Zuzenketez gain, euskara baturako era hobetsiak ere baditu Xuxenek

Euskarazko zuzentzailearen bosgarren bertsioa Interneten eskura jarri dute Elhuyarrek eta IXAk: dohainik da.

Eguneratu egin dute datu basea
Cancio, Artola eta Cortes, atzo, Xuxen berria aurkezten.
Cancio, Artola eta Cortes, atzo, Xuxen berria aurkezten. JUAN CARLOS RUIZ / ARP

Garikoitz Goikoetxea -

2015eko azaroak 11

Euskaraz zuzen idazteko Xuxen zuzentzailearen azken bertsioa sarean da. Bosgarren alea da, eta aldaketa nabarmenak dakartza. Batetik, eguneratua dago: Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua eta Elhuyarren hiztegiak oinarri gisa harturik, datu basea berritu dute; bestetik, akatsen zuzenketak ez ezik, Hiztegi Batuko hobespenak ere badakartza Xuxen berrituak. Elhuyar fundazioaren eta Euskal Herriko Unibertsitateko IXA taldearen proiektua da euskara zuzentzailearena. Zerbitzua dohainik jarri dute eskura, Interneten.

Hogei urte pasatxo dira Xuxen euskara zuzentzailea sortu zutela. Harrezkero «ezinbesteko tresna» izan da euskarazko testuak idazten dituztenentzat, Xabier Artola IXA taldeko partaidearen esanetan. «Laguntza handia izan da euskararen normalizazioan».

Urteen joanarekin, gaurkotuz joan dira bertsioak, teknologiaren aldaketetara eta euskararen estandarizaziora moldatzeko. Azken bertsioa da bosgarren Xuxen. Hitz soilen zuzenketaz gain, zuzenketa gramatikalak ere badakartza Xuxenek. Datu baseetan egin dute errepasoa. Hiztegi Batuan aldaketak egiten dituzte aldian-aldian, eta horiek ere txertatu dituzte datu baseetan. Elhuyar hiztegietako berritasunak ere bai.

Erabiltzailearen jokabidea

Oker idatzitako hitza edo Euskaltzaindiak hobetsitako ordain bat daukana azpimarratu egiten ditu Xuxenek testu prozesagailuan. Ez da itsu-itsuan jokatu behar, hala ere. Artolak ohartarazi du «kritikotasunez» jokatu behar duela erabiltzaileak. «Kasuan-kasuan erabaki beharko du Xuxeni men egin edo ez». Areago orain, forma hobetsiak ere sartu dituztelarik.

Microsoft Officerako sortu dute azken zuzentzailea. Xuxenen oinarriarekin batera, erabiltzaileek aukera izango dute norbere hiztegia osatzeko. Zuzenketa ortografikoetarako eguneratzeak beste sistema batzuetarako ere sareratu dituzte: Openofficerako eta ohiko nabigatzaileetarako, adibidez. Bestalde, Xuxenen webgunetik ere zuzendu ahalko dira testuak.

Proiektu gehiago ere badituzte esku artean, Itziar Cortes Elhuyarreko Hizkuntza eta Teknologia unitateko kideak aurreratu duenez; sakelakoetarako Xuxen aplikazioa sortzea, esate baterako. Macetako testu prozesagailuetan ere txertatu nahi dute euskara zuzentzailea. Bide hori egiteko elkarlanak duen garrantzia nabarmendu du Leire Canciok, Elhuyar fundazioko zuzendariak. IXA taldea eta Elhuyar, hizkuntza arloa eta informatika batera ari baitira. Xuxenen «sendotasuna» goratu du Canciok, gizartean duen itzala.

Xuxen 5 zuzentzailea eta azken eguneratzeak eskuratzeko, jo hona:

xuxen.eus/bertsioak

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

. ©Iñigo Uriz / FOKU
Loiuko aireportua hutsik, hegaldirik gabe. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Joan-etorriak gutxitzeko neurriak eskatu ditu Europak

Berria

Europako Batzordeak «traba gehiago» jartzeko eskatu die estatu kideei, kutsatzeak eragozteko

Miren Gorrotxategi, Pilar Garrido eta Isabel Salud, atzoko agerraldian, Gasteizen ©Elkarrekin Podemos - IU

EP-IUk uste du «trama bat» egon daitekeela txertaketa irregularren atzean

Edurne Begiristain

Goi kargudun gehiago tartean egon daitezkeela uste du, eta Eusko Legebiltzarrean ikerketa batzorde bat eratzea proposatu du. CCOOk ere esan du «larria» dela jazotakoa

Azaroan ELAk deitutako mobilizazioa, Bilbon. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Greba eguna dute gaur zaintzaren sektorean

Jone Arruabarrena

Salatu dute lan baldintza eskasengatik halakoak direla ematen diren zerbitzuak ere, eta sektorea publiko egitea aldarrikatu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.