Webgune honek cookie-ak erabiltzen ditu zure nabigazioa errazteko, publizitatea erakusteko eta analisi estatistikoak egiteko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, hauen erabilera onartzen duzula ulertuko dugu. Informazio gehiago nahi baduzu, kontsultatu Cookie Politika

X

Berria.eus

Politika «Beharrezko izango da erabakiren bat hartzea sakabanaketari buruz»

Publizitatea

Politika

Guido Raimondi. Giza Eskubideen Europako Auzitegiko presidentea

«Beharrezko izango da erabakiren bat hartzea sakabanaketari buruz»

Kasu askotan, Estrasburgoko auzitegiaren erantzuna «oso geldoa» dela aitortu du Raimondik. Estatu bakoitzeko epaileen zeregina nabarmendu du, eta tentuz mintzatu da Espainiari buruz.
Argazkia: MONICA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS

2016-12-10 / Hodei Iruretagoiena

Guido Raimondi (Napoles, Italia, 1953) da, iazko azarotik, Giza Eskubideen Europako Auzitegiko presidentea. Sei urtetik gora daramatza Estrasburgoko auzitegian lanean. Arartekoak gonbidatuta, auzitegi haren jurisprudentziari buruzko hitzaldia eman zuen, atzo, Bilbon. Elkarrizketa eta elkarrizketa artean, BERRIArekin egoteko tartea ere hartu zuen, Arartekoaren bulegoan.

Estrasburgoko auzitegiak zuzenbide europar bat sortzen duela aipatu zuen EHUko jurista talde batek, eta estatuetako botere publiko guztiek bete behar dutela haren jurisprudentzia. Hala da benetan? Zer botere du Estrasburgoko auzitegiak?

Botereaz ez, daukan eraginaz hitz egin beharko litzateke. Kontuan hartuta Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren sistemak norbanakoen eskariak ere hartzen dituela, eta ez bakarrik estatuenak, ia mirari bat da gortearen erabakiek eragiten dutena. Giza eskubideen urratze bat baieztatzen denean, bi zentzutan joka dezake auzitegiak, eta biak dira estatuek bete beharrekoak. Batetik, giza eskubideen urratzea jasan duenari eman beharreko kalte-ordaina zehazten du, eta, bestetik, eskubideen urratze horrek agerian uzten badu estatu horretako legediaren oker bat, estatu hori behartuta dago okerra zuzentzeko legezko neurriak hartzera. Gero eta gehiago, 47 estatu kideak Giza Eskubideen Europako Hitzarmeneko balioak txertatzen ari dira legedietan. Beste garai batzuetan ez bezala, epaile gehienak zintzoki eta modu kontzientean ezartzen ari dira balio horiek.

Kasu batzuetan, urte asko joaten dira ebazpen bat ematerako.

Bai. Aurrekoa esanda ere, aipatu behar da 75.000 eskari daudela ebazteko; hau da, gehiegi. Erantzuna oso geldoa da, eta kasu batzuetan, bost, sei edo zortzi urteren buruan iristen da. Hori ez da egoerarik onena. Esan liteke hori hobetzeko gakoa litzatekeela etxean hobeto ezartzea balio horiek; hau da, Estrasburgotik datozen doktrinak eta balioak ez itzultzea Estrasburgora beste kasu batzuekin. Estatu barruko auzitegiek ezarri behar dituzte doktrina horiek. Horregatik, une honetan ardura partekatua da leloa; Estrasburgoko auzitegiaren arrakasta ez da kasu asko hartu eta sententzia asko ematea, baizik eta ateratzen diren sententziek kultura juridiko eta jurisprudentzial bat sortzea, gero hori erakunde nazionalek aplikatu dezaten. Une honetan, Estrasburgoko jurisprudentziaren aktore nagusiak eremu nazionaleko auzitegiak dira. Gutxieneko irizpide batzuk oinarri hartuta, Europako Giza Eskubideen Auzitegiak askatasuna uzten die estatu bakoitzeko auzitegiei, gutxieneko horiek errespetatuz, egoera bakoitzera molda daitezen. Gutxieneko horiek dira gure balio komunak.

Estrasburgok, Ines del Rioren kasuan euskal presoei arrazoi eman ondoren, «ingeniaritza juridikoa» aipatu zuen Espainiako Barne ministroak, eta legedian ere egin dituzte moldaketa batzuk zigorrak betetzeko moduak aldatzeko. Halako erreakzioei buruz zer iritzi duzu?

Estrasburgoko auzitegiak interesez jarraitzen ditu berak emandako sententzien erreakzioak. Hasteko, esan nahi nuke kasu horretan Espainiako Gobernuaren erantzuna berehalakoa izan zela, eta aske utzi zuela Del Rio Prada. Berehalako emaitza izan zuen sententziak. Ebazpenen jarraipena egitea estatu bakoitzeko ministro kontseiluari dagokio; erakunde politiko bati, alegia. Haiei dagokie jarraipena egitea.

2008/675 JAI erabakietarako esparrua da orain eztabaidagai dagoen gai bat: hau da, EBko estatu batean betetzen diren zigorrak beste estatuetan ere aintzat hartu beharra. Preso batzuek iragarria dute Estrasburgora joko dutela, Espainiak irizpide hori ez duela betetzen iritzita.

Ez ditut kasu zehatzak ezagutzen, eta, auzia erabakitzeko dagoela kontuan hartuta, ezin dut horietaz hitz egin. Hala ere, esan dezaket jurisprudentzia bat erabakitzen denean, lankidetza europarraren gaia garrantzitsua dela giza eskubideak bermatzeko orduan.

Bizi osorako zigorrari buruzko eztabaida badago Europan. Estatu batzuetan, legez bizi osorako zigorrik egon ez arren, zigor oso luzeak ezartzen dira. Non dago bizi osorako zigorraren muga? Zein da Estrasburgoren jurisprudentzia gai horretan?

Gai horretan, Estrasburgoko auzitegiaren sententziarik argiena Vinter vs Erresuma Batua kasukoa da. Berez, Giza Eskubideen Europako Hitzarmenak ez ditu debekatzen bizi osorako kartzela zigorrak. Baina jurisprudentziak esaten du, bizi osorako zigor bat Hitzarmeneko 3. artikuluarekin bateragarria izan dadin beharrezkoa dela zigorra murrizteko aukera izatea, baldintza jakin batzuk betetzen badira. Horrek presoari ez dio ematen kartzelatik irteteko eskubiderik; estatuei exijitzen die mekanismo bat presoari kartzelan ez hiltzeko esperantza emango diona. Hori da gakoa.

Espainian, nahiz eta bizi osorako zigorrik ez egon, zigor luzeak ezartzen dira ?40 urte artekoak?, eta ez dago horiek berrikusteko mekanismorik.

Aurrez esandakoa baino gehiago ezin dut esan, ez dago jurisprudentzia zehatzik horri buruz.

Presoak zigorra sorterritik eta familiarengandik urrun betetzea, sakabanaketa politika deitutakoa, oso kritikatua izan da Euskal Herrian. Espainiako auzitegiek atzera bota dituzte presoek egindako eskariak.

Ezin dut ezer esan erabakitzeko dauden kasuei buruz, baina esan dezaket, irizpide orokorrari buruz, gai horrek kabida izan dezakeela Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren 8. puntuan. Puntu horrek familia bizitzarako eskubidea arautzen du, eta beharrezko izango da horri buruz erabakiren bat hartzea.

Badaude bi sententzia, Ukrainako eta Errusiako bi kasuri buruz.

Bai, baina herrialde horietako egoera oso ezberdina da.

Sententzia horietan ezartzen diren irizpideek ez daukate harremanik Espainiako eta Frantziako egoerekin?

Ez litzateke zuhurra horri buruz hitz egitea. Kasuz kasu aztertu behar diren gaiak dira.

Espainian, lege zehatz batzuk egin ziren ETAri aurka egiteko, hura aktibo zegoenean. Egoera hori aldatu da. Legeak ere moldatu behar lirateke garaian garaiko errealitatera? Estrasburgon aintzat hartzen da hori?

Terrorismoaren aurkako borrokan, eskubidea ez ezik, estatuek betebeharra dute neurriak hartzeko. Burujabeak dira egoki jotzen dituzten legeak egiteko, betiere Giza Eskubideen Europako Hitzarmeneko irizpideak errespetatuta. Eta, noski, beti da hobe egoera hartan ezarritako salbuespenak arintzea, horrek esan nahi baitu Hitzarmenak eta Estrasburgoren jurisprudentziak ezarritako sistemak osoki garatzen dituela bere funtzioak.

Estrasburgoko auzitegiak hainbatetan zigortu du Espainia torturak modu eraginkorrean ez ikertzeagatik. Jarraipenik egin duzue Espainiako auzitegien jarreraren inguruan?

Irizpideak oso argiak dira: oinarri bat baduen salaketa bat dagoenean, beti egon behar da ikerketa eraginkor, independente eta azkar bat. Jurisprudentzia oso argia da, eta, oro har, uste dut Espainiak borondate ona duela Estrasburgok esandakoak betetzeko.

Publizitatea

Sortu kontua

Informazio osagarria

Publizitatea

Gaiarekin zerikusia duten albisteak