Albistea entzun

Han-hemenka barreiatutako antzezlanak

Euskal antzerkiaren inguruko dokumentuak biltzeaz aritu dira Xenpelar Dokumentazio Jardunaldietan.

Sakabanatuta daudela diote
Eragile askotariko kideek parte hartu dute jardunaldietan.
Eragile askotariko kideek parte hartu dute jardunaldietan. JON URBE / ARP

Saioa Alkaiza Guallar -

2014ko azaroak 21 - Donostia

Non daude euskal antzezlanak gordeta? Non eskuizkribuak, argazkiak, afixak eta kartelak? Horiek dira Xenpelar Dokumentazio Jardunaldietako mahai inguruan plazaratuta galderak. Erantzuna: barreiatuta liburutegi eta artxibategietan. Ez da existitzen espresuki euskal antzerkiaren inguruko dokumentazio erakunderik, eta horrek zaildu egiten du informazioa nahi dutenen ahalegina. Horregatik, dagoen materiala eskuragai jartzeko beharra azpimarratu dute Baionako Mediatekak, Euskaltzaindiak, Euskal Kultur Erakundeak, Koldo Mitxelena Kulturuneak, Sabino Arana Fundazioak eta Su Aziak elkarteak. Betiere, elkarlanaren bidez.

Baionako Mediateka izan da urratsak egiten aurrena: Ipar Euskal Herriko beste 20 liburutegi, museo eta artxibategirekin batera, katalogo komun bat osatzen ari da; hala, webgune bakarrean ikusi ahalko dira, 2015eko otsailetik aurrera, zentro horiek dauzkaten materialak.

Gainontzekoek, baina, oraindik ez dute asmo bateratuetan parte hartu. Zaila da, beraz, kalkulatzea zertan den euskal antzerkiaren memoria; ezinezkoa ia kalkulatzea zenbat dokumentu gorde diren. Horren ondorioz, nork berea kontatuta, erradiografia orokorra egin dute eragileetako kideek. Euskal Museoak, kasurako, 500 dokumentu inguru dauzka pastoralei buruz, argazkiak, postalak eta kaierak kontuan izanda. Euskaltzaindiak, bestalde, 72 eskuizkribu inguru, eta horietatik 20 identifikatu gabe. Euskal Kultur Erakundeak 120 bat obra dauzka. Eta Sabino Arana Fundazioak ez ditu katalogatu bere bilduman daudenak. Su Azia Elkartea, ordea, 80 bat pastoral kaieraren jabe da.

Bada, nolanahi ere, gainontzekoek baino biltegi zabalagoa daukana: Donostiako Koldo Mitxelena Kulturunea. 1.251 lan dauzka; horietako 270 digitalizatu ditu.

Zerbait egiteko beharra

«Euskal kulturaren ahaide pobrea da antzerkigintza». Euskaltzaindiko kide Pruden Gartziarenak dira hitzak. Dioenez, jende gutxi joan da Euskaltzaindira galdezka antzerkiari lotutako materialaren harira. Eta orokorra omen da egoera gainontzeko lekuetan ere. Baina beste estutu bat eman dio gaiari Koldo Mitxelenako langile Sorne Matxinenak: «Akaso, kultura da ahaide pobrea». Bitarteko falta salatzeko hartu du hitza. «Bideratzen diren baliabideek mugatzen dute jarduna». Ildo beretik segitu du Baionako Mediatekako Marie Andree Ouretek: «Diruz laguntzea da erakunde publikoek egin ahal dutena». Hala, gaiari arreta berezikoa jartzeko aldarrikatu dute solaskideek.

Biltegi komuna nola egin. Hori da galdera. Zalantza airean dago, oraindik. Egin daitekeenaren zantzu batzuk baino ez mahai gainean: dokumentatzeko orduan, denek protokolo berbera jarraitu beharko luketela aipatu dute. Iñaki Goiogana Sabino Arana Fundazioko kideak ez du uste antzerkiari propio eskainitako gune bat beharrezkoa denik. Gainontzekoek ez dute argitu zein izan daiteke formula. Izan dira, haatik, ideia batzuk. Matxinenak euskal liburutegi, museo eta artxibategiek atari digital bateratua izatea proposatu du, adibidez. Eta Euskal Kultur Erakundeko Pantxoa Etxegoinek euskal antzerkiaren historia eskuragai jartzeko eskatu du. Jardunaldiek beste saio bat izango dute: Hilaren 27an, Euskal antzerkiaren dokumentazio beharrak mahai ingurua izango da.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

<b>Finala.</b> 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala, BECen. ©A. LOIOLA / FOKU

Txapelketa: zauri edo ukendu

Miren Mujika Telleria

Bilboko Bizkaia pilotalekua izango du azken geltoki Txapelketa Nagusiaren trenak. Ibilbide gorabeheratsua eginda, gaur helduko da hara. Kolpea edo poza izango da gaurko saioa bertsolarientzat, gaur erabakiko baita zein zortzi bertsolari arituko diren Nafarroa Arenako oholtzan.
Jon Sarasua idazlea, atzo, Donostian, <em>Harizko zubiak</em> liburuaren aurkezpenean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Hizkuntza lankidetzaren kontrabandoa

Jone Bastida Alzuru

Jon Sarasuak Haitira, Pernambucora, Mexikora eta Tangerrera egindako bidaietako esperientziak eta gogoetak jaso ditu liburu batean: 'Harizko zubiak'. Pamielak atera du

Iñigo Etxezarreta abeslaria <em>Guretzat</em> diskoaren aurkezpenean, atzo, Bilboko Kafe Antzokian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Rockero izandakoen runbak

Olatz Silva Rodrigo

ETS taldeak 'Guretzat' diskoa kaleratu du. Ska eta rock doinuak alde batera utzi, eta beste hainbat musika estilo uztartu dituzte

Gartxot komikigileak sortutako <em>Barruan</em> komikiko irudietako bat. ©GARTXOT / ATARAMIÑE

Kartzelak kolpatutako literatura bat

Iñigo Astiz

2002tik 2017ra bitartean kaleratutako liburu kolektiboetako testu hautaketa bat, Jose Mari Sagardui 'Gatza'-ren memoria liburu bat, eta Gartxoten 'Barruan' komikia kaleratu ditu Ataramiñek

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.