Webgune honek cookie-ak erabiltzen ditu zure nabigazioa errazteko, publizitatea erakusteko eta analisi estatistikoak egiteko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, hauen erabilera onartzen duzula ulertuko dugu. Informazio gehiago nahi baduzu, kontsultatu Cookie Politika

X

Berria.eus

Ekonomia Txikiek badute tokia menuan

Publizitatea

Ekonomia

Elikagai industria Euskal Herrian. Ekoizle txikiak

Txikiek badute tokia menuan

Enpresa eta ekoizle txikientzat, elikagai merkatuan tokia lortzeko tresna bikaina da berrikuntza. Horren erakusle dira Mahala, Eztigar, Gaxure eta Zitromac markak.

2017-06-18 / Irune Lasa

Txikiak eta ez horren txikiak, lurraldeari lotuak asko, euren merkatuaren ezagutza bereziarekin, laguntza gutxiago edo gehiagorekin, eta, hori bai, guztiak berrikuntzaren erronkan... Ekoizle txikien hainbat produktu konplexurik gabe lehiatzen dira saltokietan multinazional erraldoien eskaintzarekin, betiko produktuen bitartez, eta baita produktu berriekin ere. Txikiak bai, baina berritzaileak.

Ziurrenez, esnekiena izango da kontsumitzaileari elikagai enpresa txikietan burura lehendabizi datorkion adibidea. Euskal Herrian badira hainbat enpresa txiki, kooperatibak ere tartean, esne industriaren hornitzaile izatea baztertu eta esne eta gaztatik abiatuta beste bide batzuk urratzen hastea erabakitakoak. Eta osasunaren, kalitatearen, tradizioaren, hurbiltasunaren, bidezkotasunaren aldeko apustuak balio izan die kontsumitzaileen konfiantza lortzeko.

Behi esnearekin abiatu zen Jokin Arrospide Mahalaren sortzailea. Berak landutako produktuak saltzea itzulera moduko bat izan da, «era berrira ulertutakoa». Gogora ekartzen baitu bera mutil koskorra zela Leaburuko (Gipuzkoa) Mahala baserriko esnea eta barazkiak Tolosan nola saltzen zituzten. Hura bukatu zen, eta baserrikoak bere ardurapean hartzeko garaia iritsi zen: «Europan sartu ginen, eta erakundeek esaten ziguten guk esnea ekoizteko, transformatu industriak egingo zuela».

Baina Arrospidek gero eta argiago zeukan transformazioan, fabrikatzen hasi behar zuela, are gehiago erabat kritiko izanik nagusitzen ari zen ereduarekin. Besteak beste, Tolomendirekin eta EHNErekin eginiko bidaietatik, eta batez ere Ipar Euskal Herrian ezagututakoetatik, ikasi zuen bazirela beste eredu batzuk eta horietan zein garrantzia zuen autokudeaketak. Hogeita bat urteren buruan, 28 langile ditu Mahalak, eta, esnekiez gain —mota guztietako gazta eta jogurt eta izozkiak—, txerrikiak ere ekoizten ditu. Saltzen beti ona izan dela dio Arrospidek. Haren ustez, Mahalaren produktuen arrakasta kalitatetik dator, eta horretan apustu egiten jarraitzen dute, inbertsioak eginez etengabe. Horretan, gaur egun badu Arrospidek instituzioen babesa, baina hastapenetan birritan joan zen laguntza eske, eta birritan jaso zuen ezezko biribila. «Baina azken urteetan gauzak aldatu egin dira horretan».

Horren erakusle izan daiteke Gaxure, erakundeetatik etorri baita ekoizleen mesederako. Gaxure krema gozo bat da, ogitan zabaltzeko egoki-egokia baina beste hainbat erabilera gastronomiko izan ditzakeena; zaporea Argentinako esne-gozoaren edo toffearen antzekoa du, baina hori bai, ardi esnearen oihartzunarekin. Ardi esnetik datorren elikagaia da-eta Gaxure: ardi gaztaren fabrikazioan sortutako gazuraren karamelizazio prozesu batetik.

Berrikuntzak

Halakorik ez da sekula ekoitzi Euskal Herrian. Gazurak hemen ez du ia inolako erabilerarik izan, ez bada izan abereak elikatzeko. Beste herrialde batzuetan bai, erabiltzen da —adibidez, farmazia industrian—, baina halakorik ez du errazten euskal gazta ekoizle txikiak sakabanatuta eta eremu menditsuan egoteak.

«Lea Artibaiko Landa Garapenekoek Norvegiatik ekarri zuten Gaxureren ideia», gogoratu du Naia Andonegi Leartiker zentroko elikagaien teknologiako zuzendariak. «Han bazuten gazurarekin egindako produktu bat kontsumitzaileen oso gustukoa. Eta Leartikerrekook joan, zer zen ikusi, eta ekarri egin genuen». Norvegiakoaren desberdina da Gaxure, besteak beste, hura ahuntz gaztaren azpiproduktua delako, eta Gaxure ardi latxaren esnetik datorrelako.

Lau urteko ikerketatik etorri zen gourmet produktua, eta marka patentatu egin zuten. «Produktuaren fabrikazio prozesua babestu nahi izan dugu industria handietatik, hemengo elikagai enpresa txikiei laguntzea baita gure helburua», dio Andonegik. Gaztandegi artisau guztiei ematen zaie aukera Gaxure ekoizteko. Horretan ari dira, jada, Goine, Baskaran eta Esnetik. Gaxure ezagutaraztea da orain erronka handiena, zaila da-eta produktu erabat berria merkaturatzea.

Hori badakite Eztigarrekoek, Ipar Euskal Herrian sagardoa saltzea lortu dutelako. Egiten eta saltzen jakiteaz gain, kontsumitzaileak zer nahi duen «asmatzen» ere jakin behar dela dio Battitta Arozarenak, eta hori huts eginez lortzen dela. Sagardoa egiteko helburuarekin, sagar motak bildu, eta Ipar Euskal Herri osoan guztira 16.000 sagarrondo landatu zituen Sagartzea elkarteak 90eko urteetan. Hortik sortu zen Eztigar kooperatiba, duela 21 urte, eta sagardoa egiten hasi Donaixtin (Nafarroa Beherea). Hamar urteren buruan, 30 kooperatibista haietatik seik sozietatea eratu zuten sagardoa merkaturatzeko, eta horietako bat da Arozarena. «Sagardoarekin batera hasi ginen sagardo gozoarekin eta zukuarekin». Ozpina, marmelada, konpota etorriko ziren gero.

Gozoekin asmatu du Eztigarrek; horiek saltzen dira gehien, Arozarenaren arabera: «Sagardo zuku burbuiladuna (sagar jus bixi) eta sagardo gozoa. Horiekin hasten dira, eta, gero, behin sagardo gozora ohituta, idorrera pasatzen dira». Eskaintza berriak landuz ere badoaz, esaterako, edukiontzien neurriak egokituz.

Ideia freskoak

Sagardoa izango da, ardoarekin batera, zerbitzatzerakoan fruitu edo antzeko osagarririk eramaten ez duten edari gutxi batzuetako bat. «Edarien %93 zerbitzatzen dira osagarriren batekin», ziurtatzen Iñigo Marcok. Carlos Castan bazkidearekin batera, duela urtebete sortu zuen Zitromac Soluciones Citricas enpresa, Tuteran, besteak beste Sodenaren babesarekin. Limoi eta laranja mozketan orduak eta orduak pasatutakoa da Marco, tabernako lanetan. Eta hor ikusi zuen negozioa. Fruituak moztuta eskaintzea taberna, catering, jatetxe eta abarrei, bezeroek denbora aurrezteko, istripuak saihesteko eta ustekabeko eskari igoerei erantzun ahal izateko. «Negozioa ikusten genuen, baina fruitua kontserbatzea zen erronka. Eta argi genuen: gure fruituetan elikagai gehigarririk ez zen izango. Berrikuntza hori CNTAk egin zigun, hotz katea baliatuz moztutako fruitua 18 egunez baldintza onenetan egotea ahalbidetzen duen prozesua».

Limoi horiak, berdeak, limak, laranjak, pomeloak... Freskoez gain, fruitu deshidratatu moztuak ere eskaintzen dituzte —«oso erabilgarriak dira edarietan»—, baita mozketa berezia dutenak ere. Gin-tonic manieristen aroan, Zitromacen eskaintza gogoz jaso du ostalaritzaren merkatuak. Nafarroan abiatu ziren, baina Hego Euskal Herri osoan saltzen hasiak dira, baita Andaluzian (Espainian) eta Katalunian ere. Bi sortzaileekin batera, hiru langile daude Tuterako lantegian jardunean; besteak beste, sanferminetarako prestaketa lanetan buru-belarri. «Iazko sanferminak baino hilabete eta erdi lehenago sortu genuen enpresa eta... Aurten bai, aurten prest egongo gara eskariaren igoerarako».

Publizitatea

Sortu kontua

Publizitatea

Gaiarekin zerikusia duten albisteak