Noiz sortua: 2015-03-17 00:30:00

ATZEKOZ AURRERA. Jon Andoni Duñabeitia. Neurozientzialaria

«Adinekoak hiztegi hankadunak dira»

Jendeak euskaraz zenbat hitz ezagutzen dituen jakiteko proba bat Interneten paratu du BCBL zentroko Duñabeitiaren taldeak.
GORKA RUBIO / ARGAZKI PRESS

Edu Lartzanguren -

2015eko martxoak 17

Jon Andoni Duñabeitia (Bilbo, 1981) psikologo kognitiboa da, eta elebitasuna zein eleaniztasuna ikertzen ditu BCBL Basque Center on Cognition, Brain and Language gunean. Hiztegi proba jokoa sortu eta abiatu berri du. Internet bidez eta minutu gutxitan edonork proba dezake noraino ezagutzen duen euskarazko (eta gaztelaniazko zein ingelesezko) hiztegia, hiztegia.bcbl.eu helbidean.

Hiztegi proba delako joko honek arrakasta izango zuela bazenekiten, ingelesezko bertsio jatorrizkoa oso ondo ibili zelako?

Ingelesezkoa Belgikako lankide batzuek egin zuten, eta arrakasta handia izan zuen. Guk gaztelaniaz eta euskaraz egin genuen. Euskarazkoa egiteko, Pello Salaburuk zuzenduriko EHUko Euskara Institutuarekin elkartu ginen. Euskarazko 25.000 hitz zerrenda lortu genuen, eta horrekin abiatu genuen jokoa. 10 egunen buruan, 24.000 pertsonak amaitu dute testa. Ikaragarria da.

Bost minutuz hitzak ikusten ditu parte hartzaileak pantailan, eta hitz hori ea benetakoa den edo asmatua den esan behar du. Baina jokoak ez al du askotan gehiago neurtzen ezagutu ez arren egiantzekoak diruditen hitzak bereizteko trebezia?

Algoritmo batek egiten ditu sasihitzak, eta esango nuke %80k euskarazko hitzen antz handia dute. Balekotzat ematen badituzu, puntu asko galtzen dituzu.

Zertarako erabili ahalko dira joko honetatik aterako diren datuak?

Hiru helburu ditu probak. Lehena zientifikoa da: pertsona normal baten euskara maila zein den ikusi ahalko dugu, lexikoari dagokionez, noski. Hitzen %65etik gora asmatuta, on samarra da emaitza, txikitatik elebidunak direnentzat. Helburu pedagogikoa: ikasteko zailenak diren hitzak identifikatu ahalko ditugu. Probak berak erakusten dizu amaieran zeintzuk diren asmatu ez dituzun hitzak, zer esan nahi duten, eta nola erabili izan diren. Hirugarren helburua ludikoa da: joko bat da, eta lagunei erronka jotzeko balio du, nork hitz gehien lortu.

Euskaltzain batek zer emaitza aterako luke? Pello Salaburuk egin al du proba?

Ez dakit. Espero dut euskaltzainen batek egin izana, baina ez digute esan. Baina gerta daiteke proba behin bakarrik egiten dutenek zorte txarra izatea eta hitzik zailenak egokitzea. Horregatik gomendatzen dugu behin baino gehiagotan egitea, zeure batez bestekoa fidagarriagoa izateko.

Beste euskalkietako hitzen ezagutza neurtzeko aukera emango du?

Bai. Proba egiten duena nongoa den ikusita, beste euskalkietako zein hitz ez dituen ezagutzen jakiteko bidea emango digu. Euskararen ezagutzari buruz orain arte izan ez dugun informazioa izango da, beraz. Hezkuntza agintariei balio diezaieke, esaterako, toki bakoitzean zer ikasi behar duten ikusteko.

Ingelesezko eta gaztelaniazko proben emaitzak ikusita, euskarazkoarenak oso ezberdinak izango direla uste duzue?

Ez, bi hizkuntza horietako proben emaitzak antzekoak izan zirelako. Baina, noski, euskaldun elebakarrik ez dago, beste hizkuntzetan ez bezala. Proba egiten duenaren beste hizkuntza edo hizkuntzak euskararen emaitzetan zelako eragina duen ikusteko moduan egongo gara. Horrez gain, adinaren arabera ezagutza nola aldatzen den jakin ahalko dugu. Gaztelaniazko proban, esaterako, harritu egin nintzen, zaharrenek gazteek baino askoz puntu gehiago lortu zituztelako: helduenek %80 inguru lortu zuten batez bestean, eta 20-30 urte artekoek, berriz, %70 inguru. Beraz, adinekoak hiztegi hankadunak dira. Martxoaren azken astean edo apirilean kaleratuko ditugu lehen emaitzak.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Koronabirusaren azken datuak

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 12.944 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 846 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 4.601 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Diputatuak saioren hasieran, minutu bateko isilunean. / ©Mariscal, EFE

Espainia "berreraikitzeko" bilera batera deitu ditu Sanchezek alderdiak eta eragileak

Berria

EAJk iragarri du bilera horretan egongo dela. EH Bildu, berriz, ez da joango. Konfinamenduan apirilaren 26ra arte luzatu dute Hegoaldean.

Bereziki adinekoei eragiten die koronabirusak: hilkortasuna bikoiztu baino gehiago egin zaie. ©J. FONTANEDA / FOKU

Hilkortasuna bikoiztu egin da gaitzaren goraldian

Garikoitz Goikoetxea

Hiru asteotan goia jo dute heriotzek, eta estatistiketan iragarri baino %89 herritar gehiago zendu dira: 938 espero, eta 1.774 hil. Datuek agerian jarri dute uste baino jende gehiago hil dela COVID-19arekin.

Petrolio upel bat, Brasilgo hondartza batean ©Efe

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Edu Lartzanguren

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna