Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

ATZEKOZ AURRERA. Marta Martin. Matematikaria

«Higgsek 'Simpsons'-etik ideiak hartu? Ez nintzen harrituko»

'The Simpsons' telesailaren eta matematikaren arteko harremana estua dela dio Martinek. Kapitulu bakoitza ikertzen du, eta adibide zehatzak bilatzen, gero ikasleei erakusteko.
MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS

Lander Muñagorri Garmendia -

2015eko apirilak 17 - Bilbo

Matematikak egunero bizimoduko hainbat elementutan presente daudela erakusteko, Bilboko Bidebarrieta kulturguneak Matematikak eguneroko bizitzan jardunaldiak antolatu ditu. Hain daude presente, The Simpsons telesailean ere maiz agertzen dira. Marta Martin matematikariak (Oviedo, Espainia, 1988) zientzia zehatzen eta telesailaren arteko harremana ikertu du, eta horren inguruan hitz egin zuen atzo.

The Simpsons eta matematiken arteko harremana nondik dator?

Lehen denboraldiko lehen kapituluan egiten dute lehen keinua, 99 x 13 eragiketa buruz egiten saiatzen baitira. Bigarren kapituluan, Bart, jenioa izenekoan, matematikari egiten zaizkion aipamenak ugaritu egiten dira: Einstein azaltzen da, koefiziente intelektuala, fisikarekin zerikusia duten bitxikeriak... Gidoilarien prestakuntza matematikoak, noski, zeresana dauka horretan guztian.

Zein mailatakoak dira matematikari egiten zaizkion aipamenak?

Beti sartzen dute aipamenen bat. Simpson familia matematikarekin identifikatuko balitz, daukaten arrakasta apalagoa izango zen. Baina pertsonaien ironiari esker, naturaltasunez hartzen dira keinu horiek guztiak. Hain zuzen, telesailak daukan arrakasta gure ikasleak matematikara hurbiltzeko erabili izan dut askotan, eta asmo horregatik jarraitzen dut hori ikertzen.

Zein motatako formulak agertu ohi dira?

Matematikaren adar gehienak ukitzen dituzte. Asmakizun errazetatik hasi, eta teorema bat okerra dela frogatzeko kontraproposamenetara iristeraino. Hala ere, egia da beti dagoela askatu behar den trikimailuren bat.

Trikimailu horien bila esertzen zara telebistaren aurrean telesaila ikusten duzun bakoitzean?

Ez dut koaderno fisikorik izaten ondoan, baina burukoa beti izaten dut aktibatuta. Ondoren iristen da bigarren ikustaldia, eta orduan digeritzen ditut matematikari egiten zaizkion keinu guztiak.

Telesaileko kapitulu batean, Homer Higgs bosoia aurkitzeko ekuazio bat garatzen ere ageri da. Ez da, bada, telesaileko pertsonaiarik azkarrena...

David X. Cohen gidoilariari izugarri gustatzen zaio zenbakiekin jolastea. Ez da egia, askok esan izan duten bezala, Homerrek Higgs bosoia aurkitu zuela, baizik eta partikula horren masa topatzeko ekuazio bat proposatzen du. Hala ere, partikulak daukan baino masa handiagoa dauka ekuazio horrek...

Peter Higgs telesailaren jarraitzailea izango da, beharbada...

Kapitulu batean, Stephen Hawking ikerlariak Homerren ideia bat onesten du. Bertan, unibertsoak erroskilla forma duela esaten du. Beraz, Higgsek berak telesailetik ideiak hartu? Ez nintzateke harrituko. [Barreak].

Baina ez da matematika bakarrik, hitzekin ere maiz jolasten baitira The Simpsons-eko gidoilariak. Telesaila tentu handiz ikusi beharrekoa dela esan daiteke?

Bai, noski. Askok uste dutenaz bestera, ez da haurrentzako telesail bat, gaztetxoenek ere erantzun ona ematen dioten arren. Alde horretatik, esaldi asko oso ezagunak egin dira, bai, eta bizitzaren inguruan daukaten jarrera horren ondorioz jarraitzen dute telesaila 26 urte igaro eta gero ematen.

Beraz, kapitulu bakoitzean arreta berezia jarri beharra dago.

Ez dago zertan, kapitulu bakoitzak bere egitura eta istorioa daukalako. Hala ere, egia da beti bidaltzen dutela mezu subliminalen bat, eta orduan ikuslea beti dago zain unean uneko mezuaren bila. Zehazki, gure helburua beti izango da matematikarekin lotutako mezuak bildu eta horiek ikasgeletara eramatea, ikasleen artean matematikekiko grina pizteko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Netflix Euskaraz ekimenaren agerraldia, apirilean, Durangon (Bizkaia). ©Endika Portillo / Foku

Espainiako Gobernuko iturriek esan dute atzerriko plataformek ez dutela %6ko kuotarik bete beharko

Urtzi Urkizu - Paulo Ostolaza

Gaur onartu dute Espainiako ikus-entzunezkoen lege berria, eta hainbat hedabideren arabera, Netflixek, Disney Plusek, HBO Maxek eta Amazon Prime Videok ez dute edukiaren %6 gutxienez euskaraz, katalanez edo galegoz izan beharko. ERCk iragarri du emendakinak aurkeztuko dizkiola testuari.

'Leonard' kometa, azaroaren 19an, Mungiatik ateratako argazkian. / ©Alex Escartin

'Leonard' kometa ez da hautsi, eta datorren astean begi hutsez ikusi ahal izango da

Jon Ordoñez Garmendia

Espero zen bidea egiten ari da Leonard kometa, eta datorren astean begi hutsez ikusi ahal izango da Euskal Herrian. 80.000 urtean behin hurbiltzen da Lurrera.

Iruindarrak <em>Agur, jaunak</em> kantatzen, San Saturnino egunean, atzo, Iruñean. ©OLAIA L. GARAIALDE

Kanta-kantari iruindarrak

Olaia L. Garaialde

Kantuan eta dantzan, iruindarrek San Saturnino eguna ospatu dute arkupeetan babestuta. Euria dela eta, bertan behera utzi behar izan dituzte Iruñeko Udalak antolatutako gauza gehienak: besteak beste, erraldoiak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.