Zientziaren hesia apurtzen

Claude Cohen-Tannoudji eta Juan Ignacio Cirac fisika kuantikoko ikerlariak Bilbon izan dira DIPCk antolatutako jardunaldian. Han, DBHko ikasleekin egon dira, zientziaren inguruko aurreiritziak apurtzeko eta esparru interesgarria izan daitekeela erakusteko.
3
3 MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS/ESKUBID

Lander Muñagorri Garmendia -

2014ko urriak 3

Bere garaian ni ere zuen lekuan egon nintzen, zer egin ez nekiela, eta inoiz ere halako lorpenak izango nituenik ere pentsatzera iritsi gabe». Juan Ignacio Cirac fisikariak agertoki baten gainetik bota zizkien hitzok ikasle talde bati, atzo. Ondoan zuen Claude Cohen-Tannoudji fisikako Nobel sariduna, eta hezkuntza prozesuan zientziarekiko harra sortzeko beharraren inguruan hitz egin zuen: «Ezinbestekoa da Bigarren Hezkuntzan gazteek zientziarako interesa sorraraziko dien irakasle bat izatea. Nik unibertsitatean izan nuen, eta ordutik ezin izan dut alde batera utzi». Fisika kuantikoaren esparruan izen garrantzitsuak dira biak, aurkikuntza azpimarragarrien erantzule. Eta hori izan zen atzo haien helburua: gazteak zientziara gerturatzen saiatzea. «Gazteek askotan uste dute zientzia esparru oso zaila dela, eta hesi hori apurtu beharra dago», zioen Amaia Arregi Donostia International Physics Centerreko arduradunak. Horregatik jarri zituzten ikasleak fisikako bi izen ospetsu horiei galdezka.

Ez ziren galdera gutxi izan, gainera. 44 ikastetxetatik joandako berrehun ikasle eta irakasle inguruk galdera biografiko, tekniko eta orokorrak egin zizkieten bi fisikariei. «Aparteko aukera da maila honetako zientzialariekin egon ahal izatea eta ikustea haiek ere bere garaian gure egoera berean egon zirela. Etorkizunean zer egingo dudan ez dakidan arren, interes handiz ari naiz entzuten jardunaldi hau», zioen Paula Agirregabiria Erandioko Ategorri institutuko ikasleak, Cohen-Tannoudji fisikariarekin argazkia atera berritan. Izan ere, atzoko jardunaldietan ikasleek aukera izan zuten goi mailako zientzialari horiekin berbetan egoteko, baita aurrez aurre ere. «Beharrezkoa da hori, ikus dezaten oso gertuko pertsonak direla», Arregiren hitzetan. Eta hori lortu nahi zuten ikasleek eurek ere: gertutasuna.

Hain zuzen, galderen artean ugariak izan ziren biografikoak: zientziara jauzi zergatik egin zuten edo aurkikuntza bat egin zutenean zer sentitu zuten. Erantzunak ere halakoxeak izan ziren. Cirac: «Zerbait aurkitzen duzunean, 'eureka!' ezagun hori egiten duzu; lasterketa bat irabazi izan bazenu bezala izan ohi da. Horren ondoren jakin ahal duzu zure ekarpen horrek erabilerarik izan ote dezakeen edo iraultzailea izango ote den ala ez». Antzeko erantzuna eman zion galderari Cohen-Tannoudjik ere: «Zerbait ikertzen edo behatzen saiatzen zarenean, aurkikuntza bat egin duzula uste baduzu, lehenengo inguruko jendearekin hitz egiten duzu ikusi berri duzunari buruz. Hala baieztatzen denean poz handia ematen dizu, baina ondoren ez duzu sekula jakiten zertarako erabiliko ote den zure aurkikuntza hori».

Nobel sariaren jabe den fisikari frantsesak laser izpiekin atomoak geratzea lortu zuen 1960ko hamarkadan, baina ordura arte sekula lortu ez zen moduan: tenperatura hotzean. Ondotik iritsi dira haren ekarpen horren emaitzak, eta hitzaldira joan ziren ikasleei azaldu zien besteak beste erloju atomikoak egiteko dela baliagarria. «Orain, laserra atomo horien propietateak aldatzeko erabiltzen ari gara». Beraz, erabilera horiek sustatu dituen aurkikuntza egiteagatik pozik dagoela onartu zuen. Ciracek, berriz, ordenagailu kuantiko bat eraikitzeko bidea topatu du, baina oraindik ez du emaitzarik jaso. «Ez dugu aurkikuntza patentatu ere egin, patente horrek iraungitze data bat duelako eta badakigulako denbora tarte horretan ere ez dela ordenagailu kuantikorik egingo». Erabilera izan edo ez, biek azpimarratu dute ikerketan ez zaiola horri begiratu behar.

Irtenbideak zientziatik

Eta hori bera da, bi fisikarien ustez, zientziak izan ditzakeen arazoetako bat: ez duela berehalako erabilerarik. «Politikariek oso ikuspegi mugatua daukate; hauteskundeei begira bizi dira. Horregatik, askotan zientzian inbertitzea diru galera dela uste izaten dute», Ciracen esanetan. Urrunago joan da Cohen-Tannoudji: «Ideia ona izango litzateke politikariak denboraldi batez laborategi batean sartuta egotea, era horretan jakingo bailukete zein den bertan lan egiteko erritmoa eta ditugun beharrak». Era horretan lortuko litzateke, hein batean, munduko arazoei aurre egitea. «Etorkizuneko arazoak gosea, energia, osasuna eta fundamentalismoa izango dira, eta horien artean gehienak hirugarren munduan izango dira ziurrenik». Horregatik, arazo horiei aurre egiteko hezkuntzak gero eta garrantzi handiagoa izan beharko lukeela nabarmendu du. Hezkuntza eta zientzia. Atzo egin zituen adierazpen horiek etorkizuneko zientzialarien aurrean egin zituen, eta ohar hori utzi zuen haientzat.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ezkerretik eskuinera, Inma Moro, Itziar Llanera eta Begoña Olaskoaga, Arrondegiko osasun etxean. ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Aztarnariak zaintzaile

Maite Asensio Lozano

Koronabirusean positibo eman dutenen gertuko kontaktuak bilatzea baino gehiago da aztarnari sistemako kideen lana: gaitzari eta bakartzeari buruzko informazioa emateaz edota zailtasunak dituztenen jarraipena egiteaz ere arduratzen dira.

PCR proba bat, Donostian. ©Idoia Zabaleta, FOKU

Beste 855 positibo atzeman dituzte Hegoaldean

Uxue Rey Gorraiz

Inoiz baino PCR proba gehiago egin dituzte azken egunean: 14.298, zehazki. Horietatik 855 kasutan detektatu dute birusa. 337 Nafarroan detektatu dituzte. Aurreko egunean, laurehunetik gora izan ziren lurralde horretan, lehenbiziko aldiz.

Miren Basaras, EHUko COVID-19aren Zaintza Batzordeko arduraduna. ©EHU

EHUk Miren Basaras izendatu du COVID-19aren Zaintza Batzordearen arduradun

Mikel O. Iribar

Mikrobiologoa eta EHUko irakaslea da Basaras, eta koronabirusaren ikerkuntzan badu esperientziarik. Zaintza Batzordearen lehen erronka EHUko egoera epidemiologikoa zein den aztertzea izango da. 

Susanna Paavilainen eta haren txakurra, Kossi, Helsinkiko aireportuan lanean, atzo. ©MAURI RATILAINEN / EFE

Koronabirusa atzemateko txakurrak erabiltzen hasi dira Finlandian

Edu Lartzanguren

Helsinkiko aireportuan hasi ziren lanean atzo animaliokin. Azterketen arabera, txakurrok kasuen ia %100 usaintzen dituzte, kutsaturiko pertsonak oraindik sintomarik garatu ez baditu ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna