Albistea entzun

UDAKO SERIEA. Gazteei begira (I) Demografia

Gazteriaren ilunabarra

Euskal Herria da Europan gazteen portzentajerik apalena duen herrialdea. Mendialdean handiagoa da galera. Ez dira une errazak gazteentzat, areago krisi aldian. Gazteen egoerari buruzko erreportaje sorta bat argitaratuko du asteon BERRIAk.
Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2015eko uztailak 28

Kezka kutsutan hitz egiten dute azken denboretan gazteei buruz. Aterabiderik gabe utzi dituela krisiak, eta nora ezean daudela. Etorkizunik gabe geratu direla. Gazteek bakarrik ez, ordea: gizarte osoak dauka geroa jokoan. Gazteen eskasia nabarmena da Euskal Herrian: biztanleen %14,2 dira 14-29 urte bitartekoak. Europako Batasunean ez dago horren portzentaje eskasa duen herrialderik. Batasuneko batez bestekoa lau puntu handiagoa da. Arazoak eragin ditzake horrek; lan merkatuan, adibidez, belaunaldi ordezkapenerako zailtasunak izan ditzakete. Oinarrian beste auzi bat dago, nolanahi ere: Euskal Herriak zer etorkizun daukan bere gazteei eskaintzeko.

Ez dira garai errazak gazteentzat, inoiz izan badira. Gazteriaren egoera hizpide izango du BERRIAk asteon, erreportaje sorta batekin. Adituen eta gazteen euren iritziekin, dituzten ezinak aztertuko ditu, eta dauzkaten erronkak.

Gazteen egoerak, halere, gizarte osoan du eragina. «Oso kezkagarria da gazte falta. Giza kapitala galtzen ari gara». Teodoro Hernandez de Frutos soziologoarena da oharra; NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea da, eta Nafarroako Soziologia Elkarteko presidentea. Lan merkatuari begira mintzo da. Datozen urteetan aldaketa handiak izango direla diote azterlan batzuek: erretiroa hartuko du biztanle multzo handi batek —baby boom garaikoek—, eta ez da aski gazte egongo haien postuak betetzeko. «Arrisku hori badaukagu, bai», dio soziologoak.

Mendialdeko galera

Ezinegona sortzen dute horrelako iragarpenek. «Gehiegizko alarma», Marta Luxan soziologoaren esanetan; EHU Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da. Uste du ez direla datuak alde bakar batetik begiratu behar. Adibidea jarri du gazteei buruz: «Egia da beste garai batzuetan baino gazte gutxiago dagoela, baina beste aldi batzuetan baino askoz bizi itxaropen luzeagoa dute». Egoera ikusteko bi molde, aurrez aurre: batetik, alde ekonomikoa ardatz duena; bestetik, alde humanistagoa.

Bat edo beste dela ere, bistakoa da gazteen galera datuetan; bereziki, mendialdeko eskualdeetan —Arabako mendialdean eta Pirinio bazterreko ibarretan—. Finean, biztanleriaren joera orokorra da: trinkotzera jo du, hiriburuetara eta inguruko eskualdeetara. Mugimendu hori batez ere gazteen artean gertatu da. Eragina bikoitza da, beraz: leku batzuetan, igo egin da biztanleria, eta gazteen portzentajea handiagoa da —Iruñerrian eta Lapurdiko kostaldean, adibidez—; beste batzuetan, jaitsi egin da herritarren kopurua, eta batez ere gazteak galdu dituzte —Pirinio inguruko eskualdeetan—.

Aukera faltarekin, etorkizunik ez ikustearekin dago lotuta herritik alde egiteko erabakia askotan. Kontua da aukerarik eza Euskal Herri osora ari ote den hedatzen. Hor ikusten du hutsune handiena Hernandez de Frutosek: gazteen mailara egokitutako aterabiderik ez dagoela merkatuan. Nafarroako talaiatik erreparatu dio: «Ez da sortzen gaitasun intelektual handiko posturik. Hipermerkatuak ari dira irekitzen, eta alde hori ari da indartzen». Horrek eragin du «desoreka», soziologoaren ustez. «Nafarroan hiru unibertsitate ditugu, eta inoizko heziketarik onena. Suziri baten eran joan beharko genuke, baina ez da hala». Irtenbiderik ez dute aurkitzen gazteek. Porrota da hori gizartearentzat, NUPeko irakaslearen esanetan: «Inbertitutako guztia galtzea da».

Ez da egoera berria. Antzeko arazoak nabaritu izan dituzte Ipar Euskal Herrian. Lan merkatuko hutsuneaz gain, unibertsitatearena ere aintzat hartzekoa da: unibertsitate propiorik ez da, eta kanpora joaten dira urtero milaka gazte. Guztiak ez dira bueltatzen.

Aukerak sortu beharra

Hor egin du indar Luxanek: gazte kopuruari huts-hutsean begiratu beharrean, haiei zer etorkizun eskaintzen zaien aztertu behar dela. «Kezkatu behar gaituena da nolakoak diren bizi baldintzak. Gazte asko edukiko bagenitu ere, zer egingo genuke gazte horiekin?». Zeren, Luxanen iritziz, arazoa ez da gazte kopuru eskasa: «Mugak irekiko bagenitu, igoko litzateke gazteen kopurua. Hitz egiten denean kopuruei buruz arazo gisa, arrazoiak ezkutatu egiten dira».

Bizi baldintzak egoten baitira gehienetan mugimendu demografikoen azpian. Jaiotza tasaren beherakadaz ohartarazten dute azken urteetan. Gazteekin oso loturik dago. «Ume gehienak etxe batean bizi diren bikoteetan jaiotzen dira. Independizatzeko aukerarik ez izateak badu eragina», Luxanek ohartarazi duenez. Katea da hurrengo belaunaldientzat. Gazte gutxiago egoteak ume gutxiago izatea dakar, eta areago, dauden gazteen baldintzak ez badira onak. Etorkinek arindu dute egoera azken urteetan —gehienak gazteak dira—, baina krisi garaian eten egin da atzerritarren etorrera, eta alde egiten ere hasiak dira.

Gazteentzat aukerak sortzea da erronka, Hernandez de Frutosen arabera: «Politikariek kasu egin behar diote gaiari, eta ikerketan eta garapenean inbertitu». Adibidea jarri du Iruñean: «Industrian sektore indartsua dugu autogintzan, baina Volkswagenek ezagutza guztia Alemanian dauka. Hemen edukitzeak ate handiak zabalduko lizkiguke gazteentzat». Lan merkatuan bakarrik ez, alor guztietan sortu behar dira aukerak, Luxanen ustez: «Ez da gazte asko edo gutxi dauden, baizik eta zer baldintzatan dauden, zer espero dugun haiengandik, eta zer espero duten haiek gizartearengandik». Ilunabarra argitzeko zenbateko laguntza izango duten.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gotzone Sagardui sailburua, gaur, Eusko Legebiltzarrean ©Raul Bogajo/ Foku

Osasun publikoaren lege egitasmoari «gabeziak» ikusi dizkiote EH Bilduk eta EP-IUk

Edurne Begiristain

Osasuna «politika publiko guztien» oinarrian jarri nahi dutela azaldu du Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak, eta EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk esan dute lan egingo dutela Eusko Legebiltzarrean Osasun Publikoaren Lege egitasmoa «hobetzeko».

Ikasle batzuk euskararen aldeko mezu bat atzean dutela, Tolosako Laskorain ikastolan. ©JON URBE / FOKU

Irakasleen euskara maila kezkagai

Irati Urdalleta Lete

Hezkuntza Legearen aurreproiektuak jasotzen du irakasleak euskaran eta euskal kulturaren transmisioan trebatzeko prestakuntzak emango dituztela. Beraz, behar besteko maila al daukate? EHUren Hezkuntza Fakultateetako zenbait irakasle gaiarekin kezkatuta daude.
Carmen Adan, Beatriz Artolazabal, Iñaki Subijana eta Blanca Rosa Barbero gaur Bilboko Auzitegi Nagusian. ©Irekia

Justizia «azkarrago eta ulergarriago» egiteko plan estrategikoa aurkeztu dute

Mikel Garcia Martikorena

2028ra arte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako justiziaren ibilbidearen noranzkoa adieraziko duen plan estrategikoa aurkeztu dute. 1.500 milioiko gastua aurreikusi dute.

Agerraldia egin zuten atzo Eusko Legebiltzarraren aurrean. ©Berria

IAk grebara deitu ditu bigarren hezkuntzako ikasleak urriaren 27rako

Berria

EAEko Hezkuntza Legearen eta erreformen kontra eta langile klasearen interesen alde antolatzeko deia egin dute, eta mobilizazioak egingo dituzte Hegoaldeko lau hiriburuetan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Irakurleen babesa ezinbestekoa da kazetaritza independente eta konprometitua egiten jarraitzeko.