Albistea entzun

Siriako gerra. Aymenn Jawad al-Tamimi. Siriako eta Irakeko gerren ikertzailea

«Ez da probablea EI etorkizun hurbilean hondoratzea»

Al-Tamimiren ustez, Estatu Islamikoa ez desegiteko arrazoi nagusi bat da Raqqan eta Mosulen, «bere gotorlekuetan», ez izatea «aurre egin diezaiokeen bertako talde eraginkorrik».
BERRIA

Mikel Rodriguez -

2016ko otsailak 12

Oxfordeko unibertsitatean Ikasketa Klasikoak eta Ekialdeko Antzinatearen kultura eta historia ikasi zituen Aymen Jawad al-Tamimik (Cardiff, 1992). Nahiz eta gaztea izan, badira urte batzuk Siriako eta Irakeko gerrak ikertzen hasi zela, arreta berezia talde armatuetan paratuta. Nazioarteko hedabide handietan kolaboratu du, eta maiz egin diote aipamen haren lanari. Duela gutxi oihartzun handia izan zuen Al-Tamimiren aurkikuntzetako batek: EI Estatu Islamikoak bere estatu eredua azaltzeko egindako agiriak. Posta elektronikoz erantzun die BERRIA-ren galderei.

2014ko udazkenean adierazi zenuen EIren gainbehera, hastekotan, urte batzuen buruan hasiko litzatekeela. Nola ikusten duzu orain egoera?

Uste dut etorkizunean ere oraingo erronka berdinei aurre egin beharko diela EIk, eta litekeena da periferietan lurralde gehiago galtzea ?Al-Bab Alepo probintzian, adibidez?, baina ez da probablea etorkizun hurbilean hondoratzea. Bere bi gotorleku garrantzitsuenetan, Raqqan eta Mosulen, ez daude aurre egin diezaioketen bertako talde eraginkorrik. Bitartean, Parisen ikusi ditugun gisako erasoak oraindik urte anitzetan gertatuko dira segur aski, baita agian hamarkadatan ere.

Siriari buruzko negoziazioei dagokienez, posible ahal da hain jarrera eta ideologia ezberdineko taldeak ados paratzea?

Ez dut uste etorkizun hurbilean posible denik. Eragile gehiegi daude kontrako interesekin: Al-Assaden etorkizunaren inguruko eztabaida, kurduen lurraldetasun anbizioak, Iranek lagundutako milizien rola, Al-Nusra Frontearen indartzea...

2014an Erresuma Batuko Parlamentuko Defentsa Batzordean agerraldia egin zenuen EIren eta Irakeko egoeraren inguruan. Orain, Erresuma Batua Sirian eta Iraken ari da esku hartzen.

Agerraldiaren helburua zen Irakeko egoera baloratzea EIren agerpenarengatik, eta Erresuma Batuaren politikak zein aukera zeuzkan ikustea. Inondik ere ez zen lotua egon Erresuma Batuak gero Sirian eta Iraken bonbardaketak egiteko hartutako erabakiarekin. Nire ikuspegia analitikoagoa izan zen: sunitek zituzten eragozpenak, milizia xiiten fenomenoa... Nabarmendu nuen ere ezin zitekeela egon soilik Irakera mugatutako politika bat.

AEBetako eta Europako Batasuneko agintariek azken egun hauetan adierazi dute EIren buruzagi gorenek Libiara alde egin lezaketela. Badago halako mugimendurik?

EI Libian koloniak sortzen ari denez, EI zentraletik (Siria-Irak) goi mailako kideak mugitu ditu. Horietako bat Abu Nabil al-Anbari izan zen. Irakeko Saladin probintziako EIren gobernadorea zen, baina Libiara joan eta AEBen aire eraso batean hil zen. Baina oraindik ez dut ikusten zantzurik adierazteko EIren buruzagitza Libiara migratzen ari dela erretiratzeko plan baten gisan.

EIk egindako agiriak eskuratu dituzu. Ziur hainbat zerbitzu sekretu eta erakunde boteretsu ere bilketa lanetan ariko direla. Nola moldatu zara informazioa lortzeko?

Konbinazio bat, iturri irekien artean ?sare sozialetan hagitz material ona aurkitu daiteke?, eta 2014ko abenduan Siria iparraldera egin nuen bidaia batean egindako kontaktuen artean. Duela urtebete hasi nintzen agiriak biltzen ahozko iturriak baino fidagarriagotzat nituelako, EIren kontrolaren beldurragatik, eta horrelako gauzengatik.

Informazioa lortzeko muturreko ideologia duten islamistekin harremanetan paratu izan zara.

EIko zenbait borrokalarirekin eta jarraitzailerekin harremana izan nuen informazioa lortzeko 2013-2014an, baina orain normalean ez naiz halakoetan sartzen. Alde batetik, orduan jende horrek askatasuna zuen sare sozialetan, baina orain Twitterrek, Facebookek eta bertzek eraginkortasun handiagoz ezabatzen dituzte kontu horiek. Horrez gain, EIk berak debekuak ezarri dizkie kideei, kanpoko munduarekin ez daitezen harremanetan paratu baimenik gabe. Harreman horiek zailak izan daitezke, hagitz erraza baita iturri bat erretzea galdera gogor bat egiten badiozu. Uste dut 2013-2014an EIko kide anitzek kazetariekin jolasten zutela arreta paratuz huskeriatan, haien jarreraren alde ilunagoei garrantzia kentzeko. Hori izan zen nire bertze arrazoietako bat erabakitzeko arreta agirietan paratzea. Hala ere, oraindik kontaktua badut Siriako gerra zibilaren alde guztietako eragileekin. Matxinoekin solas egitea da errazena, eta erregimenaren aldekoek dirudite paranoikoenak eta kanpoko munduarekin harremanetan paratzeko borondate gutxien dutenak. Erdian harrapatutako zibilak ere badaude; adibidez, Jabal al-Summmaq eskualdeko druzoak. Haiei buruz zabal idatzi dut.

Gatazka aspaldian propaganda gerra handi bat ere bihurtu da. Nola aurre egin sinesgarritasunaren erronkari?

Desinformazioa arazo handi bat da gerra honetan, dudarik gabe. EIren agiriei dagokienez, adibidez, hainbat faltsutze bueltaka ibili dira hortik, eta Zainab Bangura NBEko goi ordezkariak eta Konponbide Atxikia Operazioko [AEBek EIren aurka dutena] bozeramaile Steve Warren koronelak ere sinesgarritasuna eman zieten halako banari. Gida bat idatzi dut faltsuak egiazkoetatik bereizteko. Jatorrizko iturriaren agenda eta sinesgarritasun iragana ikertzea komeni da.

Abenduan The Guardian-ek argitaratu zuen EIren estatu ereduaren inguruan zuk lortutako txostena. Zein ondorio nagusi atera duzu hori ikertuta?

Ez nuke ondorio nagusi bat aterako, horrek itzal eginen liekeelako bertze aurkikuntzei. Adibidez, paperean ageri da atzerriko eta bertako borrokalariak integratzeko politika, eta hori baieztatzen du herrialdeka eratutako batailoien desagertzeak. Horiek desegin zituzten ez sortzeko Kalifarenganakoa ez den bertzelako leialtasunik. Bertze ondorio aipagarri batzuk ekonomiari buruzkoak dira: adibidez, nola kudeatu behar den petrolio industria. EIk eduki behar du petrolio guneen jabetza, eta soilik lotura dutenek inbertitu dezakete horietan. Hala ere, kide ez direnek erosi dezakete guneetatik, eta gero birfindu eta EIren lurretan edo handik kanpo saldu. Eta, azkenik, komunikabideak ere aipatuko nituzke. Kategoria bat dago, hedabide laguntzaileak; hori zehazki bat dator Amaq News izeneko hedabide batekin. Maiz EIren aldeko edo EIrekin lotutako gisa deskribatu ohi da, baina hedabide laguntzaile baten kasu argia da; beraz, EIk kontrolatzen du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Debekuaren aldeko kanpainak jarritako kartel bat. ©URS FLUEELER / EFE

Burka espazio publikoetan erabiltzea debekatu du Suitzak

Berria

Erreferendum bitartez hartu dute erabakia. Herritarren %52k eman dute debekuaren aldeko botoa.

Leherketa gertatu den lekua, Batan (Ekuatore Ginea). ©Berria

Hainbat leherketak gutxienez 17 hildako eta 420 zauritu eragin dituzte Ekuatore Ginean

Berria

Batan gertatu da ezbeharra, biztanle gehien dituen Ekuatore Gineako hirian. Herrialdeko hedabideen arabera, kuartel militar batean «bolbora ontzi bilakatutako edukiontzi bat gehiegi berotu da, inguruan belarrak erretzen ari zirela eta».

George Floyden anaia Terrence Floyd, New Yorken bere anaia omentzeko asmoz egindako ekitaldi batean. ©JUSTIN LANE / EFE

Floydi lepoa estutu zion poliziaren aurkako epaiketa hasiko dute astelehenean

Julen Aperribai

Bigarren graduko erailketa eta giza hilketa egozten dizkio fiskaltzak. Oihartzun mediatiko handia eragin du epaiketak, eta segurtasun neurriak gogortu dituzte Minnesotan, protesten beldurrez

Carles Puigdemont Kataluniako presidentea suplikatorioaren auziari buruko azalpenak ematen, iragan otsailaren 24an, Europako Parlamentuan. ©OLIVIER HOSLET / EFE

Puigdemont: «Belgikan geratuko naiz»

Julen Aperribai

Europako Parlamentuak etziko osoko bilkuran immunitatea kentzearen alde bozkatuko balu ere, azken erabakia Belgikako Justiziak hartu beharko lukeela azaldu du, Die Presse egunkariari emandako elkarrizketa batean. Suplikatorioaren auzia Europako Justizia Auzitegiraino eramateko prest daudela dio.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.