Albistea entzun

Domeketako sagarrak

Lekeition (Bizkaia)jaioa, 1962an. Uneka...gaba narrazio liburua eta Oi, hondarrezko emakaitz poema liburua argitaratu zituen lehenik, baina Azalaren kodea poema liburuarekin hasi zen idazle ezagun izaten, 2000. urtean. Bitsa eskuetan poema liburua eta Kristalezko begi bat nobela argitaratu ditu harrezkero, besteak beste. Bi aldiz irabazi du Haur eta Gazte Literaturako Euskadi saria: Itsaslabarreko etxea-rekin 2002an, eta Errepidea-rekin 2011n.

Miren Agur Meabe -

2014ko abuztuak 10

Sasoi hartan betiko etxean bizi ginen oraindik. Garbi gogoratzen ditut atariko harlauzak, orri biko burdin hesia eta zur landuzko balaustrada zabala. Ez ginen aberatsak; aitita-amumei handiki batzuek alokairuan utzitako pisu zaharkitua zen hura, baina horrexegatik genuen, hain zuzen ere, bainuontzi eta guztiko etxe batean bizitzeko pribilegioa, nahiz eta laster, hirurogeita hamarreko goraldi ekonomikoarekin, familia askok gurea baino bizileku dotoreagoak luzitu ahal izango zituzten.

Amari gustatu egiten zitzaion xehetasun hori aipatzea:

—Txikitan lagunak ekartzen nituen bainuontzia ikustera —esaten zidan, antigoaleko etxearen kategoria nabarmentzeko.

Hala ere, bainuontzia ez genuen apenas erabiltzen. Ni neu latorrizko terraina batean bainatzen ninduten ezkaratzean zapatuoro, sutegiko txapan ura berotuta.

Aita izan zen bainuontzia erabiltzeko ohitura abiatu zuena. Portzelanazko pomoek kirrinka egin zuten, eta kanilak penaz isuri zituen hari oker batzuk, harik eta iturginak beharrezko ukituak egin zizkion arte.

Latorrizko terraina txiki geratu zitzaidanean, neu ere hasi nintzen azuleju nakaratuak eta marrazki geometriko koloretsuak zituen baldosa hidraulikodun bainugelaz gozatzen.

—Bizkor ibili, butanoa arin gastatzen da eta —estutzen ninduen amak.

—Bits asko egiteko moduko xaboia erosi behar duzu, Oesteko pelikuletan lez bainatzeko —ekiten nion.

—Zuk ez daukazu zikinik baina.

Aita itsasoan ibiltzen zen mekaniko, hogeitaka eguneko kanpainetan Gran Sol inguruan. Lehorreratzen zen bakoitzean, amak otordu gogokoena apailatzen zion, eta ileapaindegira joaten zen astegun buruzuria izan arren. Ile mehe-mehea zeukan, sarri garbitu arren beti koipeztua, neuk legez, eta aitak zirikatu egiten zuen ile-lumatxak zirela-eta. Aurrerago konturatu nintzenez, arrazoi hobeak zituen berak aita gaitzesteko, bere izaera latz eta aldaberagatik ezezik, baita orain aipatuko ez ditudan bestelako motibo higieniko batzuengatik ere. Alabaina, bikote barruan nork bere papera jokatzen du, ia ohartu gabe harrotzeraino, eta dudarik ez honetan, nire gurasoek elkar maite zuten.

Zerbait gertatu zen, ordea, aitaren mesfidantza piztu zuena. Gertaera hartan, zoritxarrez, izan nuen zerikusirik, eta halaxe ulertu nuen mugarri ikusezin bat zegoela umeon eta helduen begiradaren artean. Pentsatzekoa da orduan ikasitakoak gerora zuhurrago izateko balioko zidala, baina ez nago seguru, gaur egun ere diskrezioa ez da-eta nire bertute nagusia.

Domeka eguerdi batean, ama eta biok hondartzatik etxera gindoazela, sagarrak saltzen zituen gizon batekin egin genuen topo.

Amak soineko berde bat zeukan jantzita, oso ondo ematen ziona.

—Andretxua, sagarrik ez duzu behar?

Sagar-saltzaileak begi urdinak zituen eta ilezuria zen. Niri zaharra begitandu zitzaidan.

—Etxera ere eroaten ditut, kaxa osoa enkargatuz gero.

Amak neuri begiratu, eta galdetu zidan:

—Hartuko ditugu aititarentzat? Sagarra ona da diabetikoentzat azukre gutxi daukalako.

Uste dut baietz esan nuela. Neskatxo batek zinez sinesten du bere amak baduela behar besteko sena abian jartzen dituen negozioen arriskua kalkulatzeko.

Halandaze, Simon sagarrak ekartzen hasi zitzaigun domekero. Arratsaldeko laurak aldean jotzen zuen tinbrea, aititak telebista zuri-beltzaren aurrean lo-kuluxka egiten zuen orduan. Amak tresnak harraskan utzi, amantala di-da kendu, korridoreko ispiluan bere buruari begiratu azkarra egin, eta atea irekitzen zuen. Simonek kuarto ilunean uzten zituen sagarrak —despentsa, arropategi eta trastelekutzat erabiltzen genuen gela luzangan—, eta segituan alde egiten zuen, amak billete batekin ordaindu eta gero.

Gurean ez zen falta sagar-konpota, tarta edota marmeladarik. Simonen sagarrak estimatuak genituen, haien azalaren kolorea, haien mamiaren guria.

Halako domeka batean, amak kafea eskaini zion Simoni, eta etxera sartu zuen. Geroxeago, atera lagundu zionean, gizonak esan zion amari:

—Pena da, ba, zu lako andretxu batek senarra itsasoan izatea.

Amak atea itxi zuen, serio, agurtu gabe.

Arratsalde hartan, amak bainuontzia estreinatu zuen. Zinera joana nintzen lagunekin, baina etxera bueltatu nintzen tripako minez, komunean sartu, eta ikusi egin nuen.

Hego-haize hodei gorriztek azala tindatzen zioten leihotik barrura. Sagar mordo bat zeukan uretan, bere inguruan flotean, brontzeko ukabil sorta bat bezain ederrak. Ilea bekokian itsatsita zeukan, lurrunagatik, begiak itxita, eta zerbait esaten ari zen ahapeka, ulertu ez nuena. Zortzi urte dituzunean ezin dituzu berba denak ulertu, zugandik ezin hurbilago entzunda ere.

Kikaren txintxin-hotsa aditu zen sukaldean aitak arasari ostikoaz jo zionean. Nahiago nuke ahaztu aitak edozergatik haserretzeko zeukan erraztasuna. Hala ere, orduko suminaldia ez zen azalkeria batengatik izan.

Itsasotik etorri berria zen, eta sagar erreak goraipatzen ari zen, ahoan urtzeko modukoak zirela eta.

—Sagar apartak benetan.

Orduan nik esan nuen:

—Bai gero, pasa den domekan amatxu sagar artean bainatu zen eta.

Aitari karramarrako beltzak bihurtu zitzaizkion begiak, arasari sekulako ostia jo, eta kalera atera zen euri-zaparradatzan. Gauean, ohean nengoela, giltza sentitu nuen sarrailan eta ama mainaka, barka eske.

Nire komentarioa epaile baten mailukada bezain boteretsua izan zen, baina nago inozentziaz bota nuela, nahi barik hautsiz amarekiko konplizitatea. Ala kanpora egotzi behar ote nuen barruan neukan harra?

Biharamun goizaldean aitak itsasora alde egin zuen, betiko legean. Amak begitarte iluna zuen, baina adiskideturik-edo zeuden, aitak musu arin bat ematen utzi baitzion.

Luze gabe, amak bainuontzia bete zuen ur hotzez, ertzeraino. Ohetik atera, belaunikatzeko agindu, eta ileetatik tira egin zidan, burua ondo murgildu arte. Indarrez sakatu zidan puska eder batean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Gaiak

Albiste gehiago

Donostiako Elizbarrutiaren D'museoan, hamasei pieza ikus daitezke guztira. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Donostiako D'museoko Oteizaren lanak faltsuak direla salatu dute

Iñgo Astiz

Artistak Argentinan sortutako hamasei lan biltzen ditu Donostiako Elizbarrutiko D'museoko erakusketak, baina, Oteiza museoak dioenez, ez dira hark egindakoak
2019ko EHZko kontzertu bat, Irisarriko plazan. Aurten berriz ere dohainik izanen dira plazako ekitaldiak. ©BOB EDME

EHZ, berriz plazara

Joanes Etxebarria

Bihar hasiko da festibala Irisarrin, eta lau gunetan hedatuko da programazioa. Musika talde anitzek azken lana aurkeztuko dute
Berge, Behotegi, Kurutxarri, Aroztegi eta Feulie, atzo, Baionan. ©BOB EDME

Ipar Euskal Herriko zinemagintza ikertuko dute EHUko ikerlariek

Ainize Madariaga

Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan eta nagusiki euskaraz sortutako zinema aztertuko dute EHUko NOR ikerketa taldeko kideek
'Han ez banengo bezala' liburuaren aurkzpena, Donostian, artxiboko irudi batean. ©Jon Urbe / FOKU

Pasazaite argitaletxeak jarduna etetea erabaki du hamar urteren ostean

Jone Bastida Alzuru

Sare sozialen bidez eman du berria, eta adierazi arrazoi pertsonalak, familiarrak eta ekonomikoak tarteko hartu duela erabakia.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...