Igor Ahedo. EHUko irakaslea eta Parte Hartuz taldeko kidea

«Elementu komunak bideratzeko tresna izan behar du hizkuntzak»

Lurraldea antolatzeko moduan, parte hartzearen garrantzia aipatu du Ahedok, sareak sortzearena; besteak beste, hizkuntzaren ikuspegia kontuan hartzeko: «Demokrazia demokratizatzeko balio behar du».
GORKA RUBIO / ARGAZKI PRESS

Hodei Iruretagoiena -

2015eko otsailak 6

EHUko irakasle da Igor Ahedo (Bilbo, 1973), Politika eta Administrazio Zientzien sailean. Batez ere, parte hartzearen ikuspegitik aritu zen atzo Lurraldea eta Hizkuntza jardunaldietan. Lurralde antolaketa eta komunitatearen garapena izena jarri zion hitzaldiari. Hizkuntzaren ikuspegitik ere, garrantzitsutzat du komunitatea lurraldea antolatzeko: «Komunitatea garatzeak ahalbidetzen du hizkuntzaren gisako aspektuak kontuan hartzea».

Euskalgintzan badago komunitate antolatu bat. Parte hartzen du, baina askotan hizkuntzaren arloan soilik. Arlo denetara zabaldu behar da ikuspegi hori?

Noski. Eta lurraldea da espaziorik onena. Hizkuntza ez baita zer abstraktu bat, hizkuntza hitz egin egiten da kale batean, herri batean. Lurralde antolaketa izan daiteke aitzakia, parte hartzearen bidez, behetik lan egiteko. Eta saiatzeko hizkuntzaren ahulguneak indartzen, beste eremu batzuetan eraginez. Hizkuntzaren egoera hobetu dezakegu, ez soilik politika linguistikoekin, baita ere estrategia urbanistikoekin, demografikoekin, ekonomikoekin. Edo, gutxienez, saihets dezakegu hizkuntzari kalte egitea.

Adibidez, hirigintza eredu jakin batek zer eragin izan ditzake?

Adibidez, urbanizazio esplotazio bat: hizkuntza egitura sendo bat duen herri batera iristen bada behin-behineko biztanleria multzo bat modu masiboan, hautsi egiten ditu komunitate arauak. Kidetasun sentimendua desagertzen bada, desagertzen da pertsonak batzen dituena. Parte hartzearen helburua da, hain zuzen, nireaz galdetzea gureaz galdetzea bihurtzea.

Hirigintza, instituzioak edo parte hartzea antolatuta dagoen moduak ez al du zailtzen gu horretarako bidea egitea?

Bai. Hasteko, bateragarritasun arazo izugarriak daudelako instituzioen artean. Ez dago gobernantza eta elkarlan egiturarik instituzioen artean. Ipar Euskal Herrian, esaterako, Garapen Kontseilu bat dago, eta Hautetsien Kontseilu bat. Gabezia eta onura guztiekin, baina bat egiten dute egitura berean gizarte zibilak, kultur ordezkariek, politikariek, lurraldearen parte ezberdinetakoak... Ikuspegi oso bat ahalbidetzen du horrek, gu-re ikuspegi bat. Esango nuke parte hartzea ez dela erabiltzen zilegitasun modu batetik edo eraginkortasun mekanismo batetik harago. Ez da txarra hori, baina horretan geratzen bada, galtzen ari gara parte hartzearen potentzialtasuna.

Zein da potentzialtasun hori?

Komunitate sareak sortzea, herritarren arteko sareak. Lortzea herritarrek kontzientzia hartzea: arazoak ez dira pribatuak, baizik kolektiboak. Demokrazia demokratizatzeko balio behar du parte hartzeak, eta eskatzen du mundu guztia hor egotea: batez ere, baztertuenak, inoiz presente ez daudenak. Gaizki gabiltza parte hartzen duena eredu hegemonikoa bada: gizona, erdiko klasekoa, adin jakin batekoa, eta ahazten bagara haurrez, prostitutez, immigranteez. Parte hartzeak, igualitarioa izateko, behar ditu dauden guztiak, ez soilik ikusten direnak. Eta sortu behar lituzke alternatiba lokalak erasoaldi neoliberalaren aurrean. Hori da lortu behar lukeen handiena: kolektiboa, horizontala, igualitarioa dena berreskuratzea, eta instituzioei kontrapisua egitea.

Euskalgintzatik pentsatuta, adibidez, nola egin baztertuenak komunitate horren parte?

Sarri, arazoak konpontzen ditugu horma baten aurka jota. Integratu nahi ditugu hizkuntzatik desagertutako pertsonak. Nola egiten dugu? Kanpaina konbentzional batekin. Ez zaie iristen, hain zuzen, ikusezinak direlako. Zergatik daude ausente? Zaurgarritasun egoeran daudelako, askotan. Nor ez dago horrela egun? Baita pertsona ikusgarriak ere. Interes komunak ditugu? Bai. Denok. Batu gaitezen horiek lantzeko, eta baliatu lan hori, erakusteko beste interes batzuk: hizkuntza, kasurako.

Nola egiten da hori?

Saiatu behar dugu elementu komunak bilatzen pertsona denon artean, eta hizkuntza erabili horiek bideratzeko tresna gisa. Denok ditugu arazoak ez dakigulako zer egin gure haurrekin, ez soilik immigranteek. Eskain ditzagun alternatibak gure haurrak zaintzeko, hizkuntza erdigunean jarrita. Denok badauzkagu arazoak zerbait lortzeko, erabil ditzagun denbora bankuak tresnatzat, baina denbora banku euskaldunak. Pentsatzen ari naiz Pirritx eta Porrotxengan. Zer nahi dute haurrek? Ondo pasatu. Erabil dezagun dibertsioa euskara ahalduntzeko. Ez dira pertsonak jarri behar hizkuntzaren zerbitzura, baizik alderantziz. Gainera, hizkuntza bat dugu hori ahalbidetzen duena.

Zergatik ahalbidetzen du hori euskarak modu berezian?

Hizkuntza guztiek ahalbidetzen dute, baina gurea, gainera, komunitate sentimenduz betea dago. Beraz, hizkuntzak ez du soilik ematen tresna bat. Ematen digu garaiotan gero eta urriagoa den hori: kidetasun bat, komunitate baten parte izatea.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Iruñeko Erruki Etxea Nafarroako zahar etxe handiena da eta han pandemiak eragin handia izan du ©Iñigo Uriz

Zahar etxeen tamaina eta kokagunea faktore erabakigarriak izan dira COVID-19aren eraginean

Berria

Nafarroako Gizarte Errealitatearen Behatokiak lurraldeko 74 zahar etxeetan eta 14 menpekotasun zentroetan pandemiaren olatuak izandako ondorioak ikuskatu ditu txosten batean, eta hainbat gomendio eman dizkio gobernuari.

PCR probak, Donostia ospitalean. ©Idoia Zabaleta, FOKU

Ospitaleratzeek gora egin dute azken egunean

Uxue Rey Gorraiz

Beste 662 koronabirus kasu detektatu dituzte azken egunean Hegoaldean, eta 47 lagun ospitaleratu dituzte, aurreko egunean baino hamahiru gehiago. Bost pertsona hil dira, Nafarroan.

Familia batzuk kanpoaldetik egoiliarrak bisitatzen, Mutiloako zahar etxe batean. ©Jagoba Manterola, FOKU

Zahar etxeetako bisitak eta egoiliarren ateraldiak, malguago

Uxue Rey Gorraiz

Zaharren egoitzetarako protokolo berria onartu du Jaurlaritzak. Zabaldu eginen dira zahar etxeetara bisitak egiteko aukerak, eta egoiliarrek malgutasun handiagoa izanen dute ateraldiak egiteko. Osasun sailburuak azaldu duenez, “ikuspegi epidemiologikoa eta etikoa” hartu dira kontuan neurriak berrikusteko.

Boris Johnson, rresuma Batuko lehen ministroa, gobernu bilera baino lehen./ ©Neil Hall, EFE

Londresek murrizketa gehiago iragarriko ditu kutsatzeak eragozteko

Arantxa Elizegi Egilegor

Aurreratu dituzten neurrien artean dago tabernak lehenago ixtea eta telelana sustatzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna