Albistea entzun

Makinek erabakia hartu behar dutenean

Adimen artifizialaren garapenak ekarri du gogoeta: gidaririk gabeko ibilgailuek erabaki zailak hartu beharko dituzte istripuei aurre egiteko. Horretarako, gizakiek irakatsi beharko diete zein irizpide etiko erabili.
Ibilgailu autonomoekin probak egiten ari dira hainbat enpresa.
Ibilgailu autonomoekin probak egiten ari dira hainbat enpresa. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Juanma Gallego -

2016ko ekainak 26

Tranbia bat kontrolik gabe doa abiadura bizian, eta, ezer egin ezean, aurrean dituen bost pertsona hilko ditu. Aukera bakarra dago tranbia gelditzeko: alboan dagoen seigarren laguna trenbidera bultzatzea; bere gorputzarekin tranbia geldiaraziko du zorigaitzeko lagun horrek. Bizitza bat bosten truke, beraz. Zorionez, psikologoek prestatutako esperimentu bat baino ez da, tranbiaren dilema izenekoa. Logika matematikoak bost bizitzak salbatzea aginduko luke, baina inkesta gehienetan hiru lagunetik batek baino ez du aukera hori hautatzen. Gehienentzat pertsona bat hiltzea ez da zilegi, heriotza horrek bizitza asko salbatuko baditu ere; askoren iritziz, hori da gizakia gizaki egiten duena.

Adimen artifizialaren garapenak, ordea, erabaki zail horiei erantzuteko premia azaleratu du. Izan ere, makinek ez dute moralik: gizakiek irakatsi beharko diete halako egoeretan zer egin. Azken urteotan probatzen ari diren ibilgailu autonomoek logika erabiltzen dute istripuek sortutako egoerei aurre egiteko, baina programatzaileek zehaztutako arauen arabera erabakitzen dute. Asteon Science aldizkarian plazaratutako ikerketa batek eztabaida horretan sakondu du.

1.928 pertsonari egindako inkesta batean oinarritu dira, gidari gabeko autoek istripuetan erabili beharreko irizpideei buruzko jarrerak ikertzeko. Adibidez: semaforo gorria izanda ere, lagun talde bat autoaren bidean jartzen da, baina autoak ez du gelditzeko denborarik, eta hil ala biziko erabaki bat hartu behar du. Bost bizitzak salbatzeko modu bakarra bidetik atera eta horma baten kontra talka egitea da, eta barruan doan bidaiariaren heriotza eragitea. Zilegi al da? Zer gertatzen da barruan ere bost lagun badoaz?

Besteek eros ditzatela

Inkestak azaleratu dituen datuen arabera, gehiengoak begi onez hartzen du oinezkoen bizitza lehenestea. Adibidez, hamar heriotza saihesteko barruan doan bidaiariaren bizitza sakrifikatzearen alde azaldu dira galdetutakoen %76. Hala ere, orokorrean eredu hori nahiago izan arren, gehienek ez lukete eurentzat horrelako autorik erosiko, eta administrazioek autook erregulatzea ere ez dute onesten.

Ikerketan planteatzen den arazoa, ordea, erreala al da? Baietz uste du Deustuko Unibertsitatean adimen artifiziala ikertzen duen Gorka Azkunek: «Auto horiek teknologikoki posible dira, baina kultura eta lege arazoek hedatzea moteltzen ari dira. Seguruenik gure seme-alabek edo ilobek normaltzat hartuko dituzte, baina gure belaunaldian jende askok oraindik beldurra die».

AEBetako Tesla Motors enpresaren Model S ezaguna ekarri du gogora Azkunek. «Ibilgailu horrek Autopilot izeneko modu bat du. Saltzaileek berez ez dute aurkezten autonomo gisa, asistentzia gisa baizik: bidetik ez ateratzeko edo aurrean doan ibilgailuarekin segurtasun tartea mantentzeko. Baina jende askok dio modu hori erabili duela gidatu gabe etxetik lanera joateko». Gaineratu du ikerketak jorratu dituen arazo etikoak «gizakiek gidatutako autoetan ere» badaudela.

«Askotan gizakiei eskatzen ez dieguna makinei eskatzen diegu», nabarmendu du NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko Automatika eta Konputazioko katedradun Humberto Bustincek. «Gizaki batek istripu bat izaten duenean, askotan hutsegite batez hitz egiten da, baina makina bat tartean bada, akats hori ez dugu onartzen».

Arlo etikoan sakondu beharra azpimarratu du. Science-ko azterlanak bide laburra egin duela uste baitu. «Seguruenera ikerketa horretarako erabilitako antzeko inkesta asko egingo dira, eta horiekin datu baseak osatuko dira. Horrela, autoak segundo milarenetan erabaki txarren artean onena aukeratuko du».

Ibilgailu autonomoek gizartean erabateko iraultza ekarriko dutela uste du. «Istripu kopurua asko jaitsiko da, familia bakoitzean auto gutxiago beharko dira, eta hirietan aparkalekua bilatzeko sistema ere guztiz aldatuko da». 2017ko maiatzean NUPek antolatuko duen adimen artifizialaren astearen barruan Iruñeko kale bat ibilgailu autonomoetarako prestatzen saiatuko direla aurreratu du Bustincek.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Miravalles-Redin ikastetxe, Iruñean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Nafarroak batxilergoko ituna eten die ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxeei

Ion Orzaiz

Hezkuntza Departamentuaren esanetan, Opus Deiren bi eskolek, Miravalles-Redinek eta Irabia-Izagak, «ez dituzte betetzen itunerako baldintzak»

Pilar Alegria PSOEko eledun eta Hezkuntza ministroa, gaurko agerraldian. ©FERNANDO ALVARADO / Efe

Sexu askatasunaren legea aldatzeko proposamen bat aurkeztuko du PSOEk Espainiako Kongresuan

Maite Asensio Lozano

'Soilik baietz da baietz' legearen aurreko zigorrak berreskuratu nahi ditu Espainiako Justizia Ministerioak, baina Berdintasun Ministerioko iturriek zehaztu dute erreforma batek ez dituela geldiaraziko kondena berrazterketak, eta legea ondo aplikatzean dagoela giltza; horretarako, «premiazko» neurri sorta bat proposatu du. 

Haurren futbol partida bat. ©Maialen Andres / FOKU

«Arrazakeria» salatu dute Arrigorriagan jubenilen futbol partida batean gertatutakoarengatik

Edu Lartzanguren

Haur sikh bati buruko zapia kenarazi nahi izan dio epaileak, eta Federazioak 300 euroko isuna jarri dio taldeari

Donostia ospitaleko zerbitzuburuen protesta, abenduan. ©Jon Urbe / FOKU

Donostia ospitaleko zerbitzuburuek protestan segituko dute negoziazioa «bideratuta» egon arte

Julen Aperribai

Elkarretaratzea egin dute gaur ere Donostia ospitaleko atarian. Azken bileraren aktarekin batera, «kronograma» bat bidali zioten Osakidetzako zuzendaritzari, eta erantzuna jasotzeko zain daude.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...