Albistea entzun

Honduras. Berta Caceresen hilketa. Berta Zuñiga Caceres. Berta Caceres ekintzailearen alaba

«Ikusirik kartzelan ezin zutela sartu, hiltzea zen bide bakarra»

Beharrezko ikusten du ikerketa independente bat, bai eta Agua Zarcako proiektua etetea ere: «Diote eragin txikia izango duela proiektuak. Gutxi iruditzen al zaie bost lagun hil izana?»
BERRIA

Ander Gartzia Badiola -

2016ko maiatzak 10 - Bilbo

Gaztetasun adina kemen dario Berta Zuñiga Caceresi (La Esperanza, Honduras, 1990). Duela bi hilabete galdu zuen ama, Berta Caceres ekintzaile ospetsua; tiroz hil zuten ohean. Haren hilketa ikertuko duen talde independente bat exijitzeko eta Hondurasko Estatuaren «erantzukizuna» salatzeko etorri da Europara. Ez du amaren lekukorik hartuko, «hori ezinezkoa baita». Ausardia berarekin mintzo da, halere. «Guztiz indartuta nago amatxok erakutsitako errebeldiagatik eta borrokagatik». Amak abiarazitako erresistentziari jarraituz, Agua Zarcako proiektu hidroelektrikoa geldiarazi nahi du orain.

Zure amaren hilketarekin nahastuta, lau gizon atxilotu dituzte behin-behinean. Sinesten al duzu justizian?

Hondurasen beste norbait hiltzeagatik ordaintzea erraza da. Ohiko jokabidea da sikarioak kontratatzea. Gure asmoa ez da bakarrik hiltzaileak atxilotzea; jakin nahi duguna da ea nork eman zuen nire amatxo hiltzeko agindua. Nazioartetik egindako presioari esker sakrifizio txiki bat egin behar izan dute, eta horregatik atxilotu dituzte atxilotu dituztenak. Bestela, ez zuketen halakorik egingo. Ikerketa prozesutik kanporatu gaituzte, biktimak izan arren, eta ez dakigu eginbideak formaz eta ordenaz zuzen egiten ari diren. Inoiz baino beharrezkoago ikusten dugu ikerketa independente baten beharra.

Zure amak sarri salatu zuen mehatxatuta zegoela.

Rio Blancoko komunitateak defentsa handia erakutsi du Agua Zarcako proiektuaren aurrean. COPINH [Indigenen Herri Erakundeetako Kontseilua] garrantzitsua izan da proiektu erraldoien aurkako borrokan. Horrek, noski, Hondurasen talka egiten du interes ekonomiko eta politikoekin.

Gobernuak entzungor egin al zuen?

Amatxok 33 aldiz salatu zuen publikoki enpresa [DESA], baina Hondurasko Estatuak sekula ez zuen deus egin egoera ikertzeko. 2009az geroztik bazituen behin-behineko neurriak, baina guztiak irrigarriak ziren. Horregatik enpresa jotzen dugu erantzule, baina baita Hondurasko Estatua ere; hilketaren erantzule da, eta baita enpresaren konplize ere, beti jokatu baitzuen haren interesen alde. Atxilotuen artean militarrak daude; tartean, bi izen esanguratsu: Sergio Rodriguez [DESA enpresako kudeatzailea] eta Douglas Bustillo, segurtasuneko nagusi ohia. Bi gizon horien aurkako salaketa egin zuen nire amak. Kasu egin izan baliote, hiltzaileek ez zuketen erraztasunik izango.

Ez zegoen ama babesteko interesik?

Ez. Bestelako behin-behineko neurriak ere eskatu zituen, baina ez ei zegoen nahikoa arrisku. Komunitate arriskutsuetara joaten zenean Poliziak laguntzen zion, baina polizia haiek guztiz ziren bihozgabeak giza eskubideekiko. Guk enpresa salatu genuen zuzenean: bai jazarpenagatik, bai amatxori egindako zaintzagatik, bai kriminalizazioagatik. DESAk auzitara joan nahi zuen amaren aurka, baina ez zuten karguak frogatzerik izan. Kartzelan sartu ezin zutela ikusita, gelditzeko aukera bakarra hiltzea izan zuten.

Gobernua enpresen alde lerratu al da?

Argi eta garbi. 2009ko estatu kolpea eman ondotik, biltzar nazionalak hilabete bakarrean 240 kontzesio bideratu zituen proiektu hidroelektrikoentzat, eta 850 meatzeak ustiatzen dituzten enpresentzat. Pertsona asko eta asko proiektu horien akziodunak dira. Agua Zarcaren kasuan, Hondurasko familiarik boteretsuena dago sartuta: Atala familia. Baita inteligentzia militarreko gizon bat ere. Frogatu da eragin handia duela gobernuarengan, eta horregatik baimendu dituzte giza eskubideen aurkako urraketak.

Beldur al zarete?

Jakitun gara gure errealitatea zein den, baina amatxoren hilketaren ondotik sortutako sentipenak haserrea eta gaitzespena dira.

OMCT giza eskubideen aldeko behatokia arduratuta dago Hondurasko militarizazio prozesuaz.

Begi bistakoa da. Estatuaren aurkako desadostasun oihuak zapaldu nahi izan dituzte herrialdearen militarizazioarekin.

Zer irizten diozue Europan barrena egindako birari?

Lortu ditugu zenbait gauza. Gure helburua da borondate politikoa egotea giza eskubideak babesteko. Hondurasko Estatuaren aurkako salaketa nahi dugu, hau ez baita kasu bakan bat. Asko izan dira hildakoak. Europako Parlamentuak amatxoren hilketaren kondena onartu du, eta ikerketa independente bat ere eskatu du. Bankuen parte hartzearen gaia ere mahai gainean jarri da Bruselan. Herbehereetako FMOrena eta Finlandiako FinnFundena.

DESA enpresa finantzatzea egozten diezue bi bankuei.

Bazekiten zer ari ziren finantzatzen. Amatxok gutun ugari bidali zizkien, baina ez zioten kasurik egin. Bidali zuten ikerketa talde bat baina ez ziren batu kaltetuekin. Inoiz ez dugu jakin zer-nolako txostena osatu zuten. Diote proiektuak eragin sozial txikia izango duela, baina gutxi iruditzen al zaie bost lagun hil izana? Horregatik, Herbehereetan eta Finlandian ere izan gara. Interesgarria baita: Herbehereetako Gobernua FMOren %51ren jabe da; Finlandiakoa, FinnFunden %95arena.

Aurrerantzean, zer?

Amerika Arteko Batzordea prest agertu da aditu talde bat eratzeko; tartean Ayotzinapako 43 ikasleen kasua aztertu zuten kideak leudeke. Europako Batzordeak finantzaketa eskaini digu, baina sentitzen dugu Hondurasko Gobernuaren aldetik ez dagoela interesik. Agua Zarcako proiektua gelditzea exijitzen dugu. Bankuek behin-behinean gelditu dute finantzaketa, baina beharrezkoa da behin betiko etetea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Suhiltzaile batzuk, atzo, bonbardaketa batek Kharkiven (Ukraina) txikitutako lantegi batean lanean. ©SERGEY KOZLOV / EFE

Zelenskik berretsi du ez duela Putinekin negoziatzeko asmorik

Igor Susaeta

Errusiako goi ganberak Ukrainan partzialki okupatutako lurrak anexionatzeko itunak onartu ditu. Kremlinen mapek erakusten dute Moskuren indarrek segitzen dutela gerra frontean atzera egiten
Moskuk esan du 200.000 herritar baino gehiago errekrutatu dituela
ENLI itsas salbamenduko kideak itsasoz heldu diren etorkinei laguntzen, irailean, Dungenessen (Ingalaterra). ©S. B. / EFE

Londresek asiloa debekatu nahi die Mantxako kanala igarotzen duten etorkinei

Mikel O. Iribar - Igor Susaeta

Bravermann Barne ministroarentzat, sistemaz «baliatzen» den immigrante «gehiegi» dago, eta «tresna guztiak» erabiliko ditu hori eragozteko

François Legault (CAQ), parlamenturako hauteskundeetako garaipea ospatzen ©Emilie Nadeau / CAQ

CAQek Asanbleako nagusitasuna sendotu du

Ander Perez Zala

François Legault lehen ministroaren koalizioak gehiengo osoa handitu du, 74 ordezkaritik 90era igota. PQk inoizko babesik eta ordezkaritzarik txikiena bildu du: hiru diputatu izango ditu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...