ATZEKOZ AURRERA. Aloña Braceras. Alboan GKEko Hezkuntza teknikaria

«Pentsatu behar dugu zer kontsumo egiten dugun»

Bracerasek ohartarazi du Kongon ustiatutako mineralak dituzten telefonoak erosita Afrikako herrialdean gatazka armatua sustatzen dela.
JON URBE / ARGAZKI PRESS

Iñaki Lasa Etura -

2016ko apirilak 8

Askotan konturatu ez arren, alde iluna dute egunero erabiltzen diren teknologiek. Haiek garatzeko erabilitako mineral asko Kongoko Errepublika Demokratikoan ustiatzen dira; baldintza gogorretan, eta usu talde armatuen kontrolpean. Gatazka sortu du horrek, Bigarren Mundu gerraz geroztik hildako gehien eragin duena: bost milioi herritar. Gatazkarik gabeko teknologiaren aldeko kanpaina batean lanean ari da Alboan. GKEko Hezkuntza teknikaria da Aloña Braceras (Hernani, Gipuzkoa, 1978).

Nola jakin norbere eskuko telefonoa gatazkarekin lotua dagoen?

Oso zaila da jakitea; trazabilitatea ez da argia. Bultzatzen ari garen kanpainaren bidez, Europa mailako legedi bat sortu nahi dugu, enpresen betebeharra izan dadin azaltzea sakelako telefonoak osatzen dituzten mineralen jatorria. Kongotik ateratzen diren mineral asko —tantaloa, urrea, wolfram eta eztainua— talde armatuek kontrolatutako meatzeetatik datoz. Ruandara eta Ugandara ateratzen dituzte kontrabando gisa, eta Asiako galdategietara bidaltzen dituzte. Han, beste tokietako mineralekin nahasten dituzte. Europako legeria egongo balitz, enpresek azaldu beharko lukete nondik hartzen dituzten mineralak. Hori ez da puntu beltz bakarra: muntatze lanetako lan baldintzak eta sortutako zabor elektroniko kopurua ere kontuan izan behar dira.

Espero al duzu hori jasoko duen Europa mailako legedi on bat?

Europako Batasunean hiru organo daude: Batzordea, Kontseilua eta Parlamentua. Parlamentuak derrigortasunaren alde bozkatu zuen 2015ean. GKE guztiak onerako harritu ginen. Baina parlamentuaren bozketaren ondoren, trilogo batean elkartzen dira hiru organoak, eta badirudi azkenean ez dela guztia izango derrigorra: soilik meatzea eta fundizioa azaltzea.

Zer da gatazkarik gabeko teknologia?

Bermatzea ez dela talde armaturik babestu, ez dutela etekinik. 60 urteotako gatazken %40k zerikusia izan dute baliabide naturalekin.

Zein baldintzatan ustiatzen dituzte mineralak Kongon?

Kongoko Errepublika Demokratikoa oso handia da. Meategiak ekialdean daude, Ipar eta Hego Kivun. Batzuk irekiak dira; besteak, lur azpikoak. Eskuekin lan egiten dute; ez dute makineriarik. Ez dago azpiegiturarik edo ibilgailurik; gizonek eta emakumeek eramaten dituzte mugara. Baldintza gogorretan egiten dute lan, talde armatuen kontrolpean. Talde horiek armak erosten dituzte etekinekin.

Konturatzen al da jendea egunero erabiltzen duen teknologiak horretan guztian duen eraginaz?

Ez gara kontziente egoera iraultzeko nolako indarra izan dezakegun kontsumitzaile gisa. Enpresek dirua lortzen dute guk kontsumitzen dugulako. Kontsumo arauak eskatzen baditugu, behartuta daude.

Arduragabekeriaz jokatzen da?

Pentsatu behar dugu zer kontsumo egiten dugun. Askotan urtebetera aldatzen dugu sakelakoa, kontuan hartu gabe atzean duen giza gastua. Zaharkitze programatua existitzen da; beraz, telefono batek hamar urte iraun dezakeen arren, bi urte irauten du. Enpresen esku dago, baina badago beste zaharkitze mota bat: psikologikoa; marketinaren bitartez, estutu egiten gaituzte. Kontua ez da eskuko telefonorik ez erabiltzea, baina arduratsuak izan behar dugu.

Zer egin dezake norberak?

Animatuenak bere konpainiari exijitu diezaioke gatazkarik gabeko telefonoa nahi duela. Bestela, kontsumo arduratsua egin dezake: bi aldiz pentsatuta sakelako baten atzean zein giza eta natura gastu dauden. Eskuko telefonoa aldatu behar badu, leku egokietara bidali behar du, birziklatzeko.

Telefonoa birziklatuz gero, erabil daitezke berriro mineral horiek?

Baldintza egokitan birziklatuz gero, eskuko telefono baten %90 berreskura daiteke.

Ba al dago gatazkarik gabeko telefonorik?

Herbehereetako mugimendu sozial batek enpresa bat eratu zuen: Fairphone. Telefonoa egiteko prozesu osoa aztertzen dute, giza eskubideak betetzen direla bermatzeko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Eskoletako Urmaelen Sareko kideak, Ataungo Joxemiel Barandiaran herri eskolako urmaelean, atzo. ©JON URBE / FOKU

Mundu bat putzu eginda

Enekoitz Telleria Sarriegi

Eskoletako Urmaelen Sareak lehen topaketa egin du Ataunen. Urmael bat sortzeak eta kudeatzeak dituen onurez eta proiektuak saretzeko beharraz aritu dira. «Laborategi natural batzuk dira».
1 ©- / EZEZAGUNA

Baratzeak loratzen duen guztia

Enekoitz Telleria Sarriegi

Hiri baratzeek gero eta erabiltzaile gehiago dituzte. Eskariak gora egin du, eta eskaintzari neurria jarri nahian ari dira euskal hiriburuetako udalak. Onurak baino ez dizkiote ikusten nola teknikariek hala erabiltzaileek.

Aktore protagonistak Nicole Kidman eta Hugh Grant. ©BERRIA

Burbuila bezain hauskorra

Mikel Yarza Artola

David E. Kelley estatubatuarrak 'The Undoing' telesaila aurkeztu du, 'Big Litte Lies' goratuaren ostean

Itziar Atienza, Aitziber Garmendia, Getari Etxegarai, Leire Ruiz, Naiara Arnedo eta Sara Cozar, filmaren grabazioan, Bizkaian. ©ERLAUNTZA

Umorez blaitutako ziztada

Nagore Arin

Zinema aretoetara iritsi da 'Erlauntza' ekoizpena, bi urtez antzokiz antzoki ibili ondoren. Sei emakume ditu protagonistatzat, eta ostiralean estreinatuko da Hego Euskal Herrian

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Iñaki Lasa Etura

Informazio osagarria