Albistea entzun

Hezegune vs uholde

Hezeguneen Nazioarteko Eguna ospatuko dute astelehenean. Hori gogoan, hainbat ekitaldi antolatu dituzte naturguneetan datozen egunotarako.
Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2015eko urtarrilak 31

Hezeguneak paisaiaren erregulatzaile dira, besteak beste. Euria gogotik egiten duenean, ura biltzen dute, eta gero poliki askatzen dute. Astelehenean, Hezeguneen Nazioarteko Eguna izango da, urtero legez 1977. urtetik. Zazpi urte lehenago, otsailak 2 zituela, Hezeguneen Ituna sinatu zuten Iranen, Ramsar hirian. Akordioa gogoratzeko ospatzen da urtero eguna. Izan ere, hezeguneak zaintzeko munduko lehen ituna izan zen.

Hitzarmenaren harira, Ramsar Zerrenda deiturikoa osatu dute, babestu beharreko hezegune nagusiekin. 2014. urtearen amaieran, 2.181 gune zeuden zerrendan, 168 estatutakoak. Denera, 208.545.384 hektarea.

Euskal Herrian, bederatzi gune babesten ditu Ramsarko Itunak. Lehena sartzen, Mundaka-Gernikako itsasadarra izan zen (Bizkaia), 1992. urtean. Azkena, Ulibarri-Ganboako urtegiaren atzealdekoa (Araba), 2009an. Tartean sartu zituzten, besteak beste, Pitillasko aintzira (Nafarroa), 1996. urtean; Txingudiko badia (Gipuzkoa-Lapurdi), 2002an, eta Salburuko hezegunea (Araba), 2002an.

Hezeguneen egunaren ezaugarririk garrantzitsuena nazioartekoa izatea da, Jabi Zabala biologoaren arabera. Bioaniztasunaz arduratzen da Ihobeko Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoan. «Hezegune askoren garrantzia ere nazioartekoa da; esaterako, gurean ditugun batzuena». Horren adibide dira, Zabalaren arabera, Txingudi, Urdaibai, Ulibarri-Ganboakoak zein Salburukoa. Udazkenean eta udaberrian, Afrikatik Europako iparraldera eta bueltan doazen hegaztiak horietan geratzen dira, atsedena hartzen, edo negu-pasa egiten. Beraz, kontinente bati baino gehiagori eragiten diona Euskal Herrian kudeatzen ari dira Zabala eta lankideak. Era berean, beste hezegune batzuetan egiten dutenak eragin zuzena du Euskal Herrikoetan. «Horregatik da garrantzitsua nazioarteko egun bat ospatzea». Padura hitzaren etimologiak laguntzen du, Zabalaren arabera, hezeguneez gizakiek izan duten iritzia ulertzen. Latineko palus (zingira) hitzetik omen dator, eta horretatik eratorria da malaria izendatzeko erabiltzen den paludismo hitza. Hezeguneetan hazitako protozoo batek eragiten du gaitza, eta eltxoen ziztadaz kutsatzen da. «Orain arte hezeguneak leku txar edo lur galdutzat hartu izan dira, baina, zorionez, mentalitatea aldatzen ari da». Zabalaren aburuz, jendea hasi da hezeguneen balioa ikusten, sortzen dituen onurak zein balio ekonomikoa, turistikoa eta atseden leku gisa. Euskal Herrian azken urteotan hezeguneak lehengoratzen ari direla uste du.

Hezeguneak ikertzen, zaintzen eta lehengoratzen dabiltzanek nabarmendu izan dutenez, kostaldeko hezeguneak daude gaizkien, oso gune jendetsuak direlako eta hirigintza egitasmoek etengabe dituztelako jomugan. Gaur ez da aski hezegunea bera zaintzea. Hori elikatzen duten erreka eta ibaiak ere hezegunearen partetzat hartzen dira. «Europatik eskatzen ari dira horiek zaintzeko», dio Zabalak. Egunotako eguraldia ezin egokiagoa da hezeguneen garrantziaz ohartzeko. «Uholdeak gertatzen dira hemen, errekaren gainean, hezegunean eraiki dugulako. Urak bere tokia eskatzen digu bueltan».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

 ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Medikuak amari esan zion naturaren fenomeno bat nintzela»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Legorreta jaioterrian talidomidak kalte egindakoen aldeko lasterketa egin dute berriki, eta Garmendia «oso harro» dago herrikideez. Borrokalari petoa da, eta artista. 'White Lines' telesailean aritu da, aktore.
1 ©BOB EDME / EZEZAGUNA

Biluztasunaren atzetik

Amaia Igartua Aristondo

Uztailetik, zigortuta dago Hendaiako hondartzan nudismoa egitea: Ipar Euskal Herrian, baimendutako guneetan soilik egon daiteke biluzik. Hegoaldean, berriz, edonon, tokiko udalek ez badute nudismoa debekatzeko araurik onartzen.

Frantzian emakume gutxiagok egiten dute 'topless'
Olivia Colman eta Josh O'Connor <em>The Crown</em>-eko protagonistak, telesaileko eszena batean. ©BERRIA

'The Crown'-ek lortu du garaikur gehien Emmy sarietan

Olatz Esteban Ezkati

Zazpi sari eskuratu ditu. Komedian, 'Ted Lasso' gailendu da, eta telesail laburrik onena 'The Queen's Gambit' izan da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Edu Lartzanguren

Informazio osagarria

Egin BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna