Albistea entzun

Buruko osasuna. Bazterkeriaren aurka

Bidean aske sentitzeko ametsa

Gaitzaz gain, gizartearen uste ustelen zama jasan behar dute buruko gaixoek.

Gero eta gehiago ausartzen dira ozen jardutera: dagokien tokia aldarrikatzera
Agifes elkarteak Donostiako Loiola auzoan duen elkartearen hainbat erabiltzaile, aste honetan, sukaldaritza tailerrean.
Agifes elkarteak Donostiako Loiola auzoan duen elkartearen hainbat erabiltzaile, aste honetan, sukaldaritza tailerrean. JON URBE / ARGAZKI PRESS

Arantxa Iraola -

2014ko urriak 11

Gaiztoak sentitzen garen pertsona onak gara. Buruko gaixotasuna duten pertsona eta senideen EAEko elkarte Fedeafesek eritasun horien inguruan zabalduta dagoen «estigmari» buruz txosten bat kalean du, iaz egina. Testu hasieran jasotako esaldiaren antzeko hitz gordinez josita dago, gaitz horien inguruko mesfidantza eta beldurren erakusgarri. Buruko eritasunaren inguruko hainbat eragilek —berrehun pertsona inguru izan dira denera— hartu zuten parte txostenean, tartean gaixoak ere bai. Lehen pertsonan.

Nitaz mintzo dira, eta ez naute aintzat hartzen. Bazter utzita sentitzen dira usu gaixoak. Txostenean, bazterkeria hori saihesteko hainbat iradokizun ematen dira. Eta ahaleginik ez da falta. Yolanda Iglesias, esaterako, Agifes Gipuzkoako gaixoen eta senideen elkarteko profesional bat da, psikologoa. Fedeafesek gaiari buruz plazaratutako txostenean parte hartu duten adituetako bat da, eta Donostiako Loiola auzoan Agifesek gaixoentzat duen aisialdi zentroko arduradunetako bat. Eriei autonomia emateko aparteko ahaleginak egiten dituzte; haien nahi eta desioak aintzakotzat hartzea da haien helburu nagusia. «Hona datorren pertsona izen eta abizenekin dator, ez gaixotasunaren ondorioz jarritako etiketekin etenik gabe egotera», ohartarazi du. Aisialdiarekin lotutako hainbat jarduera lantzen dituzte, eta beraiek erabakitzen eta zuzentzen dituzte: gaixoek.

Tratuan, gaixoa naiz jendearentzat, arraroa... Estigmaren ondorioak usu ikusi ditu Iglesiasek; erien bihotzetan, begietan. Eta bazterkeria horren kontra ari dira, batez ere, eriekin antolatzen dituzten jardunbideetan. «Buruko erientzako zentro bat da hau, baina beraien gaitasunei erreparatzen diegu, batez ere, eta ondo pasatzeko gogoari. Urte asko daramatzate buruko gaitzarekin, eta diagnostikoari besterik ez zaio erreparatzen sarri. Eta, bale, gaitz bat dute, baina beste gauza asko ere badira». Hori indartzen dute. «Adituekin nazka-nazka eginda daude, hemen adituak gaixoak dira: beraiek». Kontzeptu aldaketa bat aldarrikatzen dute. «Ez gara buruko eriei buruz mintzo: zentroaren erabiltzaileak dira».

Gehiegi babesten ditugu, umeen moduan tratatzen ditugu buruko eritasunak dituzten gure senitartekoak. Erien senitartekoen kezkei ere erreparatu diete Fedeafesen txostenean. Asko dira; besteak beste, gehiegizko babesa. Beren eguneroko jardunean ere, askatasunerako bidean ematen dieten bultzadan, Iglesiasek aitortzen du nekeak izan dituztela usu erien etxekoekin. «Niri, esaterako, ama batzuk etorri zaizkit: 'Nola, nire alabak erabakiko duela halako tokitara joango den edo ez den joango?'». Baina argi du: «Hau helduen zentro bat da».

Lanik ez dut aurkitzen. Aisialdiko zentro bat dira, eta bertara doazen eriek bertako jardueren inguruan antolatzen dute, oro har, eguna. Eri askok inoiz lanik egiteko modurik ez dute izan, eta horren ondorioak jasaten ari dira. Askotan egoera zailak izaten direla dio Iglesiasek: «Elbarrien artean, lanerako aukera urrienak dituztenak buruko eriak dira».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Donostia erietxearen aurrean egindako protesta. ©Goka Rubio / Foku

Langileek ez dute «hurbiltzeko borondaterik» ikusten Osakidetzaren partetik

Arantxa Iraola

Berriro ere elkarretaratzea egin dute Donostia ospitalearen aurrean.

AHTaren obretan aurkitutak gaztelu erromatarraren aztarnak ©Nafarroako Gobernua

AHTaren obrek ondare arkeologikoan eginiko kalteak salatzeko deialdia egin dute, bi soldadu erromatarren mamuen izenean

Isabel Jaurena

Erromatar gaztelu baten aztarnak topatu dituzte Tafallan (Nafarroa), eta Nafarroako Gobernuak AHTaren obrak geldiarazi ditu.

Estitxu Villamor Lomas eta Ortzi Akizu-Gardoki ikerlariak, Errekaleorren. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Bestelako eredu baterako akuilu

Edurne Begiristain

Gasteizko Errekaleor auzoarentzat «mugarria» izan zen duela bost urte Iberdrolak argindar sarerako lotura moztu izana. Ordutik, auzo okupatua burujabea da energia elektrikoari dagokionez, eta bizimodu autogestionatuari esker, aztarna energetikoa murriztea lortu du.

Ortzi Akizu-Gardoki eta Estitxu Villamor Lomas ikerlariak, Errekaleorren. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Kontsumo ohiturak aldatuz egingo da trantsizioa»

Edurne Begiristain

EHUko bi ikertzaileek lehen aldiz kalkulatu dute auzo baten aztarna energetikoa. Gasteizko Errekaleor auzo komunitario eta autogestionatua izan dute aztergai.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.