Noiz sortua: 2017-05-14 00:30:00

ARGI ALDIAN

Poesiaren ahalmena, agerian

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2017ko maiatzak 14

Ikerketa askok erakutsi dute musikak eragin zuzena duela garunean eta organismoan. Emozio-eragile izateaz gain, erantzun fisikoa ere sortzen du, eta, ahalmen horretaz baliatuta, terapian ere erabiltzen da.

Orain, Max Planck Institutuko neurozientzialari batzuek beste adierazpen artistiko bati jarri diote arreta: poesiari. Eta hauxe ondorioztatu dute: errima eta hizkera erritmikoa duten adierazpenek ere, hala nola poema klasikoek, bertso tradizionalek edo haur-poemek, erreakzio fisikoa eragiten dutela entzulean.

Are gehiago, erantzun hori berezkoa dugula ere iradoki dute. Hain zuzen, gogorarazi dute mundu osoko gurasoek hizkera poetiko berezi bat erabiltzen dutela umeekin. Gainera, nabarmendu dute poesia dela literatura-genero antzinakoena, eta, idazketa azaldu aurretik, modu horretan transmititzen zirela istorioak belaunaldi batetik hurrengora.

Hori guztia aintzat hartuta, bi esperimentu egin dituzte poesiaren eragina aztertzeko. Haietako batean, boluntarioek berentzat hunkigarriak ziren poemak aukeratu behar zituzten. Gero, haiek entzun bitartean zenbait parametro fisiko neurtu zizkieten ikertzaileek: bihotz-taupadak, aldaketak larruazalean, ilea... Emaitza garbia izan zen: guztiek izan zituzten hotzikarak, eta hamaikari oilo-ipurdia jarri zitzaien.

Ikertzaileek azaldu dutenez, oilo-ipurdia jartzeak ondorio sozialak ditu, enpatia sorrarazten baitu, eta taldeko kideen loturak estutu. Alde horretatik, aharrausiekin alderatu ditu, haiek bezala, taldea trinkotzen laguntzen baitute eta kutsakorrak ere izan baitaitezke.

Beste esperimentuan 18 boluntariok parte hartu zuten, eta, horretan, berek aukeratutako poemak entzun bitartean, garuneko jarduera neurtu zieten, erresonantzia magnetiko funtzionalaren bidezko irudigintza erabilita.

Une hunkigarrienetan, garuneko eremu askoren jarduera areagotu egiten dela frogatu dute ikertzaileek. Eremu horietako bat da nucleus accumbens, sari-sistemarekin, erritmoaren prozesamenduarekin eta aurreikuspenak egitearekin lotuta dagoena.

Horrez gain, musikak garunean eragiten duen jarduerarekin alderatu dute poesiak eragindakoa, eta ikusi dute ez dituztela eremu berberak aktibatzen. Ikertzaileek onartu dute oraindik ez dakitela zergatik ez duten berdin eragiten, baina aurreratu dute litekeena dela hitzen esanahiaren prozesamendua desberdina izatea batean eta bestean. Izan ere, musikak ez du hitzaren beharrik eragina sortzeko. Poesiak, ordea, hitza behar du; doinu soilak ez du poemak eragiten duen erantzuna sortzeko gaitasunik. Era berean, testu hutsak ere ez du hitz errimatu eta hizkera erritmikoak duen ahalmena. Alegia, hitzak eta doinua batzen dituelako da hain ahaltsua poesia.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

Jaurlaritzak bihar eskatuko du hirugarren fasera igarotzeko

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna