Albistea entzun

Zuzenketez gain, euskara baturako era hobetsiak ere baditu Xuxenek

Euskarazko zuzentzailearen bosgarren bertsioa Interneten eskura jarri dute Elhuyarrek eta IXAk: dohainik da.

Eguneratu egin dute datu basea
Cancio, Artola eta Cortes, atzo, Xuxen berria aurkezten.
Cancio, Artola eta Cortes, atzo, Xuxen berria aurkezten. JUAN CARLOS RUIZ / ARP

Garikoitz Goikoetxea -

2015eko azaroak 11 - Usurbil

Euskaraz zuzen idazteko Xuxen zuzentzailearen azken bertsioa sarean da. Bosgarren alea da, eta aldaketa nabarmenak dakartza. Batetik, eguneratua dago: Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua eta Elhuyarren hiztegiak oinarri gisa harturik, datu basea berritu dute; bestetik, akatsen zuzenketak ez ezik, Hiztegi Batuko hobespenak ere badakartza Xuxen berrituak. Elhuyar fundazioaren eta Euskal Herriko Unibertsitateko IXA taldearen proiektua da euskara zuzentzailearena. Zerbitzua dohainik jarri dute eskura, Interneten.

Hogei urte pasatxo dira Xuxen euskara zuzentzailea sortu zutela. Harrezkero «ezinbesteko tresna» izan da euskarazko testuak idazten dituztenentzat, Xabier Artola IXA taldeko partaidearen esanetan. «Laguntza handia izan da euskararen normalizazioan».

Urteen joanarekin, gaurkotuz joan dira bertsioak, teknologiaren aldaketetara eta euskararen estandarizaziora moldatzeko. Azken bertsioa da bosgarren Xuxen. Hitz soilen zuzenketaz gain, zuzenketa gramatikalak ere badakartza Xuxenek. Datu baseetan egin dute errepasoa. Hiztegi Batuan aldaketak egiten dituzte aldian-aldian, eta horiek ere txertatu dituzte datu baseetan. Elhuyar hiztegietako berritasunak ere bai.

Erabiltzailearen jokabidea

Oker idatzitako hitza edo Euskaltzaindiak hobetsitako ordain bat daukana azpimarratu egiten ditu Xuxenek testu prozesagailuan. Ez da itsu-itsuan jokatu behar, hala ere. Artolak ohartarazi du «kritikotasunez» jokatu behar duela erabiltzaileak. «Kasuan-kasuan erabaki beharko du Xuxeni men egin edo ez». Areago orain, forma hobetsiak ere sartu dituztelarik.

Microsoft Officerako sortu dute azken zuzentzailea. Xuxenen oinarriarekin batera, erabiltzaileek aukera izango dute norbere hiztegia osatzeko. Zuzenketa ortografikoetarako eguneratzeak beste sistema batzuetarako ere sareratu dituzte: Openofficerako eta ohiko nabigatzaileetarako, adibidez. Bestalde, Xuxenen webgunetik ere zuzendu ahalko dira testuak.

Proiektu gehiago ere badituzte esku artean, Itziar Cortes Elhuyarreko Hizkuntza eta Teknologia unitateko kideak aurreratu duenez; sakelakoetarako Xuxen aplikazioa sortzea, esate baterako. Macetako testu prozesagailuetan ere txertatu nahi dute euskara zuzentzailea. Bide hori egiteko elkarlanak duen garrantzia nabarmendu du Leire Canciok, Elhuyar fundazioko zuzendariak. IXA taldea eta Elhuyar, hizkuntza arloa eta informatika batera ari baitira. Xuxenen «sendotasuna» goratu du Canciok, gizartean duen itzala.

Xuxen 5 zuzentzailea eta azken eguneratzeak eskuratzeko, jo hona:

xuxen.eus/bertsioak

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

«PSNrentzat noiz da eremuz aldatzeko garai egokia? Inoiz ere ez»

«PSNrentzat noiz da eremuz aldatzeko garai egokia? Inoiz ere ez»

Joxerra Senar

Ustekaberik ez zen izan atzo Nafarroako Parlamentuan, baina Mañerun «amorruz eta etsipenez» hartu dute albistea, euren nahiari jaramonik ez dietelako egin Navarra Sumak eta PSNk. Nuria Garcia Arostegi alkateak salatu du «bigarren mailako herritar» sentitzen direla

Auto ilara bat, Bilbo inguruan, artxiboko irudi batean. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Munduko batez besteko gas emisioak halako bi isurtzen da Euskal Herrian

Iosu Alberdi

Gaindegiak '2022ko adierazle galeria nagusia' txostena osatu du, lan publikoan eten baten ostean. Datu demografikoak, ekonomikoak, sozialak eta ingurumen arlokoak landu ditu behategiak
Euskal Eskola Publikoaz Harro-ren agerraldia, atzo, Bilbon ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Salatu dute matrikulazioa aldatu arren Jaurlaritzak itunpekoa babestuko duela

Irati Urdalleta Lete

Euskal Eskola Publikoaz Harro-k ohartarazi du ikasle kalteberak sareen artean banatzeak haiek estigmatizatzeko arriskua eragiten duela

Lege proposamenaren bozketaren emaitza. ©Iñigo Uriz / Foku

Mañeru eremu mistoan sartzeko lege proposamena atzera bota dute PSNk eta Navarra Sumak

Joxerra Senar

Proposamena babestu duten lau taldeek ez dute ulertzen sozialistek nolatan baztertu duten Mañeruko Udalak aho batez onartutako eskaera, eta eskuinaren beldur izatea aurpegiratu diote.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.