Albistea entzun

Arditurriko meategien itzulia

Mendeetan gizakiek utzitako aztarnek eta naturak zizelkatutako ondareak estuki elkar besarkatzen dute Aiako Harriaren inguru hauetan.
Ikusgarriak eta sakonak dira Arditurriko meatzeetan dauden zuloak.
Ikusgarriak eta sakonak dira Arditurriko meatzeetan dauden zuloak. MIKEL ARRIZABALAGA

Mikel Arrizabalaga -

2015eko otsailak 3

Aiako Harriaren inguruan ugari dira gizakiak historian zehar utzitako aztarnak, eta ibilaldi honetan horietako batzuk ezagutzeko aukera izango dugu. Orain sei urte ireki zuten Arditurriko interpretazio zentroa abiapuntu gisa hartuta eta errekaren bideari segituz, Aiako Harriko magaletara igoko gara. Mendeetan gizakiek utzitako aztarnek eta naturak zizelkatutako ondareak estuki elkar besarkatzen duten inguru hauetan meatzeen aztarnak eta trenbide zaharraren berri izango dugu.

Arditurriko interpretazio zentrotik gertu dagoen aparkalekuan ibilgailua utzi, eta, bide zabala jarraituz, garai batean meatze laborategiaren eraikin zaharra izan zenaren ondora helduko gara. Eraikin hori birgaitu egin zuten, eta Aiako Harria Parke naturaleko ondarearen, kulturaren eta naturaren aberastasuna modu didaktikoan ezagutarazten dute informazio euskarri modernoen bitartez. Egun, oraindik hainbat garaitako arrastoak ikus daitezke inguruan, hala nola meatze sarrerak, eraikin zaharrak, plano inklinatuak, esterilen zabortegiak, harrobiak, Pasaiako portura minerala eramateko eraiki zen trenbide zaharraren bidea... Lurpean, berriz, kilometro askotako galeria sare handia.

Erromatarrak izan ziren lehenak Aiako Harriko erraiak zulatu eta ustiatzen. Granitozko hiru tontorretatik gertu, Arditurriko meatzeak zulatu eta fruiturik onenak (burdina, zinka, beruna eta kobrea) atera zuten. Hurrengo mendeetan, inguru horietan ustiapen askotarikoak izan ziren, baina, egun, jarduera horien arrasto batzuk geratu dira soilik.

PR-GI 1009 ibilbidearen seinale zuri eta horiei jarraituz, Arditurriko gune nagusia atzean utziko dugu, eta, errekaren ondora heltzean, hori gurutzatu, eta gure aurrean ikusiko dugun plano inklinatu batean ikusgaitz diren meazuloak bilatuko ditugu, eta meazulo horietatik garai batean ateratako hondakin pilatuetan marrazten den xendari jarraituko diogu. Iparraldetik hegoaldera hedatzen diren eta elkarrekin komunikatzen diren zulo handi batzuk ikusiko ditugu, ikusgarriak bezain arriskutsuak, eta kontu handiz ibili beharra dago bertan sartu nahi izanez gero.

Iraganeko lekuko biziak diren meatze horiei bisita egin ostean, etorritako bidera itzuliko gara, eta gertu dagoen basoan murgilduko. Unaileku bordaren ingurura ailegatzean, metro batzuk lehenago aurkituko dugun egurrezko hesolak bide zuzena aukeratzen lagunduko digu. Aiako Harriko magaletan marrazten den bide horretatik astiro egingo dugu gorantz, eta, konturatu orduko, goi tentsioko kable batzuek iragarriko digute gertu dagoela Aritxulegiko tunelera doan errepidea. Sorotxo esaten zaion toki horretan, erraz egingo dugu aurrera errepidearen paraleloan zabaltzen den pistatik. Berehala, gure eskuinera, Arditurri aldera begiratuta, Imanol Marrodan euskal artistaren Erabatekoa eta ezdeusa: sorburua izeneko eskultura ikusi ahal izango dugu.

Orain arte ekarritako bidetik beherantz egingo dugu, eta, laster, bide zabala xenda bihurtuko da. Basoan sartu eta berehala hasiko gara beheraka. Errepidearekin berriro topo egingo dugu, eta, aurrerago, utzi egingo dugu, eta trenbide zaharraren bidea bilatuko. Gaur egun Arditurriko bide berdea esaten zaion horretatik kilometro bat pasatxo bete beharko dugu atzera abiapuntura itzultzeko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Betiseko jokalariak, hirugarren gola ospatzen. Martin Agirregabiria ageri da, burumakur. ©JOSE MANUEL VIDAL / EFE

Karta gaztelu bat balitz bezala

Eñaut Agirrebengoa

Alavesek astindu handia hartu du Betisen zelaian, eta ezerezean gelditu zaio Mendilibarrekin lortzen ari zen hobekuntza. Atsedenaldira iristerako galdua zuen partida, atzean huts larriak egin ondoren
 ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Arima eta fedea falta zitzaizkigun, baina buelta eman diogu egoerari»

Eñaut Agirrebengoa

Osasuna bere onera itzuli zen ligako azken partidan, Cadizi irabazita, eta, kapitainaren esanetan, «batasuna» izan da krisia eteteko gakoa. «Bilera egin genuen jokalariok, eta begiak ireki genituen». Celtaren zelaian jokatuko du gaur (19:00, La Liga).
Realeko jokalariak atzoko entrenamenduan. ©REALA

Kopa irabazteko aukerari neurria hartzeko balio duen kanporaketa da

Jon Ander De la Hoz

Realak Atletico Madril hartuko du gaur Anoetan, final-zortzirenetan. Isak ez da osatu, eta Imanolek deialditik kanpo utzi du
Iñaki Urrutia eta Dan Necol palistak, besoak gora, larunbatean Kutxabank liga irabazi ostean. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Elkarrekin garaiezinak dirudite

Iñaki Berastegi

Dan Necolek eta Iñaki Urrutiak hiru aldiz irabazi dute elkarrekin Kutxabank pala liga. Bi palisten iritziz, bikote «orekatua» osatzen dute, eta Bizkaia frontoia «aproposa» da haien jokoarentzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.