Albistea entzun

Zer den legezko, eta zer zilegi

Erabakitzeko eskubidearen legezkotasuaz eta legitimitateaz eztabaidatu dute zenbait adituk EHUn.

Kataluniako Diplocat diplomaziarako kontseiluak antolatu du mahai ingurua
Alba Nogueira, Mario Zubiaga, Jordi Sole, Jule Goikoetxea, Josep Maria Vilajosana eta Ramon Cotarelo, atzo, Leioan.
Alba Nogueira, Mario Zubiaga, Jordi Sole, Jule Goikoetxea, Josep Maria Vilajosana eta Ramon Cotarelo, atzo, Leioan. MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Gotzon Hermosilla -

2016ko otsailak 9 - Leioa

Zer gertatzen da legeak jasotzen duena eta herritarrek nahi dutena bat etortzen ez direnean? Legezko denak eta zilegi denak talka egiten dutenean, zein da nagusi? Erabakitzeko eskubidean oin hartuta, horretaz aritu dira zuzenbidean eta zientzia politikoetan aditu diren lau hizlari EHUren Komunikazio eta Gizarte Zientzietako fakultatean, Leioan (Bizkaia), Erabakitzeko eskubidea: legalitatea eta legitimitate demokratikoa izeneko mahai inguruan, eta denak etorri dira bat: legea ezin da aitzakia izan legitimitate demokratikoa ukatzeko.

Espainiako UNEDeko Soziologia eta Zientzia Politikoetako fakultateko katedradun Ramon Cotarelok esan du legezkotasunaren eta legitimitarearen arteko talka hori ez dela berria. Aitzitik, tentsio horrek ahalbidetu du gizarteen aurrerabidea: «Dena legean egongo balitz, gizakiak bere nahi eta asmoak legeak baimentzen duenaren baitan utzi izan balitu, oraindik Neolitoan egongo litzateke», esan du.

Tentsio hori emankorra suerta dadin, legezkotasunaren eta legitimitatearen arteko etengabeko elkarrizketa egon behar du, Cotareloren esanetan. Eta erantsi du gehiengoaren borondateak ematen diola legitimitatea arauari, baina dena ez dela aritmetika hutsa: «Gutxiengoek gehiengo bilakatzeko tresnak eduki behar dituzte eskura», esan du.

Arlo teorikoa albo batera utzita, Kataluniako kasuaz jardun du Cotarelok, eta esan du autodeterminazio eskubidea Espainiako konstituzioan ez agertzea ez dela ezeren berme: «Eskubideak ez dituzte legeek asmatu; legeek aintzat hartu dituzte eskubideak lehenagotik zeudelako». Iragarri du «lehenago edo geroago» bi legeriek, Espainiakoak eta Kataluniakoak, talka egingo dutela, «eta orduan nazioarteko bitartekaritzaren unea izango da».

Nazioek iraun ahal izateko beren buruari tresnak, egiturak eta instituzioak ematen dizkioneko prozesuaz aritu da EHUko irakasle Jule Goikoetxea. «Estatu bat hura osatzen duten nazioen eskakizunak integratzeko gai ez bada, estatu hori ez da nazioena, arrotz bilakatzen da», esan du. Haren ustez, hori ari da gertatzen Europako prozesu independentistetan: nazioek «subjektu politiko bilakatzen dituen guztiaz» erabaki nahi dute, «beraien estatua eduki, beraien demokrazia eraiki ahal izateko».

Alba Nogueira Santiagoko (Galizia) unibertsitateko irakasleak esan du 2010etik areagotu direla Espainian birzentralizazio saioak, eta Katalunian ezin dela «kontagailua hutsean jarri» eta 2006ko arora itzuli «ezer gertatu ez balitz bezala». Daborduko gehiengoaren nahia ordezkatzen ez duen legezkotasunetik legitimitatea izango duen legeriara igarotzeko moduak aztertu behar dira, eta, haren ustez, horretaz «eredugarria» izaten ari da Kataluniako prozesua.

Kataluniako Pompeu Fabra unibertsitateko katedradun Josep Maria Vilajosana bat etorri da legezkotasunaren eta legitimitatearen inguruko auziaz, baina esan du «arlo juridikoaren bataila» ezin dela galdutzat eman: «Nik uste dut argudio juridikoak daudela esateko Espainiako konstituzioak ez duela Katalunian galdeketa egitea galarazten», esan du. Onartu du Espainiaren bananezintasuna printzipio gisa jasotzen duela, baina «printzipio demokratikoa» ere.

Diplocat Kataluniako diplomazia kontseiluak antolatu du mahai ingurua. Horren izenean, Generalitateko Kanpo Auzietarako idazkari Jordi Solek esan du Kataluniak jarraituko duela kanpo politika egiten, «beharrezkoa delako eta legezkoa delako».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sare mugimendu herritarreko kideak, gaur goizean, Orozkon egindako agerraldian. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Alaitz Aramendi presoari «bizi osorako zigor ezkutukoa» jarri diotela salatu du Sarek

Olatz Enzunza Mallona

Bizi osorako zigorrik ez! Alaitz etxera lelopean, 7/2003 eta 7/2014 legeen aplikazioen ondorioz sortutako egoera salatuko du Sarek kanpaina batean.

Izaskun Lesaka eta Joseba Iturbide atxilotu zituzteneko irudi bat, Maconen (Frantzia). Argazkian, kazteriak, poliziak ahaztutako poltsak arakatzen. ©Javier Villagarcia / EFE

Astelehenean libre geratuko da Izaskun Lesaka presoa, baldintzapean

Edu Lartzanguren

Frantziako Fiskaltzak helegitea jarri zion martxoan presoa askatzeko erabakiari, baina auzitegiak kontuan hartu du ETAk bere burua desegin zuela.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

«Udalek interes goreneko proiektuetan parte hartu behar dute»

Edurne Begiristain

Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazioaren Legeari Eudelek egindako kritikak apaldu ditu Eudeleko presidenteak: «Ez gaude kontra». Udalen autonomia jarri du lehentasun gisa.
Euskal presoen gradu inboluzioen aurka egindako protesta bat, joan den otsailean, Getxon. ©Monika del Valle / FOKU

Hirugarren graduan jarri dute Iñaki Bilbao Gaubeka euskal presoa

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Basauriko kartzelan dago gaur egun. Tratamendu batzordeak proposatu eta Eusko Jaurlaritzak onartu du gradu aldaketa. 1998tik dago preso, eta 25 urteko espetxe zigorra ezarri zioten.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...