Albistea entzun

Urteak, orduen mende

Bart gauerdian bukatu da Iranen programa nuklearraren inguruko akordioa egiteko laugarren epea.

Rohani: «Akordioa hasiera on bat izanen da»
Laurent Fabius Frantziako Atzerri ministroa eta Frank-Walter Steinmeier Alemaniakoa agerraldi batean, atzo, Vienan. 5+1 Taldekoak dira biak.
Laurent Fabius Frantziako Atzerri ministroa eta Frank-Walter Steinmeier Alemaniakoa agerraldi batean, atzo, Vienan. 5+1 Taldekoak dira biak. GEORG HOCHMUTH / EFE

Mikel Rodriguez -

2015eko uztailak 14

Laugarren luzapenaren epea bete du Iranen eta 5+1 Taldea osatzen duten potentzien arteko negoziazioak, eta, aitzineko aldien bidetik, edizio hau ixterakoan ez zegoen programa nuklearraren akordioaren inguruko berririk. Hassan Rohani Irango presidenteak agerraldi bat egitekoa zuen arratsaldean Irango telebistatik, musulmanen ramadan jai santuaren bukaerako ospakizunen une berean. Akordioaren berri eman zezakeela espero zen, are gehiago kontuan hartuta goizean Mahmud Vaezi Komunikazio ministroak adierazia zuela «Irango herriak berri onak» jasoko zituela atzo, «hamahiru urteko gatazkaren ondoren». Arratsaldean, baina, Rohaniren bulegokoek jakinarazi zuten presidentea ez zela mintzatuko negoziazioak erabat bukatu arte. Bart gauerdira artekoa zen laugarren luzapenaren epea; ordu batzuetako bertze itxaronaldi bat, Ekialde Hurbileko geopolitika urteetarako alda dezakeen erabaki baterako.

Aitzineko epe bukaeren antzeko gidoiari eutsi zioten negoziatzaileek atzo ere: akordioa garaiz egiteko itxaropena agertu zuten batzuek, eta zuhurtzia bertzeek. Arratsaldean, Etxe Zuriak adierazi zuen espero zuela oraingoan epea bukatu aitzinetik lortzea akordioa, eta hala ez balitz behin-behineko akordioa luzatzeko aukera aipatu zuen Josh Earnest bozeramaileak —akordio horrek 2013ko azarotik blokeatu du Iranen programa nuklearraren zati bat—. Irango negoziatzaileen burua, ordea, zuhurrago agertu zen. Mohammad Javad Zarif Atzerri ministroa bertze epe bat ezartzearen aurka agertu zen goizean, baina ohartarazi zuen azken negoziazio saioak «behar bertze» luza zitezkeela. Irango IRNA agentziaren arabera, arratsaldean kazetariek Zarifi galdetu zioten ea gauerdirako eperako bukatuko ote zuten, eta, keinu batekin, ezetz erantzun zien.

Seguruenik, horrela uler liteke Rohanik Twitter sare sozialean aldatu zuen txioa, ingelesezko kontuan. «Iranen akordioa diplomaziaren eta errespetuaren garaipen bat da bazterkeriaren eta mehatxuaren paradigma zaharkituaren gainetik. Eta hori hasiera on bat da», zioen jatorrizkoan, akordioa egintzat emanda. Hori ezabatuta, bertze bat idatzi zuen, neurtuagoa. «Iranek akordioa egiten badu, bazterkeriaren eta mehatxuaren paradigma zaharkituaren gainetik irabaziko du diplomaziak eta elkarrekiko errespetuak. Eta hori hasiera on bat izanen da».

Izan ere, eztabaida nagusietako bat da ea 5+1 Taldeak eta Iranek akordioa eginez gero bertze aro bat hasiko den AEBen eta Iranen arteko harremanetan; eta, hortaz, Ekialde Hurbil osoan.

Negoziazioak azken fasean sartu aitzinetik, John Kerry AEBetako Estatu idazkariak adierazi zuen akordioa sinatuz gero ere ez zela «deus» aldatuko bertzelako harremanetan. Iranen aldetik, gauza bertsua adierazi zion Fars agentziari Ahmad Reza Purdastan jeneralak. «Printzipioen ingurukoa da etsaitasuna; nazioak bortxatu eta kateatu nahi dituzte AEBek».

2002an argitaratu zen Iranek programa nuklear sekretu bat zuela. Ordurako, Washingtonek eta Teheranek 23 urte zeramatzaten etsaituta. Auzia negoziazio bidez erabakitzeko fase erabakigarria 2013an hasi zen, Rohanik Iranen hauteskundeak irabazi ondoren, hark eta Obamak hala erabakita. Urte horietan guztietan, ordea, bi herrialdeen arteko harremana aldatuz joan da, nagusiki AEBek Irak inbaditu ondoren (2003tik) sortutako ondorioengatik. Iranen eragin geopolitikoa handitu egin da, Iraken gehiengo xiitak monopolizatu baitu boterea, eta Ekialde Hurbil osoan muturreko islamismo sunitaren hazkundeagatik bertze herrialdeetako xiiten erreferentzia nagusi ere bihurtu da. Estatu Islamikoaren agerpenarekin, AEBak eta Iran etsai komun baten aurka hasi dira borrokan.

Israel: «Amore ematen»

Dena den, faktore gehiago ere kontuan hartu beharko dira datozen urteotan. Adibidez, 2016tik aitzina nor izanen den Etxe Zurian. Eta baita, noski, AEBen aliatu nagusien jarrera: monarkia sunitena eta Israelena. Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroa gogor mintzatu da berriz ere akordioaren aurka. «Nahiz eta [Iranek Israel] suntsitzeko deia egin, negoziatzaileek amore ematen jarraitzen dute, eta, segur aski, prest daude akordioa edozein modutara egiteko, eta ez dago inolako planik edo nahirik akordio txar bat ez egiteko», adierazi zuen atzo, Likud alderdiaren ekitaldi batean. Netanyahuk asmoa du AEBetako Kongresuan ituna baztertzeko babesak bilatzeko, baina zail izanen du behar bertzeko gehiengoa alde paratzea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Afrikan ere, emakumeak borrokan ari dira euren eskubideen alde»

Arantxa Elizegi Egilegor

Munduko Medikuak erakundeko kidearen esanetan, herrialde askotan egoera hobetu bada ere, nesken eta emakumeen aurkako praktikak oso errotuta daude oraindik nekazaritza eremuetan.

Erasoa gertatu den kalea, itxita. / ©Essexeko Polizia

Amess diputatuaren hilketa «ekintza terrorista» da, Poliziaren arabera

Jon Ordoñez Garmendia

Poliziak 25 urteko gazte bat atxilotu du, eta muturreko islamista bihurtzeko arriskuan dauden pertsonen zerrendetan egon zela zabaldu dute.

Armadaren eraso batek Thantlang herrian (Chin, Myanmar) eragindako kalteak. ©THE CHINLAND POST / EFE

ASEANen goi bileratik kanpo utzi dute Myanmarko juntako burua

Iosu Alberdi

Herrialdeko gatazka konpontzeko urratsik ez egitea leporatu diote junta militarrari. Aung San Suu Kyirekin biltzea galarazi diote erkidegoaren ordezkariari. Otsailaren 1etik 1.171 manifestari hil dituzte

Hiru indar politikoetako kideak, gaur Berlinen, prentsaren aurrean ©CLEMENS BILAN / EFE

Sozialdemokratek, berdeek eta liberalek elkarrizketa formalak hasiko dituzte

Igor Susaeta

Koalizio gobernu bat osatzeko bidean, testu bat adostu dute hiru indarrek, eta klima larrialdiari aurre egiteko neurriak ditu ardatz; baita eskakizun liberalak, hala nola, zerga gehiago ez ezartzeko konpromisoa

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna