Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Eneko Sagardoi. Aktorea

«Haurrak jakitunak dira, eta eurek daukate egia»

Sagardoik dio gaur egun ere indartsuak direla pedagogia alternatiboen sustatzaile Janusz Korczaken metodoak. Korczaken azken egunean oinarritzen da 'Treblinkarako azken trena' lana.
MANUEL DI­AZ DE RADA / Tamaina handiagoan ikusi

Lander Muñagorri Garmendia -

2017ko maiatzak 5

Varsoviako ghettoan kokatutako umezurtz etxe bateko azken eguna kontatzen du Treblinkara azken trena antzezlanak. Errealitatean oinarritutako istorioa da, eta umezurtz etxeko haur eta pedagogo juduak Treblinkako (Polonia) kontzentrazio esparrura eraman aurreko denboran oinarritzen da. Umerzurtz etxeko zuzendaria zen Janusz Korczak. Eneko Sagardoik (Durango,Bizkaia, 1994) hezitzaile baten rola jokatzen du antzezlanean. Bihar eta etzi Donostiako Larratxon arituko dira.

Bizitzaren inguruan asko hitz egiten du antzezlanak. Nola sentitu duzu barrutik?

Antzezlanaren muina bizitza goratzea da. Paradoxa bat da, 1942. urtea delako, juduen ghetto batean, eta gas kamerara eraman aurreko eguna delako. Halako egoera batean, espero ez duzun momentuan agertzen da bizitza. Iluntasun halakoan, argitasunerako lekua ere bazegoen.

Umezurtz etxeko Janusz Korczak zuzendariak hau zioen: «Ideia bategatik hiltzea erraza da, baina zailagoa da ideia bategatik bizitzea».

Berak ere esaten zuen hiltzea ez dela zaila, bizitzea baizik. Horretaz hitz egiten da, heriotzari beldurra galtzeaz, eta heriotzaraino iritsi artean inoiz baino gehiago bizi behar izateaz.

Gaur egun presente egon daitekeen zerbait al da?

Dudarik gabe. Telebista edo egunkariak ikustea besterik ez dago. Umezurtz etxe eta ghettoak harresi forman edo ilegal jartzen duen paper baten gisa daude.

Umezurtz etxeko zuzendarian oinarritzen da antzezlana. Ahaztua geratu den figura bat da?

Ez nuen ezagutzen, baina hainbat pedagogia alternatiboren sortzaile izan zen. Antzezlanaren bidez, gizon horren berri eman, eta pentsamolde hori gurera ekar dezakegu.

Umezurtz etxe horretan, haurrek euren konstituzio eta legeak sortzen zituzten. Apurtzailea bere garairako, ala?

Bai. Gaur egun, tentelak balira bezala tratatzen ditugu haurrak, baina Korczakek esaten zuen haurrak jakitunak direla, eurek dutela egia. Askotan, gutxietsi egiten ditugu; baina zer gertatuko litzateke euren gisa ibiltzen utziko bagenie? Azken finean, hitz egitean oinarritzen da dena. Haurrak hitz egitera behartzen dituzu, eta elkarren artean konpondu behar dira, helduen esku hartzerik gabe.

Eredu hori aldarrikatzen duzue?

Asmoa da erakustea haurrek ahotsa eta arrazoia dutela. Izan ere, haurrak isiltzen baditugu, hein batean beldur garelako da, ez dugulako entzun nahi esaten dutena. Agian, interesatzen ez zaizkigun ondorio batzuk ekar ditzaketelako.

Ikusleari gertuko egingo zaio antzerkia, agertokian bertan daudelako...

Hala uste dut. Espazio eszenikoan apustu bat izan da. Gaur [herenegun], adibidez, umezurtz etxea utzi baino lehenagoko hitzaldian, ikusle batek eskua heldu dio aktore bati. Guretzat, hori sekulako oparia da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Hainbat lagun hegazti migratzaileei behatzen, atzo, Lizarietako lepoan, Saran. ©GUILLAUME FAUVEAU

Txorien bidaia, largabistekin

Oihana Teyseyre Koskarat

Agorrilaren erditsutik hasiak dira hegaztien migrazio mugimenduak. Horiek zaintzeko lanetan ari da CPAL elkartea, Saran, Lizarietako lepotik begira.
 ©JON URBE / FOKU

«Sentiberatasunak egon behar du beti argazkien atzean; funtsezkoa da»

Jakes Goikoetxea

Ohiko sinadura izan da Euskal Herriko hainbat egunkaritako argazkietan. Urteek hezitako eta zaildutako begirada bat. Egoera eta aldaketa askoren lekuko zuzena izan da, lekuko deserosoa sarritan. Argazkilaritza utzi du; argazkigintza ez.
EITBren <em>#Ekin_klima</em> kanpainaren irudia. Klima larrialdiaren inguruko makina bat saio emango dituzte. ©EITB

Klima larrialdiaren gaineko kanpaina bat abiarazi du EITBk

Urtzi Urkizu

ETBk dokumentalak, film laburrak eta saio bereziak emango ditu datozen asteetan

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.