Albistea entzun

Elorriagak eta Juaristik irabazi dute Espainiako Kritikaren Saria

'Iazko hezurrak' indarkeriari buruzko gogoeta nobelatua aukeratu dute narratiba arloan, eta 'Piztutako etxea' poesian, lekuko baten tokitik giza pasioez itxaropentsu mintzo den lana
Unai Elorriaga joan den urtarrilean.
Unai Elorriaga joan den urtarrilean. L.JAUREGIALTZO / ARP

Igor Susaeta -

2015eko apirilak 19

Iazko hezurrak (Susa, 2014) liburua azaltzea «oso erraza» da, Unai Elorriagaren iritziz. Pentsatzen du indarkeriari buruzko gogoeta nobelatu bat dela. «Biolentzia esentziala izan da gure bizitzetan». Piztutako etxea (Erein, 2014) Felipe Juaristiren azkeneko poema liburua ere giza pasioez mintzo da. «Pozaz, tristuraz, maitasunaz, inbidiaz, desesperazioaz, izuaz....». Baita itxaropenaz ere. Horrek zipriztintzen du, autorearen ustez, lekuko baten tokitik idatzitako liburu hori. Bi lan horiek irabazi dute, hain zuzen, Espainiako Kritikaren Saria; Elorriagarenak (Algorta, Bizkaia, 1973), narratiba arloan, eta Juaristirenak (Azkoitia, Gipuzkoa, 1957), poesiarenean. Iaz argitaratutako liburuen artean egin dute aukeraketa AECL Espainiako Literatur Kritikarien Elkarteko kideek, eta irabazleen izenak atzo eguerdian adostu eta jakinarazi zituzten, Pontevedran (Galizia).

Elorriagaren bosgarren eleberria da liburu garailea, SPrako tranbia (2001), Van't Hoffen ilea (2003), Vredaman (2005) eta Londres kartoizkoa da-ren ondoren (2009) —lehendabiziko lau horiek Elkarrekin argitaratu zituen—. Estreinako lanarekin Espainiako Narratiba Sari Nazionala eman zioten, eta horrek profesionaltasunaren ateak ireki zizkion. Orain pare bat urte, ordea, profesional izateari utzi zion. Nekatuta zegoen. Nekatuta promozio ekitaldiez, enkarguzko lanez, idazle irudia zaindu beharraz. «Jadanik ez dut sinesten halakoetan. Aspertuta nago». Baina ez zioen idazle izateari utzi, eta iazko azaroaren amaieran itzuli zen lan berriarekin.

Irene Arrias 2015ean 44 urte dauzkan emakumezkoaren bizitza kontatzen du, horretarako «hari gisa» indarkeria baliatuz. Baina indarkeriaren espirala zabaldu egiten da, eleberriak aurrera egin ahala —376 orri dauzka—. «Euskal Herrian hasi, eta Frantziara eta Ingalaterrara zabaltzen da, Afrikara, Amerikara, Asiara, Ozeaniara...». Azken berrogei urteetako indarkeriaren kontaketa da, finean. Formari dagokionez, «espresabide asko» erabili ditu: «Nobela hutsa da batzuetan, saiakera besteetan, ipuina, kontakizun historikoa, kronika...».

Poemak dira Juaristirenak; hogei guztira, 70 orrialde pasatxotan bildutakoak. «Hogei margolan dira, eta horietako bakoitzari hainbat ikuspegitatik begiratu diot». Liburuan, haren esanetan, gorputzaren mugak zehazten ahalegintzen da, horren ahalmena zedarritzen eta izaera argitzen. Gorputzari heldu nahi izan dio, beraz. «Askotan, poeta galdu egin da errealitatetik kanpo dagoen lurraldean, eta ahantzi egin du poetak errealitate bat sortzen duela beste errealitate baten gainetik». Iruditzen zaio sentimenduak oso lotuta daudela gorputzarekin, eta triste ala pozik egon, hori gorputzean nabaritzen dela.

Juaristiri, bosgarren aldiz

Bosgarrenez irabazi du Juaristik kritikaren saria. Aurrez Denbora, nostalgia (1985), Hiriaren melankolia (1987), eta Begi-ikarak (2004) hautatu zituzten AECLekoek; narratibarena ere eman zioten 1990ean, Arinago duk haizea, Absalon-engatik. Hain zuzen, Jon Kortazar eta Javier Rojo kritikariak dira sariaren euskarazko atalaren arduradunak.

AECLk hautatutako gainerako irabazleak honako hauek izan dira: gaztelaniazkoan, Andres Ibañezen Brilla, mar del Edén narratiban, eta Lorenzo Olivanen Nocturno casi poesian; katalanezkoan, Toni Salaren Els nois nobela, eta Marius Sampereren Ningú més i l'ombra poesia obra; eta galizierazkoan, Xabier Quirogaren Zapatillas rotas eta Gonzalo Hermoren Celebración lanak hautatu dituzte.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Neomak taldearen zuzenekoa ikusteko jende ilara luzea egin zen Plateruena kanpoaldean atzo arratsaldean, Durangoko Azokaren bigarren egunean. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Plaza eta euskarri bete doinu

Ainhoa Sarasola

Zuzenekoak itzuli dira Durangoko Azokara, aurten Plateruenan. Landakon, Musikaren Plazak bildu ditu diskoetxeak eta musikariak. Diskoa nagusi den arren, euskarri digitalak gero eta ugariago dira
Xabier Eizagirre, Iratxe Retolaza eta Hedoi Etxarte, atzo, Landako guneko Talaia aretoan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Liburugintza diglosiko bat

Itziar Ugarte Irizar

Euskaraz argitaratzen diren liburuen datuak aletu dituzte Xabier Eizagirrek, Iratxe Retolazak eta Hedoi Etxartek. Kultura gutxitu baten isla direla adierazi dute.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

«Urte osoak eusten dio azoka asteari»

Andoni Imaz

Pozik hartu dute murrizketarik gabeko azoka bueltan, eta gogotsu sumatu dute ingurua ere. Inguru hori zabaltzen asmatzea daukate gakotzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.