Elorriagak eta Juaristik irabazi dute Espainiako Kritikaren Saria

'Iazko hezurrak' indarkeriari buruzko gogoeta nobelatua aukeratu dute narratiba arloan, eta 'Piztutako etxea' poesian, lekuko baten tokitik giza pasioez itxaropentsu mintzo den lana
Unai Elorriaga joan den urtarrilean.
Unai Elorriaga joan den urtarrilean. L.JAUREGIALTZO / ARP

Igor Susaeta -

2015eko apirilak 19

Iazko hezurrak (Susa, 2014) liburua azaltzea «oso erraza» da, Unai Elorriagaren iritziz. Pentsatzen du indarkeriari buruzko gogoeta nobelatu bat dela. «Biolentzia esentziala izan da gure bizitzetan». Piztutako etxea (Erein, 2014) Felipe Juaristiren azkeneko poema liburua ere giza pasioez mintzo da. «Pozaz, tristuraz, maitasunaz, inbidiaz, desesperazioaz, izuaz....». Baita itxaropenaz ere. Horrek zipriztintzen du, autorearen ustez, lekuko baten tokitik idatzitako liburu hori. Bi lan horiek irabazi dute, hain zuzen, Espainiako Kritikaren Saria; Elorriagarenak (Algorta, Bizkaia, 1973), narratiba arloan, eta Juaristirenak (Azkoitia, Gipuzkoa, 1957), poesiarenean. Iaz argitaratutako liburuen artean egin dute aukeraketa AECL Espainiako Literatur Kritikarien Elkarteko kideek, eta irabazleen izenak atzo eguerdian adostu eta jakinarazi zituzten, Pontevedran (Galizia).

Elorriagaren bosgarren eleberria da liburu garailea, SPrako tranbia (2001), Van't Hoffen ilea (2003), Vredaman (2005) eta Londres kartoizkoa da-ren ondoren (2009) —lehendabiziko lau horiek Elkarrekin argitaratu zituen—. Estreinako lanarekin Espainiako Narratiba Sari Nazionala eman zioten, eta horrek profesionaltasunaren ateak ireki zizkion. Orain pare bat urte, ordea, profesional izateari utzi zion. Nekatuta zegoen. Nekatuta promozio ekitaldiez, enkarguzko lanez, idazle irudia zaindu beharraz. «Jadanik ez dut sinesten halakoetan. Aspertuta nago». Baina ez zioen idazle izateari utzi, eta iazko azaroaren amaieran itzuli zen lan berriarekin.

Irene Arrias 2015ean 44 urte dauzkan emakumezkoaren bizitza kontatzen du, horretarako «hari gisa» indarkeria baliatuz. Baina indarkeriaren espirala zabaldu egiten da, eleberriak aurrera egin ahala —376 orri dauzka—. «Euskal Herrian hasi, eta Frantziara eta Ingalaterrara zabaltzen da, Afrikara, Amerikara, Asiara, Ozeaniara...». Azken berrogei urteetako indarkeriaren kontaketa da, finean. Formari dagokionez, «espresabide asko» erabili ditu: «Nobela hutsa da batzuetan, saiakera besteetan, ipuina, kontakizun historikoa, kronika...».

Poemak dira Juaristirenak; hogei guztira, 70 orrialde pasatxotan bildutakoak. «Hogei margolan dira, eta horietako bakoitzari hainbat ikuspegitatik begiratu diot». Liburuan, haren esanetan, gorputzaren mugak zehazten ahalegintzen da, horren ahalmena zedarritzen eta izaera argitzen. Gorputzari heldu nahi izan dio, beraz. «Askotan, poeta galdu egin da errealitatetik kanpo dagoen lurraldean, eta ahantzi egin du poetak errealitate bat sortzen duela beste errealitate baten gainetik». Iruditzen zaio sentimenduak oso lotuta daudela gorputzarekin, eta triste ala pozik egon, hori gorputzean nabaritzen dela.

Juaristiri, bosgarren aldiz

Bosgarrenez irabazi du Juaristik kritikaren saria. Aurrez Denbora, nostalgia (1985), Hiriaren melankolia (1987), eta Begi-ikarak (2004) hautatu zituzten AECLekoek; narratibarena ere eman zioten 1990ean, Arinago duk haizea, Absalon-engatik. Hain zuzen, Jon Kortazar eta Javier Rojo kritikariak dira sariaren euskarazko atalaren arduradunak.

AECLk hautatutako gainerako irabazleak honako hauek izan dira: gaztelaniazkoan, Andres Ibañezen Brilla, mar del Edén narratiban, eta Lorenzo Olivanen Nocturno casi poesian; katalanezkoan, Toni Salaren Els nois nobela, eta Marius Sampereren Ningú més i l'ombra poesia obra; eta galizierazkoan, Xabier Quirogaren Zapatillas rotas eta Gonzalo Hermoren Celebración lanak hautatu dituzte.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©JON URBE / FOKU

«Tentsioa dakarten lanak falta dira»

Itziar Ugarte Irizar

Formatu bikoitzeko lan batekin itzuli da: 'Unisonoa', lerro bateko poesia liburua eta hamabi soinu pieza. Lengoaia behatzeko eta entzuteko denboratzat du idazketa.
Virginia Woolf idazle ingelesa; jardun betean zegoen 1920. urterako, baina bide oparoago baten atarian oraindik. ©BERRIA

«Negu sasoiko lehen eguna»

Joannes Jauregi

Idazle baten egunerokorik ezagun eta oparoenetako bat izango da Virginia Woolfena, ia bizi osoa eman baitzuen osatzen. Gaur duela ehun urte, astelehenarekin, Woolfek 38 urte zituen; idazle argitaratua zen, baina artean onenak eman gabea. Eta sarrera bat egin zuen egunerokoan.

Wiggins ahizpetako hiru, The Shaggs taldeko kideak. ©BERRIA

Tarotak iragarritako banda kalamastra

Julen Azpitarte

Aitak behartuta abiatu zuten The Shaggs taldea Wiggins ahizpetako hiruk. Disko bakarra grabatu zuten, 1969an, eta, gerora, hamaika aldiz berrargitaratu da, gaur arte. Muturreko jarrerak eragin dituen lana da.

Jean Castagnet eta Andre Lekuona. ©FAMILIAKO ARGAZKIA

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna