Albistea entzun

Izate ukatuaren aldarria

Joxemiel Bidadorri eta Iruñeko euskaldunei gorazarre egin die 'Bidador' pastoralak. Lepo bete da Burguen plaza, eta irri eta txalo artean ikusi dute ekitaldi berezia.
Txiki geratu zen Iruñeko Burguen plaza ikuskizunerako. Astebete lehenagotik ziren salduak sarrera guztiak.
Txiki geratu zen Iruñeko Burguen plaza ikuskizunerako. Astebete lehenagotik ziren salduak sarrera guztiak. IÑIGO URIZ / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez -

2015eko urriak 11 - Iruñea

San Saturninoko ezkilek iragarri dituzte arratsaldeko bostak. Bost kanpai entzun dira, bata bestearen segidan, eta, aurrez iragarri bezala, irten da Jose Angel Irigarai Iruñeko Burguen plazaren erdira. Ezpel eta galburu hari batek mugatzen du eszena. Haren erditik mintzo zaie Irigarai plaza bete dutenei. Gogoratu du Bidador, gogoratu ikerketarako haren «adore nekaezina», gogoratu lagunarteko «umorea eta ironia». Eta aipatu die, parean bildutakoei, orain bost urte joanagatik, «bizirik» darraiela. Bizirik, eta «sorkuntza iturri». Azaldu du horren lekuko dela eguneko ikuskizuna, «Iruñeko kultur historian mugarria». Eta dei egin die han bildutakoei, Iruñeko euskaldunei, ikus dezaten, eta «ikusiz ezagutu, ezagutuz maitatu, maitatuz gozatu». Azken hitzekin batera lehertu dira musika doinuak. Eta musikarekin bat, lehen txalo zaparradak. Hasi da Bidador pastorala.

Koplaz, musikaz, dantzaz eta hitzez. Hala gogoratu zuten atzo Joxemiel Bidador idazle, ikertzaile, irakasle eta dantzariaren figura, haren omenez prestatutako pastoralean. Lepo bete zen Burguen plaza ekitaldirako: astebete lehenagotik ziren salduak sarrera guztiak, 700 inguru, baina, aulki eta harmailetatik harago, plazako izkin eta txokoak ere bete zituzten beste dozenaka herritarrek, ikuskizunaren ikusminez.

Bidadorren ibilia, koplaz kantatu eta kontatua, eta, harekin batera, oro har, Iruñeko euskaldunena. Urteetan ukatutako izatearen aldarri bat, azken finean. Edo, aurreko asteetan aipatu bezala, «autoomenaldia», nonbait.

Bi bandoen arteko talkak ardaztu zuen pastorala, ohikoa denez. Urdinak batetik, orain arteko Nafarroa ofizialaren ordezkari gisara. Presidentea, alkatea, tertulianoa, elizgizona eta guardia zibila, esaterako. Parean, gorriz, Iruñeko euskaldunak, biziago, koloretsuago, umoretsuago, baita ardozaleago ere, azaldu zutenez.

Hasieratik bertatik leporatu zizkioten bi bandoek elkarri leporatu beharrekoak. Arbuio keinu eta hotsez erantzuten zion publikoak talde urdineko kideen prediku bakoitzari. Euskara «ezjakin, basati eta galduaz» mintzo ziren erregimeneko kideak. Paretik, euskara eta identitatea ukatu izana leporatzen zieten gorriek: «Bere buruaren ukoa/ egiten duena zoroa,/ nortasuna saldu eta/ bere bizitza hor doa». Hitzek gehiagorako eman ez, eta gudura pasatu ziren bi taldeak. Ihesean atera behar izan zuten euskaldunek, arerioen gozamenerako.

Bitartean, jelkaldiz jelkadi, osatuz zihoan Bidadorren ibilbidea. Hutseaniako Hazkurria poesia liburuko testuak errezitatu zituen Mintxo Garaikoetxeak, pastoraleko kontalariaren larrutik. Bidadorrek sortutako San Lorentzoko danzanteek ere hartu zuten plaza, kriskitin eta kaskabiloen erritmora. Tuterako erraldoiek maila handiko omenaldia eskaini zioten galdutako kideari. Bidadorren espiritua gorpuztu zuen makagorria pertsonaiak, bihurrikeriaz, samurkeriaz. Eta, orain bost urte egin bezala, mikrofono aurretik pasatu ziren Bidadorren lagun eta kideak, oroimenezko hitzak hustera. Orduantxe izan ziren arratsaldeko unerik hunkigarrienak.

Garaile baten zain zen, ordea, Iruñeko plaza. Presidentearen «baskoak badatozela!» oihu ikaratuari erantzun zioten, berriz ere, euskaldunek. Satanetako batek jarri zuen hitzetan erantzun borobilena: «Ni euskalduna naiz eta/ Arga ondoan naiz hazi,/ ez naiz inondik etorri/eta hemen nahi dut bizi.» Berriro jo zuten gudura bi taldeek, eta euskaldunak nagusitu. Txalo zaparradan lehertu zen Burguen plaza.

Festa izan zen atzo Iruñean, goizean desfilea edo munstra egin eta arratsaldean pastorala bukatu zen arte. Han zen Jon Alonso testuaren egilea, bando urdinekoen artean ongi kamuflatua. Han zen Aritz Ibañez errexentetako bat, isilpeko marmarrean, testua errepasatuz, arizaleen erritmora. Han zen Ihitz Iriart beste errexenta, Garaikoetxearekin batera jota eder baten kantari. Han ziren gainerako lagunak, irriz eta hunkidura malkoz. Eta han, ehunkako kopuruan, Iruñeko euskaldunak. Pastorala bukatuta plaza erdira atera eta jauzian dantzan hasi zirenak. Bidadorren omenez bai, baina baita euren buruaren omenez ere. Ukatutako izatearen aldarriz, azken batean.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Miren Billelabeitiaren aurkezpena, Elkar liburu dendan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Gazteen inguruko aurreiritzien aurka

Olatz Silva Rodrigo

Miren Billelabeitiak 'Norberak maite duena' saiakera kaleratu du, Pamiela argitaletxearekin. Urteetan gazte eta ikasleekin liburuen inguruan izandako solasaldietan oinarritu du liburua
Robert Treviñok zuzenduko du orkestra. ©JUAN HERRERO / EFE

EOk 'Lorratz' estreinatuko du, Elkanori buruzko proiektuko azken obra

Mikel Lizarralde

Zuriñe F. Gerenabarrenarena da lana, eta Euskadiko Orkestraren denboraldiko laugarren kontzertu programaren barruan joko dute
Plateruena: berriz zabalduko ditu ateak

Durangoko Plateruena kafe antzokiak berriz irekiko ditu ateak

Iñigo Astiz - Paulo Ostolaza

Udalarena izango da, baina kudeaketa publiko eta komunitarioa izango du; kultur mahai batek gidatuko du. Gune berriak hiru erpin izango dituela azaldu dute: euskara, kultura eta sorkuntza.

Harkaitz Cano idazlea, bere poema liburu berria esku artean duela, Donostian. ©Maialen Andres / Foku

Harkaitz Canok ‘Pozaren erdia’ poema liburua plazaratu du

Ainhoa Sarasola

Susarekin eman du lana argitara. 64 soneto bildu ditu idazleak, eta aitortu du «adiktiboa» egin zaiola hamalaudunaren egituran barneratzea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.