Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Ana Payo. Ozeanologoa eta anbientologoa

«Gure ibilbidea baino gehiago baloratzen dute gure itxura»

Zientzialaria da Payo, itsas hegaztien ekologia ikertzen du, eta, monologoen bitartez, dibulgazioa egiten du. Emakume zientzialarien ikusgaitasuna lortu nahi duen proiektu batean lanean ari da.
IÑIGO URIZ / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2017ko irailak 29 - Iruñea

Emakume zientzialariek jasotzen duten oztopo nagusia ikusezintasuna dela dio Ana Payo Payok (Zamora, Espainia, 1987). Hogei herrialde ezagutu ditu, eta hamar hiritan bizi izan da; oraingoan, ordea, bidaia berezi bat prestatzen ari da: Antartikara joango da otsailean, beste 79 emakume zientzialarirekin batera, klima aldaketaren aurka borrokatuz, euren tokia aldarrikatzera. Emakumeak, zientzia eta lidergoa hitzaldia eman du, Iruñean.

Gertutik ezagutzen duzu zientziaren mundua. Ba al dago parekidetasunik gizon eta emakumeen artean?

Doktoretza ikasketetan, emakume eta gizon kopurua berdintsua da; ibilbide zientifikoan aurrera egin ahala, ordea, emakume gutxiago dago. Emakumeek lidergo postuen %11 baino ez dute. Izan ere, doktoratu ondoko garaia da zientzialariontzat garairik prekarioena, eta oso errendimendu akademiko altua eskatzen dute. Emakumeon maila gizonena bezain altua da, baina, ama izatea erabakitzean, errendimenduak behera egiten du aldi baterako, eta gu baloratzeko orduan ez dute hori kontuan hartzen. Gainera, askotan, gure ibilbidea baino gehiago baloratzen dute itxura.

Gaur egun Howard Bound proiektuan lanean ari zara. Zertan datza?

Genero berdintasuna, aldaketa klimatikoa eta lidergoa batzen dituen egitasmo bat da. Emakume zientzialariaren rola nabarmentzea du helburu, ikusezintasuna askotan oztopo bat delako gure ibilbidean. Mundu osoko 80 emakume zientzialari elkartuko gara, diziplina askotakoak. Elkarlan sare bat sortzea da asmoa, aldaketa klimatikoaren aurkako borrokan alternatibak eskaintzeko.

Proiektu horrekin espedizio bat egingo duzue Antartikara. Zein da bidaia horren helburua?

Estrategiaren, lidergoaren eta talde lanaren inguruko formakuntza jasoko dugu hamabi hilabetez, eta lantalde txikietan proiektuak garatzen hasiko gara. Prozesua amaitzeko, hiru asteko prestakuntza intentsiboa jasoko dugu, Antartikan. Han ezagutuko dugu elkar, eta datozen urteetan garatuko ditugun proiektuak martxan jarriko ditugu.

Zergatik aukeratu duzue Antartika?

Beste edozein tokira joango bagina, askoz arreta gutxiago jasoko genukeelako; eta ikusgaitasuna da, hain zuzen ere, proiektuaren helburuetako bat. Gainera, oso toki berezia da, ikur bat da zientzialariontzat.

Dibulgazioa ere egiten duzu, eta bakarrizketak erabiltzen dituzu. Zertarako balio dute?

Zientzialariok gizartearekiko erantzukizuna dugu: nik ikerketak egiteko finantzaketa publikoa jasotzen dut. Horregatik, gizarteak nik egiten dudana ezagutzea bidezkoa dela uste dut. Egia da zientzia ez dela erraza, baina edonork uler ditzake kontzeptu zientifikoak; hizkuntza eta euskarri egokia bilatzean datza gakoa. Jendeak asko eskertzen du gauzak azaltzea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

«Ahituta amaitzen dugu, baina zoriontsu»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Klasikoetan klasikoena da Arnoldo izozkitegia Donostian. 1935ean hasi ziren, eta laugarren belaunaldiko kidea da Alustiza: «Hauxe da txikitatik edoski duguna; gure odola da, eta ezin genuen hiltzen utzi».
Union Artesanako kideek kantatu zuten atzo <em>Artillero</em> abestia. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Lehertu da festa Donostian

Miren Mujika Telleria

Bi urteko geldialdiaren ostean, kanoikadaren hotsa entzun, eta eztanda egin du festak Donostian. Piratek ere bota dute euren txupinazoa, eta koloretako txalekoz bete da kaia. Hasi da Aste Nagusia.
Mariana Etxegarairen hilobia, Hazparnen (Lapurdi). ©HAZPARNEKO HERRIKO ETXEA

«Kantuan hastean hein bat lotsatua nintzen, baina ahantzia nuen berehala»

Miel A. Elustondo

Julien Vinsoni zor bide zaio bertsolaritzari buruzko aipurik zaharrenetakoa, 1869ko irailean Saran egindako Lore Jokoetakoa. Hantxe dira ageri Jatsuko Piarres Ibarrart 'Bettiri', Azkaineko Mari Luixa Erdozio eta Joanes Etxeto 'Senpereko errienta' koplariak. Usteak ustel, Erdozio ez da salbuespen. Garaian, beste bi emakumezko ere nabarmendu ziren kantuan, Mariana Etxegarai 'Aña Debrua' eta Marie Hargain, bertsolari txapeldunak.
Uribarri Ganboako Garaioko hondartza. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Barnealdeko hondartzak

Eider Etxeberria Soria

Uribarri Ganboako urtegia urte osoan bisitatzeko leku aproposa da, uda sasoian batez ere. Garaioko eta Landako hondartzak daude han, eta bainua hartzea baimendurik dago

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Ane Eslava

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.