Bukatu da mozorroen anabasa

Atzo bukatu ziren inauteriak Euskal Herriko toki gehienetan. Lantzen, Miel Otxin epaitu, tiroz hil eta erre egin zuten iluntzean, goizean goizetik besta egiten aritu ondotik. Txatxoek, Zaldikok eta arotzek ikusleak izutu zituzten kalejiretan.
Zaldikok behin eta berriro bota zuenZiripot lurrera, baina txatxoek lagunduzuten.
Zaldikok behin eta berriro bota zuenZiripot lurrera, baina txatxoek lagunduzuten. JAGOBA MANTEROLA / ARGAZKI PRESS

Iker Tubia -

2016ko otsailak 10

Antzezlan handi bat izaten dira Lantzeko inauteriak. Nafarroako herri horretakoak dira Miel Otxin, Zaldiko, Ziripot, arotzak eta txatxoak. Hiru egunez kolore biziz janzten dituzte herriko kaleak, eta atzo zuten hondarreko ateraldia. Goizean, kalejira egin zuten; iluntzean, Miel Otxin epaitu; Esteban Ariztegik tiro egin zion, eta erre egin zuten. Inauteriak bukatu ziren.

Beste behin ere, gidoia goitik behera bete zuten. Aurreko eguneko bestak maindire artean harrapatu zuen baten bat, baina gehienek indarra bildu zuten ostatuko lehenbiziko solairuan hamaiketakoa hartzeko. Eguerdian, Mintxo Garaikoetxea eta Mintxo Salaberri jaiki egin ziren: Garaikoetxeak txistua hartu, Salaberrik atabala, eta ostatuko korridorean zortzikoa jotzen hasi ziren.

Doinuak lau gazteren urratsak mugiarazi zituen, eta gero batu ziren beste bi, beste bat... Tantaka, hamabira ailegatu arte. Hipnotikoa izaten da zortzikoa han. Toki itxia da; lanparek argiturik, dantzaren doinua behin eta berriz errepikatzen da, eta gazteak itzulika aritzen dira euren buruaren inguruan, baita txistularien inguruan ere. Erritmoa azkartzen zen heinean, gazteen izerdia geroz eta azkarrago jaisten zen kopetatik behera. Hamahiru minutu iraun zuen, eta denek eutsi zioten bukaerara arte.

Ander Esainek aurpegia gorriturik zuen zortzikoa bukatzerako. «Nekatuta nago, baina atzoko tragoak botatzen ibili naiz», zioen txantxetan. Txatxoz jantzi zen bera, nahiz eta txikitan Ziripotena egiten zuen. Harentzat, ostatu barneko giroa da bereziena, «intimoagoa» delako. Inauteriak bereziak dira harentzat: «Tradizioa da; aitak erakutsi zidan».

Berehala igo ziren ganbarara koloretako jantziak soinean jartzera. Ziripot lehenik, zakuz egindako jantzia lastoarekin betetzeak denbora behar baitu. Ganbara heze eta erdi ilun horretan transformatzen dira lanztarrak, aurpegia oihal batez estalirik. Miel Otxin ere han zen, zutik, hil aurreko kalejiraren zain. Jende asko igo zen, txandaka, lanztarrak mozorrotzen ikustera.

Arotzen iluntasunean

Bien bitartean, eta ikuslerik gabe, ostatuaren ondoko etxean pertsonaiarik ilun eta misteriotsuenak janzten ari ziren: arotzak. Ariztegik hamaiketakoa etxean hartu zuen, berak prestatzen baitu arotzen sua: «Miel Otxin eramaten nuenean ere, sua prestatu, eta laster batean joaten nintzen ostatura», esan zuen.

13:30 aldera, etxearen atzeko aldera joan zen, eltze handi bat eskuan zuela. Lastoa bota zuen barrenera, gero txingarrak, eta berriz ere lasto hezea gainetik, ke handia ateratzeko. Pixka bat kulunkatu, eta berehalaxe hasi zen kea botatzen. Dena prest zegoenez, eltzea ondoko etxera eraman zuen. Han, bonbilla gutxi batzuek ozta-ozta argitzen zuten arotzen janzteko tokia. Eltzea hartu, eta kalera atera ziren. Ostatuari so ziren batzuk ezustean harrapatu zituzten haien oihuek.

Arotzak pasatuta, Ziripot agertu zen ostatuko atarira, eta atzetik txatxo tropela, oihu eta irrintzika. Orduan hasi zen anabasa. Miel Otxin ere kalera atera zuten, eta Zaldiko korrika aritu zen batetik bestera, Ziripot lurrera botatzen, eta jendea zirikatzen. Halako batean, txatxoek heldu, eta arotzengana eraman zuten ferratzera.

Kolore eta oihu besta plazan bukatu zen, zortzikoarekin. Txatxoekin batera, herriko hiru gizon zahar batu ziren gorputza astintzera. Ariztegi tarteko: «Ni dantzari ona nintzen. Miel Otxin dantzatzeko, indarra behar da, baina, batez ere, ongi dantzatzea».

Arratsaldean kalejira egin zuten berriz ere, baina azkenengo zortzikoa suaren inguruan izan zen. Aurretik, tiroz hil zuten Miel Otxin. Bukatu zen anabasa. Ariztegi arduratzen da horretaz. Tiroa bota, eta kartutxoak gorde zituen. Urtero gordetzen ditu; altxor baten modukoak dira. Lanztarrentzat inauteria hori baita: kolorez jantzitako altxor bat.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©PEDRO PUENTE HOYOS / EFE

«'Pandemiaren urteak', esan nuen. Urteak izango direlakoan: urteak»

Arantxa Iraola

Aurrera urratsa egin, eta hedabideetan naro-naro dabilen zientzialarietako bat da Del Val; txertoa lortzeko prozesuak oso azkar doazela onartu du, baina uste du une aski zailak eragin ditzakeela oraino ere izurriak.

Osasun langile bat, PCR proba bat egiten Donostian. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Kutsatuen kopuruak gora egin du berriz Hegoaldean: 750 kasu atzeman dituzte

Edurne Begiristain

Positiboek gora egin dute Gipuzkoan ez beste lurraldeetan. Agerraldi berriak atzeman dituzte Azkoiengo eta Elizondoko zahar etxeetan

Protesta bat Gasteizen. ©E.PORTILLO/ FOKU

Arabako zahar etxeak ere, grebara

Erredakzioa

Hiru lanuzte egingo ditute, ELAk, LABek, UGTk eta CCOOk deituta, «prekarizazioa» salatzeko

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna