Zerk egiten duen kanpoko

Kanpoko batez maitemintzen da Maddi neska gaztea, baina laster agertuko dira korapiloak, maitalea etxera ekartzeko gainditu beharreko oztopoetan oinarriturik. Huts teatroak 'Etxekoak' antzerkia estreinatuko du igandean, azaroaren lehenean, Luhuson.
Kristiane Etxaluz, Javi Barandiaran, Maika Etxekopar eta Ander Lipus, antzezlaneko lau aktoreak.
Kristiane Etxaluz, Javi Barandiaran, Maika Etxekopar eta Ander Lipus, antzezlaneko lau aktoreak. HUTS TEATROA

Nora Arbelbide -

2015eko urriak 28

Azken finean, maitasun istorio bat duela kontatzen Etxekoak antzerkiak laburbildu du Ander Lipus taula zuzendariak. Huts Teatroak ematen duen lan berria da, Artedrama, Arte Eszenikoen Plataformaren magalean sortua. Igandean estreinatuko dute Luhusoko Harri Xurin, 16:00etan. Maitasun istorio bat, Euskal Herrira sartu den Maddi eta Mamadouren artean. Afrikan ezagutu du Mamadou, eta Afrikan gelditu behar izan du. Euskal Herrira etorri nahiko luke, baina ezin. Maitasun istorio bat bada, testuinguruak eginen baitu ez dela erraza izanen: «Migrazioaren gaia nahi nuen kontatu baina ez euren begiradatik baizik eta gure begiradatik. Etxekoen begiradatik. Zer da immigrante bat, kanpotar bat, etxera ekartzea. Zerk egiten du gauza bat etxekoa izatea, eta zerk kanpokoa, inbaditzailea, etsai bat balitz bezalakoa. Zerk egiten du atea zabaltzen dela edo ixten», azaldu du Ander Lipusek. Ez zuen nahi etorkina bera pertsonalki hunki: «Immigrante horrek etxean mugiarazten duena nahi nuen ukitu».

Nongoa den kanpotarra, eta orduan eta zailago agertzen baita gaia: «Kanpotar hori AEBetakoa, Australiakoa edo Finlandiakoa balitz ez litzateke arazorik egongo. Baina kanpotarrak beltzak edo txiroak direnean murrua argia da. Orduan hamaika rol egin behar dituzu. Notariotzakoak, aseguruarenak, kontsulekoak. Zein koloretakoak diren bikotekidearen kuleroak eta gisako galderak egiteraino... Dena hain absurdoa bihurtzen da!». Alde «triste hori» erakutsi nahi zuen: «Maitasun istorio batengatik gizakiak jarri dituen traba eta oztopo horiek guztiak. Ez da ulertzen».

Eta baita, bide batez, alde absurdo hori ere. Istorio pertsonalean oinarritzen duen esperientzia du Ander Lipusek. Hura ere kanpotar batez maitemindu baita: «Nire obretan badago beti zerbait oso lotua dagoena nire intimitatearekin. Baina gero eramaten dut beste bide batzuetara». Testuan sartu ditu hari pertsonalki gertatu gauza batzuk, agian egiatasun bat ekartzen diotenak gaiari: «Nire emaztea beltza da, eta amak esaten dit: 'Semea zuria aterako da'. Eta hori obran ere esaten dugu. Nire ama ez da arrazista, baina horrela da. Eta gauza horiek kontatu nahi ditut». Badu beste anekdota bat, usu entzun duena: «Ezkondu bai, baina ezkontzerakoan, ontasunak ongi bereizi behar ditugula. Etxearentzat. Batek daki kanpokoek zer intentzio duten eta...».

Pertsonalki bizi «injustizia» sentimenduak ekarri du hain zuzen gaia taula gainera eramatera: «Kanpotar hori ekartzea izan zen urteetako kontua. Diru pila bat gastatu behar izan genuen, hamaika joa- etorri egin...». Bereziki «injustizia» administratiboak «latzak» izan zitzaizkion: «Zainetan jartzen ninduten. Gaizki nengoen». Ez amore emateko eta osasuntsu segitzeko bide bat izan du obra hau: «Nonbait esaten diet: 'Begira hau dena egin zenidaten, ba, orain nik hori ospatzen dut obra hau publiko bati eskainiz'. Obra ospakizun bat izango da. Espero dut horrela izatea».

Hori du bere «aldartea» Lipusek. Eta, justuki, antzerki bat idazteko, «aldarte» hori ezinbestekoa zitzaien, bai Lipusi, bai eta antzerkia idatzi duen Jon Gerediagari ere. Harekin lan egin nahian zebilela Ander Lipus, urteak eman zituzten ez zutela gaia aurkitzen. Ez zutela aurkitzen «aldarte» hori, hain justu: «Jon Gerediagak beti esaten dit beretzat beti inportantea dela aldartea edukitzea. Zer kontatu horretan aldarte bat, zerbait kontatu nahi izate hori». Eta, halako batean, agertu zitzaion gai pertsonal hori Lipusi. Horri, gaurko Europan etorkinekin gertatzen ari dena gehitu nahi izan die: «Oso bitxia egiten zait. Badituzu irudi batzuk non Alemaniako familiak etortzen diren kanpotarrei halako panpina batzuk oparitzera. Eta gero, bat-batean, beste irudi bat baduzu. Etorkin bat berriz ere, baina parean murru bat eta polizia tiroka. Moral bikoitz hori ere tratatu nahi nuen». Baina ez zuzenki, baizik eta metaforen bidez: «Gerediagaren testuak badu beti bigarren irakurketa bat. Bigarren gradu bat». Galdera gisa uler daitekeena: «Zerk egiten du pertsona batek panpina hori oparitzea ume bati, edo pistola hori».

Badago ere bigarren gradurik. Adibidez, bisa espainiarra aipatzen du antzerkiak: «Gu euskaldunak gara. Guk ez daukagu identitaterik. Hori ere ukitzen da neurri batean, baina azpian dago. Mamadouk euskara ba ote dakien galdera ere egiten da. Espainian izan balitz antzerkia ez zioten eskatuko gazteleraz bazekienik, ikasiko zuen. Baina guk beldur hori daukagu. Euskaraz ikasiko ote duen. Gatazka horietaz guztietaz ere mintzo da antzerkia».

Hori guztia lau pertsonaiaren bidez kontatu nahi izan du Lipusek. Javier Barandiaran, Maika Etxekopar, Kristiane Etxaluz eta Ander Lipusek berak irudikatzen dituzten lau pertsonaia. Aktoreak aukeratu eta hasi zirela idazten obra zehaztu du Lipusek: «Obra honetan, pertsonaiak oso inportanteak dira. Espero dut jendea maitemintzea pertsonaia horiekin». Oso etxeko «bereziak» direla abisatu du Lipusek: «Historia berezia kontatzeko. Bi anaia, euren ama eta amaren biloba». Eta bakoitzak nola bizi duen maitemintze hori.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Baionako ostatu bat, uztailean. ©Bob Edme

Ostatuak 22:00etan itxi beharko dituzte Ipar Euskal Herrian

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Eric Spitz Pirinio Atlantikoetako prefetak neurri berriak iragarri ditu. Ostatuek ezinen dute eramateko alkoholik saldu 22:00etatik aitzina, eta karrikan ezinen da alkoholik edan 22:00etatik 08:00etara. Bezeroen erregistro bat egin beharko dute ostalariek. Ortzegunean jarriko dituzte neurriak indarrean, hamabortz egunerako, gutienez.

Bilboko taberna bat, edukiera murriztuta. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Ostalarientzako diru laguntzak eskatu ditu EH Bilduk

Erredakzioa

Sektorea erreskatatzeko plan bat aurkeztu du koalizioak: Eusko Legebiltzarreko osoko bilkurara eramango du.

Ostalariek protesta egin dute gaur Nafarroako Gobernuaren aurrean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroako ostalariak, itxieraren kontra: «Sektorea kriminalizatzen ari dira»

Ion Orzaiz

Tabernak eta jatetxeak «seguruak» direla adierazi du Nafarroako Ostalaritza eta Turismo Elkarteak. Elkarretaratzeak eginen dituzte ostegunetik aurrera

Udal langileak Azkoienen, kalea garbitzen. / ©Idoia Zabaleta, Foku

Gipuzkoak 100.000 biztanleko 500 positiboren langa gainditu du

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Hego Euskal Herrian egin dituzten testen %9,2k eman zuten atzo positibo. Eusko Jaurlaritzak ez du «ezer» baztertzen, baina, oraingoz, konfinamenduak eta etxeratze agindua ez daude mahai gainean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna