ARGI ALDIAN

Poesiaren ahalmena, agerian

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2017ko maiatzak 14

Ikerketa askok erakutsi dute musikak eragin zuzena duela garunean eta organismoan. Emozio-eragile izateaz gain, erantzun fisikoa ere sortzen du, eta, ahalmen horretaz baliatuta, terapian ere erabiltzen da.

Orain, Max Planck Institutuko neurozientzialari batzuek beste adierazpen artistiko bati jarri diote arreta: poesiari. Eta hauxe ondorioztatu dute: errima eta hizkera erritmikoa duten adierazpenek ere, hala nola poema klasikoek, bertso tradizionalek edo haur-poemek, erreakzio fisikoa eragiten dutela entzulean.

Are gehiago, erantzun hori berezkoa dugula ere iradoki dute. Hain zuzen, gogorarazi dute mundu osoko gurasoek hizkera poetiko berezi bat erabiltzen dutela umeekin. Gainera, nabarmendu dute poesia dela literatura-genero antzinakoena, eta, idazketa azaldu aurretik, modu horretan transmititzen zirela istorioak belaunaldi batetik hurrengora.

Hori guztia aintzat hartuta, bi esperimentu egin dituzte poesiaren eragina aztertzeko. Haietako batean, boluntarioek berentzat hunkigarriak ziren poemak aukeratu behar zituzten. Gero, haiek entzun bitartean zenbait parametro fisiko neurtu zizkieten ikertzaileek: bihotz-taupadak, aldaketak larruazalean, ilea... Emaitza garbia izan zen: guztiek izan zituzten hotzikarak, eta hamaikari oilo-ipurdia jarri zitzaien.

Ikertzaileek azaldu dutenez, oilo-ipurdia jartzeak ondorio sozialak ditu, enpatia sorrarazten baitu, eta taldeko kideen loturak estutu. Alde horretatik, aharrausiekin alderatu ditu, haiek bezala, taldea trinkotzen laguntzen baitute eta kutsakorrak ere izan baitaitezke.

Beste esperimentuan 18 boluntariok parte hartu zuten, eta, horretan, berek aukeratutako poemak entzun bitartean, garuneko jarduera neurtu zieten, erresonantzia magnetiko funtzionalaren bidezko irudigintza erabilita.

Une hunkigarrienetan, garuneko eremu askoren jarduera areagotu egiten dela frogatu dute ikertzaileek. Eremu horietako bat da nucleus accumbens, sari-sistemarekin, erritmoaren prozesamenduarekin eta aurreikuspenak egitearekin lotuta dagoena.

Horrez gain, musikak garunean eragiten duen jarduerarekin alderatu dute poesiak eragindakoa, eta ikusi dute ez dituztela eremu berberak aktibatzen. Ikertzaileek onartu dute oraindik ez dakitela zergatik ez duten berdin eragiten, baina aurreratu dute litekeena dela hitzen esanahiaren prozesamendua desberdina izatea batean eta bestean. Izan ere, musikak ez du hitzaren beharrik eragina sortzeko. Poesiak, ordea, hitza behar du; doinu soilak ez du poemak eragiten duen erantzuna sortzeko gaitasunik. Era berean, testu hutsak ere ez du hitz errimatu eta hizkera erritmikoak duen ahalmena. Alegia, hitzak eta doinua batzen dituelako da hain ahaltsua poesia.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Txibite, aste hasieran eginiko agerraldian. ©Jesús Diges / EFE

Alarma egoera ezartzeko eskatu du Txibitek ere

Garikoitz Goikoetxea

Urkulluk eskaera ofiziala egin dio Espainiako Gobernuari, bi arrazoi aipatuta: egoera okerrera doala eta neurri gehiago behar direla, baina Jaurlaritza mugatuta dagoela neurriak hartzeko. Jaurlaritzaren atzetik, Nafarroako Gobernuak egin du eskaera bera. Alarma egoera ezarrita ere, agintea erkidegoek izatea eskatu dute Urkulluk eta Txibitek.

Eric Spitz prefeta ©Guillaume Fauveau

Etxeratze agindua 21:00etatik 06:00etara izanen da Iparraldean

Ekhi Erremundegi Beloki

Neurriak eta salbuespenak aurkeztu ditu Eric Spitz prefetak. Etxeratze agindua gaur gauetik aitzina ezarriko dute. Ostatuak itxiko dituzte, gutxienez hiru astez.

Rosa Perez Esquerdo, Osakidetzako zuzendari berria. ©Berria

Rosa Perez Esquerdo izendatu dute Osakidetzako zuzendari

Berria

Lehen arretako medikua izana da Bilbon, eta gerontologiari eta osasun kudeaketari buruzko ikasketak ere baditu.

Errepide kontrola, atzo, Vianan ©Jagoba Manterola / Foku

Etxeratzearen aukera aztertu du Nafarroako Gobernuak

Berria

469 positibo atzeman dira azken 24 orduetan, egindako PCRen %12 inguru. Javier Remirez pozik azaldu da Nafarroako Auzitegi Nagusiak gobernuari arrazoi eman diolako eta atzo indarrean sartu zen 57/2020 foru araua berretsi duelako. 

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna