Albistea entzun

Sustrai Colina. Xilaba bertsolari txapelketaren irabazlea

«Ikusten dut oso aurrerako bidea duela egiten ari naizenak»

Poz «baketsuarekin» da Xilabako txapela jantzi ostean Sustrai Colina. Garai onean harrapatu du txapelak, «mapa eta iparrorratza» mahai gainean dituenean. Iraganeko oinarriarekin, aurrera begira.
IDOIA ZABALETA / ARGAZKI PRESS

Beñat Zamalloa Akizu -

2014ko azaroak 18 - Iruñea

«Oso kontzientzia lasaia» eta txapela buruan zuela jaitsi zen Sustrai Colina (Urruña, Lapurdi, 1982) oholtzatik Lapurdi, Zuberoa eta Nafarroa Behereko bertsolari txapelketako finalean. Larunbatean egindako lana eta helburuak argi nabari zitzaizkion atzo.

Irrazionalki bada ere, txapela irabazteko irrikarik ez zenuen?

Txapela banekien hor zegoen zerbait zela, ondorio bat izan zitekeela. Ezin nion txapelketa honen arrakasta edo porrot sentipena txapel bati lotu. Neure burua asko mugatzea izango zatekeen: presio izugarria jartzea neure buruari eta artistikoki asko mugatzea. Iruditzen zait taulara igotzen zarenean oso inportantea dela egin nahi duzuna egiteko askatasun hori sentitzea. Uste dut batzuetan nahi gabe denok iristen garela pentsatzera txapela lortzeko bertsokera konkretu bat garatu behar dela. Hortik askatzeak lagundu dit beste gauza batzuk ongi egin ahal izaten.

Finalean maiz jo zenuen umorera, baina bila joan gabe...

Ez noa umorea egitera umorea egiteagatik. Askotan tresnak erabiltzea da bertsotan egitea, dauzkazun ezaugarriak kudeatzea; eta umorea da horietako bat. Niretzat ez da helburu bat, bitarteko bat da nire ezaugarriekin eta izaerarekin bat datorrena. Parean tokatzen bazait, oso gustura egiten dudan zerbait da, baina parean tokatzen zaidanean. Ez da neure buruari lan bakoitzeko inposatzen diodan aukera bat. Umorearekin oso gauza serioak egin litezke, umorearekin jarrera ezberdin asko azal litezke.

Erraietan zerk eragin dizu bertsotarako jarrera aldatu izana?

Aurrera egin nahiak eragiten du hori. Bertsolari izatetik izan nahi dudan bertsolaria izateko bideak. Gogoeta orokor batek, nire bizitza zergatik mugatu behar dudan pentsatzeak. Zergatik ez da agertuko nire sormenean 32 urteko pertsona bat naizela, eduki ditudala dezepzio batzuk, eduki ditudala poz batzuk, aldaketa fase batean nagoela…? Hori dena zergatik ez da agertuko? Eta artistikoki gauza bera: ingurura irekita egotea eta gustatzen zaizkizun ezaugarrien arrantzan ibiltzea.

Zein izan duzu jarrera aldaketarako lanketa praktikoa?

Hasteko, neure burua definitu dut, eta nire bizitzan bisturia sartu dut: zer izan naizen, nola izan naizen, nondik natorren, zein heziketa jaso dudan… Egin dut iraganari lotutako autodefinitze lana ere. Eta badago beste autodefinitze lan bat etorkizunari lotua dagoena: nola agertu nahi dudan, nolakoa izan nahi dudan… Galdera potolo horiek eguneroko zereginetara eramatea eta hori praktikan jartzea da oinarria.

Orduan, nola autodefinituko zinateke bertsolari gisa?

Badut arrazoiari ihes egin nahi bat, adibidez: bertsoa arrazoitik ez pentsatzen hasteko intentzio bat. Erakutsi ziguten beti bertsoaren oinarrian arrazoi potolo bat behar zela. Ba, agian, ez; agian, nahikoa da istorio bat, anekdota bat… Horrek eragiten dizu bertsoaren indargunea behean egon beharrean beste nonbait jartzen. Buruz buruko kartzelakoan niri ere etorri zitzaizkidan ideia populistagoak jendearengana errazago iristeko, baina badut horri uko egiteko eta gauza sinpleagoetan zentratzeko borondate bat. Gero askotan ez zaizkizunak ateratzen.

Sinpletasunetik egin nahi duzu apustu estetikoa, beraz?

Batzuetan iruditzen zaigu zerbait emozionagarria izateko lau tsunami, bost milioi hildako eta ez dakit zenbat zauritu egon behar direla. Agian, hori baino emozionagarriagoa da bizikleta lapurtu dioten ume txiki baten historia. Kontua da bestea kontatzen ohituta gaudela, eta bizikletarena ez. Hori kontatzen ikasi behar dut.

Kartzelakoari gerra zikinaren haritik heldu zenioten ia denek. Arrasto handia utzi zuen zugan?

Jendea gauza horiei buruz hitz egiten hasi den honetan, konturatu naiz gu ere zentimetro batera bizi izan garela: konturatzen zara ikastolako ikaskide batzuei aita falta zaiela, lagunetako batzuk desagertu egiten zirela herriz aldatzen zirelako... Umea zinenean gauza horietaz ez zara jabetzen, baina gero joaten zara hariak lotzen. Hori ere errealitate bat da: pertsonala eta Iparraldekoa. Iparraldean errefuxiatuek presentzia handia izan dute. Konturatzen zara oso gai nazionalak edo kolektiboak diren horietan, zuk ere badaukazula esperientzia pertsonal bat.

Euskal Herri beretik kantatzen eta entzuten ikasi beharra dago?

Nik uste dut baietz, baina ez dakit hori nola egiten den. Ardura pertsonalaren aldetik badakit: bakoitzaren begirada alde batera edo bestera kokatzea da. Kolektiboki hori nola egiten den? Ez dakit. Uste dut ulertu beharko genukeela Baiona Donostiatik bezain hurbil dagoela Donostia Baionatik; eta Iruñetik Bilbo bezain hurbil dagoela Bilbo Iruñetik. Elkarrenganako ezezagutza handia ere badaukagu. Ez da etorri eta ikusi; egon egin behar dugu elkarrekin. Bada herri honetako erronketako bat igurtzi hori lantzea.

Plazaz plaza indartsu ari omen zara…

Badut kontzientzia zerbaitetan ari naizela. Ari naizela garatzen garatu nahi dudan zerbait, eta horrek indarra ematen dit. Ikusten dut oso aurrera begirako bidea daukala egiten ari naizenak. Ez da txapelketara begirako lanketa: plazara begirako lanketa da, bertsotara begirakoa. Une honetan nire alderdi pertsonala eta nire alderdi artistikoa elkarrengandik nahiko hurbil sentitzen ditut.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

<b>Finala.</b> 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala, BECen. ©A. LOIOLA / FOKU

Txapelketa: zauri edo ukendu

Miren Mujika Telleria

Bilboko Bizkaia pilotalekua izango du azken geltoki Txapelketa Nagusiaren trenak. Ibilbide gorabeheratsua eginda, gaur helduko da hara. Kolpea edo poza izango da gaurko saioa bertsolarientzat, gaur erabakiko baita zein zortzi bertsolari arituko diren Nafarroa Arenako oholtzan.
Jon Sarasua idazlea, atzo, Donostian, <em>Harizko zubiak</em> liburuaren aurkezpenean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Hizkuntza lankidetzaren kontrabandoa

Jone Bastida Alzuru

Jon Sarasuak Haitira, Pernambucora, Mexikora eta Tangerrera egindako bidaietako esperientziak eta gogoetak jaso ditu liburu batean: 'Harizko zubiak'. Pamielak atera du

Iñigo Etxezarreta abeslaria <em>Guretzat</em> diskoaren aurkezpenean, atzo, Bilboko Kafe Antzokian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Rockero izandakoen runbak

Olatz Silva Rodrigo

ETS taldeak 'Guretzat' diskoa kaleratu du. Ska eta rock doinuak alde batera utzi, eta beste hainbat musika estilo uztartu dituzte

Gartxot komikigileak sortutako <em>Barruan</em> komikiko irudietako bat. ©GARTXOT / ATARAMIÑE

Kartzelak kolpatutako literatura bat

Iñigo Astiz

2002tik 2017ra bitartean kaleratutako liburu kolektiboetako testu hautaketa bat, Jose Mari Sagardui 'Gatza'-ren memoria liburu bat, eta Gartxoten 'Barruan' komikia kaleratu ditu Ataramiñek

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.