Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Urtzi Urrutikoetxea. Idazlea eta kazetaria

«Gaztelaniaren makulua onartzen dugu euskaldunok»

Hizkuntza gutxituen normalizazioa du aztergai Urrutikoetxeak. Dioenez, atzerriko hainbat adibidek balio dezakete erakusteko posible dela hizkuntza nagusien makulurik gabe bizitzea.
MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Kerman Garralda Zubimendi -

2017ko irailak 26

Urtzi Urrutikoetxeak (Bilbo, 1977) Zertaz ari gara hizkuntza-normalizazioaz ari garenean? hitzaldiarekin zabalduko du, bihar, Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean, ikasturte guztian izango den Hitz adina mintzo hizkuntza gutxituen inguruko zikloa.

Zer dago hizkuntza normalizazioaren atzean?

Biharko hitzaldian normalizazioa hitzak izan ditzakeen ñabardurak jorratuko ditut. Atzerrian ez horrenbeste, baina Espainian normalizazio lege asko ditugu: euskararena, katalanarena eta galizierarena. Hizkuntza horiek, gainerako hizkuntza gutxituek bezalaxe, alboan estatu bat duen hizkuntza nagusi bat dute, itzal egiten diena. Egia da gutxituen barnean maila desberdinak daudela: katalana, esaterako, gutxitua izan arren indartsua da. Baina normalizazioaz ari garenean, hizkuntza gutxituak nagusien mailara igotzeaz ari gara.

Eta horretarako gakoa zein da?

Nagusitasunean dago gakoetako bat. Inork aipatu nahi ez duen fenomenoa gertatzen da hor: hizkuntza nagusia bakarra izan daitekeenez, orain arte nagusia izan denak bere posizioa galdu behar duela. Ez dut esaten gaztelaniaren edo frantsesaren kontra egin behar denik, baina des-ikaste prozesu bat behar da. Askotan, hizkuntza nagusia denok dakigula pentsatuz, erreparatu gabe onartzen dugu bere nagusitasuna. Eta, horrela, hizkuntza handiek jan egiten dute txikia. Kataluniarrek, esaterako, ahalegin handia egiten dute liburuak itzultzean, ekintzarik txikiena ere kataluniarrez egin ahal izateko. Gaztelaniaren makulua onartzen dugu euskaldunok.

Hortaz, aurreraka ala atzeraka goaz normalizaziorako bidean?

Gizarte zibil oso aktiboa gara, eta, horri esker, geroz eta gauza gehiago egin daitezke euskaraz. Baina ez diogu gaztelaniari uko egin nahi.

Azken neurketen arabera, Bilbon behera egin du euskararen erabilerak. Zuri, bilbotarra izanik, nola eragiten dizu horrek?

Ez nau harritzen. Azpimarratu beharra dago orain dela urte batzuk ia denek zekartela euskara etxetik. Orain, ordea, askorentzat euskara ez da ama hizkuntza, eta erosoagoa zaie gaztelaniaz egitea nahiz eta euskaraz jakin. Dakigunon kopuruak gora egin du; orain, erabiltzen dugunon datuak hobetu behar dira.

Hego Amerikan eta Europa ekialdean ere ibili zara. Badute loturarik Euskal Herriarekin?

Hizkuntza gutxitu baten elementu hori hor dago, baina herrialde guztiak dira desberdinak. Esaterako, Estonian egin duten bideak eta guk egindakoak ez dute zerikusirik: independentzia lortzean, hizkuntza ofizial bakarreko herrialdea izendatu zuten. Egunen batean erabaki guztiak guk har baditzakegu, aipatuko dut hitzaldian nola jokatu beharko genukeen.

Beraz, atzerriko adibideek ikasteko balio digute?

Kanpoko adibideek balio digute hizkuntza nagusien makulurik gabe bizi gaitezkeela ikusteko.

Komunikabideetan esperientzia handikoa zara. Zenbaterainoko ardura dute komunikabideek hizkuntza baten normalizazioan?

Herrigintzaren lana eskertzekoa eta ezinbestekoa da, baina bere mugak ditu. Orduak eta orduak igarotzen ditugu ikus-entzunezkoak kontsumitzen, baina euskaraz ia ez dago eskaintzarik. Independentzia behar dugu gure arauak egiteko, eta bertan emititu nahi duten etxeei gure hizkuntzan eginarazteko.

Merezi du hizkuntza baten normalizazioaren alde lan egiteak?

Ez dakit merezi duen, baina merezi badu lan asko egin behar da. Euskaldunok lan asko egin dugu, eta hizkuntza nagusiekiko erresistentzian asmatu dugu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Mikel Pagadi eta Miren Nogales ©Orio Produkzioak

Miren Nogales izango da 'Herri txiki, infernu handi' saioko aurkezle berria

Urtzi Urkizu

Igandean hasiko da ETB1 'Herri txiki, infernu handi' saioaren bederatzigarren denboraldia ematen. Nogalesen estreinaldia Belauntzan izango da (Gipuzkoa).

Bertsolariak koplatan, Azpeitiko taberna batean. ©GOTZON ARANBURU / FOKU

Giroa epeltzeko, bertsoak

Amaia Jimenez Larrea

Azpeitian ospatu da Bertso Eguna, bertsolarien eta bertsozaleen arteko topagunea. Berrikuntzak izan ditu aurten: arratsaldeko ekitaldiaren ordez, afaria eta saio nagusia izan dira Elikagunean.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Milioika gauza txar ekoizten dira, eta zenbait onak: hori da orain artisautza»

Amaia Igartua Aristondo

1857koa da Gorostiaga denda, eta bide gorabeheratsua izan du, Pirlaren arabera: 1920an, arrakasta; ondoren, gainbehera; sarri uholdeek erasan diote, eta, azkenaldian, ekoizpen industrialak.
Pamela Anderson Kanadako aktorea, <em>Pamela, a love story</em> dokumentalaren fotograma batean. ©NETFLIX

Andersonek hitza hartu du

Urtzi Urkizu

Netflixek 'Pamela, a love story' dokumentala estreinatuko du asteartean. Lan horretan, Pamela Anderson aktoreak bere bizitzaren errepasoa egiten du. Memorien liburu bat ere idatzi du.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Kerman Garralda Zubimendi

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...