Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Berritasun gutxi aldaketaren festetan

Karrikako giro lasaia, asteburuko jendetza, erakundeen rola, entzierroak... Oro har, aurtengo sanferminen balorazio ona egiten dute erakunde, ostalari eta eragileek. Beste behin, ordea, sexu indarkeriak lohitu du festa.
Zapi gorriak plazan eta ikurrina balkoian, aurtengo txupinazoko irudia.
Zapi gorriak plazan eta ikurrina balkoian, aurtengo txupinazoko irudia. JAGOBA MANTEROLA / ARGAZKI PRESS

Ion Orzaiz - Ander Perez -

2015eko uztailak 15 - Iruñea

Urtero gertatzen den legez, sanferminen gaineko balorazioak askotarikoak dira. Iruindar adina irakurketa utzi ditu festak, eta batzuentzat festa bikainak izan direnak masifikatuak edo kontinuistak izan litezke besterentzat.

Iruñeko alkate Joseba Asironek, adibidez, behin-behineko balorazioa egin zuen atzo goizean —gaur jakinaraziko ditu Iruñeko Udalaren ondorio ofizialak—, eta 2015eko jaiak «oso onak» izan direla aipatu zuen, azken egunetan argitara ateratako sexu eraso «onartezinak» salbu. «Sanferminek gaur egun duten orban beltzena da indarkeria matxista», azpimarratu zuen.

Izan ere, argi-ilun asko izan ditzake bederatzi eguneko festak. Sanferminak, finean, poliedrikoak baitira, eta alde bakoitzak analisi txikia mereziko luke. Oro har, baina, ez da iraultzarik gertatu 2015eko festetan, askok uste zutenaren kontrara.

BISITARI KOPURUA

«Beste urte batzuetan baino jende gutxiago etorri da», esaten dute iruindar askok sanferminak bukatutakoan; baina, topikoak topiko, oso zaila izaten da hori zehatz-mehatz neurtzea. Aurten, oro har, bisitari asko izan dira Iruñean uztailaren 6tik aurrera, baina, zenbait ostalariren irudiko, duela bi edo hiru urteko datuetatik urrun gelditu dira festak. Hala ere, hotelak, kanpinak eta alokatzeko gela gehienak beteta izan dira; asteburuan, batez ere. Hain zuzen ere, asteburu bakarra izan dute aurtengo sanferminek, eta horrek beheititu egiten du apur bat turisten kopurua. Jaiak astelehenarekin hasi izana ere nabaritu dela uste dute askok.

Aldeko faktoreen artean, eguraldia da aipagarrienetako bat: bero sargoria nagusi izan zen, bai lehen egunetan, baita asteburutik aurrerako egunetan ere; beste urte batzuetan ez bezala, ez du euririk egin. Horrek handitu egin du Erriberatik, Sakanatik, mendialdetik edota Ipar Euskal Herritik etorritako bisitarien kopurua.

TABERNAK

Tabernarien balorazioak ere askotarikoak izan dira, zonaldearen arabera. Gazteluko plazako eta San Nicolas karrikako ostalari askok, adibidez, kontsumitzearen goranzko joera nabarmendu dute. Estafetakoek, aldiz, beherakadatxoa aipatzen dute.

Jendeak edaria dendan erosi eta karrikan edaten duela kritikatzen dute tabernetako jabeek, eta kontsumitzaileek, berriz, sanferminen aitzakiarekin prezioak gehiegi garestitzea leporatzen diete ostalariei. Fenomeno horri aurre egiteko, urtean zehar jarritako prezioei eusteko apustua egin dute Nabarreria, San Nicolas, Comedias edo Jarauta karriketako hainbat tabernarik.

SEXU ERASOAK

Azken urteotako kanpainarik ikusgarriena egin du Iruñeko Udalak aurten sexu erasoen kontra; peñek, gizarte eragileek eta beste zenbait taldek bat egin dute sanfermin parekideen alde; hala ere, horrek guztiak ez du balio izan indarkeria matxistaren mamua uxatzeko.

Izan ere, sexu eraso bat gertatu zen Alde Zaharreko taberna batean, uztailaren 10eko goizaldean: gizon talde batek 19 urteko emakume bati eraso egin zion, Alde Zaharreko taberna bateko komunetan.

Horretaz gainera, «intentsitate baxuagoko erasoen salaketak» ere jaso dituzte Indarkeria Sexistaren Aurkako Emakumeen Plataformak eta Iruñeko Udalak; hau da, irainak, ukipenak eta bestelako eraso fisikoak.

Beste urte batzuetan ez bezala, ordea, erantzun bateratua eman dute erakunde publikoek, gizarte eragileek eta herritarrek. Patricia Perales udaleko zinegotziak azpimarratu du elkarlanean ari direla eragile feministekin eraso sexisten kontrako politika eraginkorrak aplikatzen segitzeko, eta alkateak berak azaldu du irailean Sanferminetako Mahaia osatuko dutela, gai hori jorratzeko.

UDALAREN PRESENTZIA

Sanferminen aurreko eztabaidagaietako bat izan zen Joseba Asiron alkatearen eta beste udal ordezkarien presentzia ekitaldi erlijiosoetan eta zezenketetan. Azkenean, alkateak eta udaleko gobernu taldeko zinegotziek eutsi egin diote tradizioari kasu gehienetan: uztailaren 7ko eta 14ko prozesioetan parte hartu zuten (elizkizunetan ez, ordea), eta zezenketetako presidente ere izan dira hainbat egunetan, «udala ordezkatzen».

Txupinazoaren egunean ikurrina udaletxeko balkoian zintzilikatzea izan da, ordea, UPNren, PPren eta PSNren kritika latzenak eragin dituen erabakia. Alkatearen aburuz, «giroa mikaztu nahian» ibili da oposizioa ikurrinaren aferarekin. Herritar gehienek, bestalde, naturaltasunez hartu zuten neurria.

ENTZIERROAK

Historia hurbileko entzierrorik azkarrena utzi dute aurtengo sanferminek. Atzo, bi minutu eta bost segundo baino ez zituzten behar izan Miurako zezenek ibilbidea betetzeko. Ez dira bakarrak izan, oro har ziztu bizian igaro baitira 2015ko entzierroak: luzeena ere ez da hiru minututara iritsi, eta, Iruñeko entzierroaren bataz besteko iraupena hiru minutu eta 55 segundokoa dela kontuan izanda, aldea agerikoa da. Idien gidaritza izan da abiadura horren arrazoi nagusia. Egunero zuzen-zuzen eraman dute taldea zezen plazako kortaraino, bidean abiada jarriz. 848 metroko tarte horretan, hamar adarkada utzi dituzte guztira animaliek, iaz baino bi gehiago. Edonola ere, ez da zauritu larririk izan.

Uztailaren 11n, ukuiluetatik atera eta gutxira buelta eman zuen zezenetako batek, eta kortara itzuli.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Herritar ugarik produktuz beteriko poltsak utzi dizkiete Elikagai Bankuko boluntarioei. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Elkartasunez bete dira orgak

Aitor Biain

Hego Euskal Herriko Elikagai Bankuek bilketa nagusia egin dute, urtero bezala. Ehunka tona elikagai eta oinarrizko produktu bildu dituzte dendetan eta supermerkatuetan.
 ©Gorka Rubio / FOKU

«Arima pixka bat falta da orain, bai unibertsitatean eta bai hedabideetan»

Unai Zubeldia - Gipuzkoako Hitza

Bokazioz irakaslea dela aitortu du Joxerra Garziak, baina lan asko egindakoa da bai bertsolaritzan eta bai komunikabideetan. Erretiroa hartuta ere, ikastaroak eman eta eman ari da oraindik.

 ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Trantsizioa egitea, nola esan... zoriontasun eztanda bat da»

Iker Tubia

Gorputza estaltzen duten babesetan gordetzen da Gomez izotz hockeyan aritzeko. Ia bizi osoan gorde behar izan du emakume zela, baina orain ez du ezkutatzen. Partida hor dago oraindik.
Gazte Euskaltzaleen Sarekoek protesta egin zuten EITBren Bilboko egoitza aurrean, azaroaren 16an. ©KLAK

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.