Ebolaren hedapena Afrikan

Izuaren epidemia Afrikan

Osasunaren Mundu Erakundeak gaur jakinaraziko du «nazioarteko larrialdi egoera » ezarriko duen ebola dela eta.

Hildakoak 900 baino gehiago dira
Liberiako erizainak, Ebola birusaren biktima bat lurperatzen.
Liberiako erizainak, Ebola birusaren biktima bat lurperatzen. AHMED JALLANZO / EFE

Bidatz Villanueva Etxague -

2014ko abuztuak 8

Ebola izurriteak gogor jo du Afrika mendebaldea. Nigeria, Ginea, Sierra Leona eta Liberia dira gaixotasunak harrapatutako herrialdeak, eta birusak 900 lagun baino gehiago hil ditu jada, eta 1.700 inguru infektatu. Sendabiderik ezean, segurtasun neurriak martxan jarri dituzte hedapena geldiarazteko, baina egoera ezin kontrolatu dabiltza. Atzo, OME Osasunaren Mundu Erakundeak Larrialdi Komitearen bilera bat antolatu zuen, «nazioarteko osasun larrialdiko egoera» ezarri edo ez zehazteko. Gaur goizean emanen dute erabakiaren berri. Sierra Leona eta Liberia larrialdi egoeran daude jada.

Martxoan baieztatu ziren lehen ebola kasuak, Ginean. Ordutik, hildakoen kopuruak etengabe egin du gora, gaitzak inoiz eragindako epidemia larriena izateraino. Orain arte atzemandako bost Ebola birus moten artean arriskutsuena da oraingoa: Zaire-Ebola birusa, alegia. Horrek eragindako hilkortasun tasa %90era irits daiteke. Gainera, gaixotasuna herrialdeetako hiriguneetara heldu da, aurrekoetan ez bezala, eta horrek birusa atzematea eta bakartzea zailtzen ditu. Nazioartean oihartzun handia hartu du izurriteak, asteotan asko ugaritu baita kutsatutakoak. Margaret Chan OMEko zuzendariak iragan astean jakinarazi zuenez, «birusa azkarrago zabaltzen da, hura kontrolatzeko ahaleginak baino». «Egoera okerrera badoa, hondamenezko ondorioak izanen dira».

Liberian jarduera guztiak geldiarazi dituzte: haurrak ez doaz eskolara, kirol ekintzak bertan behera utzi dituzte, eta mugak partzialki itxi. British Airways hegazkin konpainiak Liberiarako eta Sierra Leonarako hegaldiak eten zituen abuztuaren 5ean, «osasun egoera arriskutsuagatik». OMEk aurreko astean jakinarazi zuen ebolak kutsatutako herrialdeak «pertsonen zirkulazioa etetera behartuak» egon daitezkeela, kutsatzea gelditzeko.

Izua eta larridura hedatu badira ere, Peter Piot zientzialariak ikuspuntu kritiko bat eman du egoeraz —Ebola birusa aurkitu zuten zientzialarien taldekoa da Piot—: «Ez litzaidake axolako ebola gaitza duen baten ondoan esertzea metroan; kontaktuak oso estua behar du izan kutsatzeko». Haren iritziz, izurritea zabaldu izanaren arrazoia deskolonizazioaz geroztik Afrikak izan duen egoera da: gerrak eta baliabide falta: «Herrialde horiek urteak eman dituzte gerra zibiletan. Orain, berreraikitzen saiatzen ari dira, baina jendeak ez du konfiantzarik agintariengan. Horri txirotasuna eta osasun zerbitzu eskasa gehitu behar dizkiote. Horra izurritea sortu izanaren azalpena».

Izan ere, aintzat hartu behar da herrialdeetako egoera sozioekonomikoa. Baliabide eskasiak birusaren zabalkundea geldiaraztea eragozten du. Pasteur zentroko kide Ana Maria Burguierek Eferi emaniko elkarrizketa batean erran bezala, «gaixotasuna kontrolpean hartzeko zailtasun nagusia azpiegitura falta da». Horrez gain, nabarmendu du gaixotasunaren sendabidea aurkitzeko nazioartea egiten ari den ahalegina ez dela nahikoa: «Ez dago tratamendurik hemorragia sukarrentzat —ebolak eragiten duen gaixotasuna da—, eta posible da hori interes faltagatik izatea, kutsatutako herrialdeak txiroak direlako».

Melvin Korkor bizirik ateratako medikuak salatu zuen gaixoei ematen zaizkien otorduetan ez zegoela beharrezko osagai nahikorik. Ur aski ere ez dago. Higienea gordetzea oso garrantzitsua da prebentzioan; eskuak garbitzea hil edo biziko kontua izan daiteke.

Bestalde, gobernuz kanpoko hainbat erakundek esan dute birusa hedatu den herrialdeetako tradizio batzuek ebolari kontra egitea zailtzen dutela. Ehorzketa usaiek, esaterako, birusa transmititzea errazten dute, senideek gertuko kontaktua baitute gorpuarekin. Liberiak ebolak hildakoen gorpuak erretzea agindu zuen. Era berean, OMEko zuzendari Chanek arriskuen artean aipatu du «hango jendeak osasun langileekin konfiantzarik ez» duela. Sierra Leonan eta Liberian soldaduak bidali dituzte berrogeialdian daudenen eremuak zaintzera.

2.500 hildako, orotara

Birusa lehenengo aldiz 1976an atzeman zuten, Sudanen. Urte berean, Ebola ibaiaren ondoko herrietan 500 pertsona hil zituen birusak. Izena hortik datorkio, tarte horretan lortu baitzuen zientzialari talde batek birusa bakartu eta izendatzea. Harez geroztik, ebolaren 30 bat agerraldi jazo dira Afrikan, eta 2.500 pertsona hil ditu.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Ramontxu Berri tabernan egondako 683 laguni egin ziete proba, atzo ©Gorka Rubio / Foku

Hego Euskal Herrian, 492 positibo

Berria

Pertsona bat hil da Nafarroan, uztailaren 15etik lehena. Uztailaren 27tik abuztuaren 3ra Galdakaoko Muguru tabernan izan ziren 420 laguni PCR proba egingo diete, eta Donostian PCR egiten jarraituko dute Ramontxu Berriko bezeroei.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, iragan astelehenean, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda / Foku

«Erantzukizunerako» deia egin du Iñigo Urkulluk

Joxerra Senar

Sare sozialetan zabaldutako oharrean, Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak ohartarazi du «denen artean ahal den guztia» egin behar dela lehen olatuan bizitako egoera dramatikora ez itzultzekoa.

 ©LUKAS COCH / EFE

COVID-19aren kutsatzeak arakatzeko aplikazioen eraginkortasuna, kolokan

Munia El Marhoum Iruretagoiena

«Normaltasun berrira» heldu bidean, koronabirusaren zabaltzea geldiarazteko tresna gisa aurkeztu dituzte zenbait 'app'. Herrialde askotan ez dira lortu hasiera batean aurreikusitako emaitzak

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eragile guztiekin biltzeko eskatu dio oposizioak Eusko Jaurlaritzari

Olatz Esteban Ezkati

538 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, iragan astean halako bi. Ospitaleratzeak ere bikoiztu egin dira egun batean: 103 pertsona daude erietxean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna