaia 5. barrutian

2007-06-08 - 11:00etan

 Erantzundako galderak

16

G. Mila esker, Martine, gurekin izateagatik. Beste bat arte. BERRIA.INFO

E. Milesker zuei, parte hartu duzuen guztiei. Oso kontent naiz, galdera asko eginak izan direlako emazteen mugimenduan eta Ahotsak-en dudan engaiamenduaz.

15

G. Irakurri dut inoiz baino sendoago zaudela Ahotsaken, eta baduzula esperantza mugimendu horretan. Horrek erakutsiko luke emakumeek badugula politika egiteko beste modu bat? Zer egin behar da gizonak dinamika horretara ekartzeko? Mari Jose

E. Maiz, emazteak oso aktiboak izan dira bake mugimenduetan. Irlandari pentsatzen dut bereziki. Bizia ematen duten emazteek zailatsun gehiago dute gerla onartzeko. Ahotsak-en baitan sinisten dut, ekimen zoragarria baita, politika arloan guzitz aurkariak diren emazteak (PSE-EEko Gema Zabaleta eta Batasuneko Jone Goirizelaia bezala) batzen jakin duelako. Mugimendu hroretako bi muturrrak dira, baina horien inguruan batzen dira sentsibilitate guztietako emazteak eta Iparraldeko eta Hegoaldeko emazteak. Europar elkarte bihurtu da. Eta espero dut egun batez Euskal Herria izaten ahalko denaren aurreikuspena dela : gizarte baketu bat, elkarrizketa normalaren bidea aurkitu duena. Emazteak boterean izateari begira, oraindik ez gara emazte aski politikan, jakiteko ea desberdinak izango ginetekeen. Nik uste dut baietz. Ez dut erraten hobeki izanen denik, baizik eta bestelakoa izanen dela. Emaztoen historia komuna dela-eta, mendeetan eta mendeetan zapalkuntza handia jasaten dugu. Horrek arrastoak uzten ditu inkontziente kolektiboan, eta beharbada errealitate politikoak eta botereak kontuan hartzeko beste modu bat sortuko du. Legebiltzarrean gehiengoa ukanen dugunean, Eliseoan emazte bat izanen denean, Matignonen ere bai, argiago ikusiko dugu erratera saiatzen naizen hori.

14

G. Zure ustez Euskal Herriaren ezagupen politiko eta instituzionalak lagunduko luke Iparraldearen sakoneko arazoak, bereziki ekonomikoak, gainditzen? Mattin

E. Ekologistek diote : globalki pentsatu, lokalki ekin. Guretzat, mundu gero eta globalizatuago batean, hurbileko botereguneak eta dezentralizazio handi baten beharrak etorkizuneko bideak dira. Departamendu xume batek ahalbidetuko luke politika soziala kudeatzea, gure lurralde antolaketaren jabe izatea, ekonomia arloan ekimenak ukaitea, uraren gaineko kontrola ukaitea eta kontratuak egitea mugaren bestaldearekin. Hauteskunde hauetako hautagai batzuk entzuten ditut erraten departamendu batek ez daukala eskumenik edo gutxi. Askok pentsatzen dugu eskumen gutxi horien alde, berehala sinatzeko prest gaudela.

13

G. Gazteek gero eta zailago dute etxe bat izateko eta laborantza eremuak eskuratzeko. Nolako politika bultzatuko duzue lurraren espekulazioari buruz? Gazte

E. Lege mugatzaileek kolektibitateei zinez inposatu behar diete, babes sozialeko etxebizitza nahikoa eraikitzea eta zaharberritzea. Kalitateko etxebizitza sozialak behar dira, ingurumen onargarri batean. Isolazio bikain batek, berogailuaren beharretan %40eko aurreztea eraginen luke. Ez da gutxiestekoa, badakigularik energia dela etxeetako gastu handiena sortzen duena. Berdeak lurzoruen emate eta erabiltzeari buruzko lege baten alde daude, hiriaren zabaltzea neurtzeko, horrek ingurumenari kalte handia egiten baitio. Horrek lurraldea aldatzen du, lurren kalitateari kalte egiten dio eta ez du ematen aukerarik laborariek beren lurrak atxik ditzaten. Espekulazioa izugarria da Iparraldean, beste eskualde anitzetan bezala. Baina zorigaitzez, horren oinarrian, beren lurrak saltzen dituztenak ere badira. Dordogne departamendua, adibidez, pixka bat iratzartzen da orain, eta ohartzen da zer kalte eginak izan diren azken hamabost urteetan. Oraindik badugu beren lurretik eta lanetik bizi diren laborari asko ukaiteko suertea. Bide horretatik jarrituko dugulako itxaropenari eutsi behar diogu.

12

G. Euskal Herriak hizkuntz eta kultur komunitate bat osatzen duela onartzen duzu, hots, herri bat dela? Leire

E. Ukaezina da Euskal Herriak hizkuntza homogeno bat daukala lurralde oso batean, eta kultura azkar eta aspaldiko bat baduela. Hori erranik, horrek finkatzen al du herri baten nozioa, hitzaren zentzu administratiboan? Historiak ez du inoiz lurralde guztia Estatu berean bildu. Berdeek zinez nahi duten Europar federalismoaren aroan, euroeskualdeek emanen dute, beharbada, lurraldetasun erantzun hori.

11

G. Egunotan ikusi dugu gizon batek andrea hil duela Baionan eta arlo horretako lege espezifikoa eskatu dela. Zein da zure jarrera gai horren inguruan? Andere

E. Segolene Royalek hitz eman zuen, presidente gisa hautatua bazen, emazteen aurkako lege koadro bat eginen zuela. Zorigaitzez, ez da hori Sarkozyren lehentasuna, eta guztiz penagarria da. Frantzian neurri anitz bada, testu bakar batean bildu behar liratekeenak. Hiru ataleko lege bat behar da, prebentzioa, biktimen eta haien haurren babesa eta zigorrak (orain arte kode penal guztian sakabanatuak) bilduko lituzkeena, eraginkortasun handiago batera heltzeko. Urgentzia bat da, egoera kontuan hartuz. Izugarria da pentsatzea emazte bat bere etxean karrikan baino arrisku gehiagotan dagoela. Beldur naiz gobernu honekin, erantzunak ez direla etorriko, eta beraz, emazteok, oraindik borrokatu beharko dugule emaitza argiak lortzeko.

10

G. Baduzu harremanik Hegoaldeko mugimendu ekologistarekin? AHT, erraustegia, 2x2 errepidea... kontuan izanda, ez da gero eta premiazkoagoa elkarlan hori? Aitor

E. Badago elkarlana. Etengabeko harremanetan gaude Hegoaldeko Euskal Herriko Berdeekin. Azken hauteskundeetan egin duten aitzinamendua txalotzen dugu, hautetsi asko lortu dutelako. Aipatzen dituzun gai horien inguruan elkarrekin lan egiten dugu. Eta elkarlan hori handitzeko engaiamendua hartu dugu.

9

G. Departamenduaren alde zara? Zer zaude prest xede horren alde egiteko? Alain

E. Euskal Herriko Berdeak duela urte asko engaiatuak dira euskal departamendu baten aldeko ekimenean. Diputatu hautatzen banaute, norabide horretako lege proposamen bat egiteko engaiamendua hartzen dut.. Ez banintz diputatu, nire lan militante xumea segituko nuke, ideia horri oraindik sinesgarritasun gehiago emateko. Berdeak departamentalista baino erregionalistagoak dira, baina gaur egun, Euskal Herriarentzat departamendu bat aurrerapen bat litzatekeela uste dugu. Adibide bakar bat: Baionako URSSAF (gizarte segurantzaren ordezkaritza) aulkia Pauera joanen da zenbait urteren buruan. Horrek erran nahi du lanpostu batzuk gutxiago, langile batzuk Biarnora joatera behartzea… Erraten digutelarik departamendu batek ez duela deustarako balio, hori diotenak aipatutako langile horiekin mintzatera gonbidatzen ditut. Konkretuki, adibide horrek erakusten du, departamendua botere eta erabaki gunea dela, eta beren garrantzia daukaten errealitate administratibo batzuk baldintzatzen dituela.

8

G. Zer egin behar duzue euskara ofiziala izaiteko ? ibarburu

E. Beharrezkoa da euskararen onarpena osoa izan dadin, Frantziako beste hizkuntza gutxituentzat bezala. Lehen akta, eurokarta berrestea da. Orain, denak horren alde direla dirudi. Bigarren urrats gisa, lege bat beharko da, Frantzian sistematikoko desbaloratuak izan diren hizkuntza horien irakaskuntza eta promozioa antolatuko duena. Ohitura hartu behar dugu, hemen ere, normaltzat jotzera akten, seinaletiken eta adierazpideen gehiengoa elebiduna izatera. Hizkuntza bat, bi edo hiru hitz egitea aukera bikaina da, elkarrizketa askotarako eta topaketa preziatuetarako aukera ematen du. Bizi dezagun hori aberastasun gisa, eta izpiritu jakobino horretatik atera gaitezen, oraindik sinetsi nahi baitu frantses hizkuntza unibertsala dela. Ez da erokeria pentsatzea zenbait urteren buruan bakarrik, gizon eta emazte batzuk militatzera behartuak izanen direla frantsesaren biziraupenaren alde. Eta orduan, beharbada gogoratuko dira beste batzuek lehenago beren hizkuntzen alde egin zuten borrokaz.

7

G. Ez zen hobeto Sarcozyren aurka ezker guztiak bat egitea? Aznarrekin parekatu daiteke edo ez da hain ultraeskubitarra? Hegoaldetik

E. Bigarren itzulian, ezker guztiak bat egin zuen Segolene Royalen atzean, Arlette Laguiller-ek ere, lehen aldikotz, hautagai hori sostengatzeko deia egin baitzuen. Sarkozyren eta Aznarren antzekotasuna badago zenbait arlotan. Ekonomia arloan perfil ultraliberala dute biek. Biek ere AEBekiko sostengu zerbait, Frantziako nazioarteko kultura politikoarekiko kontraesankorra. Horrek guztiek elkar hurbiltzen dute. Datozen hilabeteek erakutsiko dute ea Sarkozyk berresten duen bere hauteskunde programan iragarri duen guztia, edo modu moderatuago batean gobernatzen duen. Ez nuke erranen eskuin muturrekoa dela. Baina lotsagabeki ibili da mugimendu politiko horretako ideia nazkgarrienekin. Sarkozyk ez du ezeren aurrean gibelera egiten, boterea konkistatu behar denean.

6

G. Jarraitzen duzu Ahotsak mugimenduarekin harremanetan? Nola baloratzen duzu ETAren su-eten haustea? Emakume

E. Inoiz baino gehiago jarraitzen dut Ahotsak-en. Mugimendu horrekin kontaktu bat ukan dugu duela hiru egun. Ekimen izugarri kementsua da, eta gaur egungo zailtasunetan, tinko jarraitzeko meritua dauka. Hasieratik sinisten dut horren baitan, kalitate izugarriko emazteak ezagutu ditudalako hor. Zatiketa guztiz handien gainetik, elkarrizketari eusten ahalegintzen dira. Su-etenaren bukaera tristura eta haserre handiarekin ikusten dut. Euskal Herria berriz ere bortizkeriaren infernuko zirkuluan erortzea, berriz ere hor dago. Kontziente naiz Espainiako batasun nazionala gordinki eskas izan dela, prozesua bultzatzeko. PPk ardura izugarria du porrot horretan. Baina bide bakarrak elkarrizketarenak eta Euskal Herriak bere etorkizuna bide demokratikoetatik hautatzearenak dira. Itxaropena euskal gizarte osoaren mobilizazio zoragarri bat baizik ez daiteke izan, "Aski" handi bat adierazteko, eta armei uko egitea exijitzeko. Oroitarazten dut Berdeek, Gerard Onestaren bidez (Europako Parlamentuko lehendakariorde) paper garrantzitsua jokatu dutela bake prozesuaren sostenguaren aldeko botoan, 2006 bukaeran.

5

G. Zein garapen eredu bultzatzen duzue Iparraldearentzat? Peio

E. Teknologia berritzaileekiko garapen ekonomiko bat behar da, berezko unibertsitate batean oinarritzen dena, ikerketa departamendu eraginkor batekin. Ingurumenaren sektorean, enplegu pila bat bada, eta horiek ezin izanen dira deslokalizatu. Berdeen proiektuaren oinarrian dagoen bigarren ardatza ekonomia sozial eta solidarioa da. Badakigu ardatz horrek enplegu asko sortuko dituena. Enplegu horiek ez dute diru abersatasuna bakarrik ekartzen, baizik eta hiritartasun eta elkartasun aberastasuna ere. Ezagutzen dugularik Euskal Herriak holako iniziatibak bultzatzeko duen gaitasuna, besteak beste kooperatiben edo herri maileguaren bidez, lurralde hau beste batzuekiko aitzinean dago. Eta aukera erabili behar da. Azkenik, kalitateko laborantza hori mantendu eta garatu behar da, kontsumo zirkuitu laburrak bultzatu behar dira. AMAP sareen arrakastak frogatzen du pista horiek ez direla gutietsi behar.

4

G. Sarkozyk kezkarik sortzen dizu? Zergatik? Marian

E. Uste dut ez dagoela oinarri ideologiko handirik Sarkozyren baitan. Haatik, galdera asko pausarazten dituen perfil psikologiko bat du : boterearen konkistan eta sedukzioan dago etengabe. Hori erakutsi dute bere botereko lehen asteek. Datozen hilabeteak erabakigarriak izanen dira. Gisa horretako gizon politikoenganako kezka ez da bere hitza ez duela betetzen, baizik eta betetzen duela. Zeren eta programa hori desegite sozialaren programa bat baita.

3

G. Ezkerreko aukerak ez al daude atomizatuegiak Frantzian (eta ondorioz iparraldean)? Zure ustez ona litzateke bat egitea, hala interesgarriago ikusten duzu orain bezala bakoitzak bere bideak defendatzea? Ezkerretik

E. Begi bistakoa da batasuna zatiketa baino hobe dela. Erraza da erratea, baina batasunak borroka baten antza du, batzuetan. Eta bateratze eraginkor eta erreal bat lortzeko, ezker osoak argitze garrantzitsu batera iritsi behar du, ideia zenbaiten inguruan, besteak beste Europar proiektuaren inguruan.

2

G. Zuen irudiko zein dira egun Iparraldearen arazo nagusiak? Zeintzuk lehentasunak? Haritz

E. Ekonomia arloan, Iparraldeak aukera onak baditu, eta ez dira aski baloratuak, borondate politiko argi bat falta delako, potentzial hori guztia erabiltzeko. Pentsatzen dut mugaz gaindiko sinergia posibleak oinarri izan daitezkeela unibertsitate baterako anbizioaren alde. Horrek balio erantsi handiko industria baten garapena ahalbidetuko luke, ingurumena errespetatuko luketen teknologia berritzaileekin. Lurralde honek erakutsi du homogenia zerbait eta energia azkar bat dakarrela, baina horiek ez dira aski kontuan hartuak. Hortik datozen arazoak, alderantziz, industria desegitearen ondotik, tokiko botereek zerbitzuen eta turismoaren alde baizik ez dute apustu egiten. Euskal Herri barnealdeari so egiten badiogu, laborari gehienek kalitateko laborantzaren alde hartu duten engaiamendua ere etorkizunerako aukera ukaezina da.

1

G. hautagai ez abertzale anitzek dio, Frantziak, hizkuntza minorizatuen karta izenpetzearen alde dela. Alta, epaileek, argi utzi zuten, Konstituzioa aldatu behar dela horretarako. Ez al da promesa elektoral hutsa? Nola egin euskara benetan bultzatzeko? eneritz

E. Frantziako Konstituzioa aldatu behar da, karta hori berretsi ahal izateko. Aldaketa hori 2. artikuluan egin behar da. Horrek dio frantsesa dela Errepublikaren hizkuntza. Komeni litzateke gehitzea, Frantziak onartzen dituela eskualde hizkuntzak edo hizkuntza gutxituak. Karta berretsirik, hori bezain beharrezkoa da lege bat exijitzea, horrek ekintzetan konkretu bihur dezan berreste hori, eskualde hizkuntzen egiazko biziraupen bat ziurtatzeko ahalak emanez. Berdeak, Eskualdeen eta Herrien Elkartasuna (RPS) federazioarekin koalizioan, sutsuki engaiatu dira horren alde.