Noiz sortua: 2015-03-17 00:30:00

ATZEKOZ AURRERA. Jon Andoni Duñabeitia. Neurozientzialaria

«Adinekoak hiztegi hankadunak dira»

Jendeak euskaraz zenbat hitz ezagutzen dituen jakiteko proba bat Interneten paratu du BCBL zentroko Duñabeitiaren taldeak.
GORKA RUBIO / ARGAZKI PRESS

Edu Lartzanguren -

2015eko martxoak 17

Jon Andoni Duñabeitia (Bilbo, 1981) psikologo kognitiboa da, eta elebitasuna zein eleaniztasuna ikertzen ditu BCBL Basque Center on Cognition, Brain and Language gunean. Hiztegi proba jokoa sortu eta abiatu berri du. Internet bidez eta minutu gutxitan edonork proba dezake noraino ezagutzen duen euskarazko (eta gaztelaniazko zein ingelesezko) hiztegia, hiztegia.bcbl.eu helbidean.

Hiztegi proba delako joko honek arrakasta izango zuela bazenekiten, ingelesezko bertsio jatorrizkoa oso ondo ibili zelako?

Ingelesezkoa Belgikako lankide batzuek egin zuten, eta arrakasta handia izan zuen. Guk gaztelaniaz eta euskaraz egin genuen. Euskarazkoa egiteko, Pello Salaburuk zuzenduriko EHUko Euskara Institutuarekin elkartu ginen. Euskarazko 25.000 hitz zerrenda lortu genuen, eta horrekin abiatu genuen jokoa. 10 egunen buruan, 24.000 pertsonak amaitu dute testa. Ikaragarria da.

Bost minutuz hitzak ikusten ditu parte hartzaileak pantailan, eta hitz hori ea benetakoa den edo asmatua den esan behar du. Baina jokoak ez al du askotan gehiago neurtzen ezagutu ez arren egiantzekoak diruditen hitzak bereizteko trebezia?

Algoritmo batek egiten ditu sasihitzak, eta esango nuke %80k euskarazko hitzen antz handia dute. Balekotzat ematen badituzu, puntu asko galtzen dituzu.

Zertarako erabili ahalko dira joko honetatik aterako diren datuak?

Hiru helburu ditu probak. Lehena zientifikoa da: pertsona normal baten euskara maila zein den ikusi ahalko dugu, lexikoari dagokionez, noski. Hitzen %65etik gora asmatuta, on samarra da emaitza, txikitatik elebidunak direnentzat. Helburu pedagogikoa: ikasteko zailenak diren hitzak identifikatu ahalko ditugu. Probak berak erakusten dizu amaieran zeintzuk diren asmatu ez dituzun hitzak, zer esan nahi duten, eta nola erabili izan diren. Hirugarren helburua ludikoa da: joko bat da, eta lagunei erronka jotzeko balio du, nork hitz gehien lortu.

Euskaltzain batek zer emaitza aterako luke? Pello Salaburuk egin al du proba?

Ez dakit. Espero dut euskaltzainen batek egin izana, baina ez digute esan. Baina gerta daiteke proba behin bakarrik egiten dutenek zorte txarra izatea eta hitzik zailenak egokitzea. Horregatik gomendatzen dugu behin baino gehiagotan egitea, zeure batez bestekoa fidagarriagoa izateko.

Beste euskalkietako hitzen ezagutza neurtzeko aukera emango du?

Bai. Proba egiten duena nongoa den ikusita, beste euskalkietako zein hitz ez dituen ezagutzen jakiteko bidea emango digu. Euskararen ezagutzari buruz orain arte izan ez dugun informazioa izango da, beraz. Hezkuntza agintariei balio diezaieke, esaterako, toki bakoitzean zer ikasi behar duten ikusteko.

Ingelesezko eta gaztelaniazko proben emaitzak ikusita, euskarazkoarenak oso ezberdinak izango direla uste duzue?

Ez, bi hizkuntza horietako proben emaitzak antzekoak izan zirelako. Baina, noski, euskaldun elebakarrik ez dago, beste hizkuntzetan ez bezala. Proba egiten duenaren beste hizkuntza edo hizkuntzak euskararen emaitzetan zelako eragina duen ikusteko moduan egongo gara. Horrez gain, adinaren arabera ezagutza nola aldatzen den jakin ahalko dugu. Gaztelaniazko proban, esaterako, harritu egin nintzen, zaharrenek gazteek baino askoz puntu gehiago lortu zituztelako: helduenek %80 inguru lortu zuten batez bestean, eta 20-30 urte artekoek, berriz, %70 inguru. Beraz, adinekoak hiztegi hankadunak dira. Martxoaren azken astean edo apirilean kaleratuko ditugu lehen emaitzak.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan COVID-19 gaitzak ez du inor hil du Euskal Herrian, eta hamasei positibo atzeman dituzte PCR probekin. Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Herritarrak paseoan, konfinamendua arintzeko lehen fasean ©Jon Urbe / Foku

Beste hamalau positibo eta hiru hildako jakinarazi dituzte Hego Euskal Herrian

Irati Urdalleta Lete

Murgak iragarri du neurriak areagotzea pentsatzen ari direla azken egunetan festa giroan ikusi diren jende pilaketak «mantenduz eta orokortuz» gero.

Irungo bizilagun batek grabatutako bideoaren irudi bat. ©

Santano: «Asteartean gertatutakoa salbuespena izan da, eta, zoritxarrez, irudi mediatiko bilakatu da»

Bidasoko Hitza

Ekainaren 30ean Irungo Legia kaleko hiru tabernetan gertatutakoaren gainean aritu berri da Jose Antonio Santano alkatea. Ehunka lagunek bete zuten kalea, inongo distantzia eta maskararik gabe, eta tokian bertan grabatutako bideo batek hautsak harrotu ditu.
Irungo bizilagun batek grabatutako bideoaren irudi bat.

Produktibitatea

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Edu�Lartzanguren

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna