Albistea entzun

CSNren azken aktak ezbaian jarri du Garoñako hondakinen kudeaketa

Martxoan hiru litro hondakin isuri ziren. Hainbat bidoiren egoera oso kaskarraz ohartarazi du
Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra.
Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra. ENRIQUE TRUCHUELO / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Juanma Gallego - Jon Rejado -

2017ko maiatzak 20

Garoñako zentral nuklearrean istripu bat gertatu zen martxoaren 24an. Erradioaktibitate txiki eta ertaineko hondakinak zituen bidoi bat garabi batetik erori zen. Kolpearen ondorioz, hiru litro hondakin isuri ziren lurrean; bidoi horiek kobalto-60 eta zesio-137 gai erradioaktiboak eduki ohi dituzte barruan. Nuclenorrek ordu gutxian bideratu zuen egoera; horri esker, ez zuen gertakizunaren berri eman behar izan istripu gisa. Ordea, prozesuan hainbat irregulartasun gertatu ziren. Besteak beste, atzerapenarekin eman zieten istripuaren berri kontrol gelako arduradunei.

CSN Espainiako Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak gertakari hori jakinarazi berri du 2017ko lehen hiruhilekoaren azterketen txostenean. 10:15ean izan zen ezbeharra, hondakinen biltegitik garabi bat baliatuta edukiontzi bat ateratzen ari zirenean. Edukiontzia sostengatzen zuen uztai metalikoa apurtu zen, eta, ondorioz, hiru metrotik lurrera erori zen; horrek bidoiaren tapakia askatu, eta isuria gertatu zen. Horren inguruko eremua plastikoz estali zuten, beharginek garbi zezaten. 18:30ean bukatu zituzten garbiketa lanak, baina 2-3 zentimetro asfalto geruza kendu behar izan zituzten zorutik.

Paco Castejon Ekologistak Martxan-eko kide eta fisikari nuklearrarentzat istripua da txostenean dagoen irregulartasunik «ikusgarriena». Ordea, «eskandalutzat» jo du txostena, oso-osorik, eta arreta bidoien biltegiratzean jarri du. Hain zuzen ere, hondakin erradioaktiboen bidoiak berregokitzeko egiten diren lanen harira gertatu zen istripua.

Bidoi «deseginak»

CSNk aipatu dituen bidoiak behin-behineko biltegi batean dituzte gordeak. «Hormigoizko andel txikien modukoak dira, lauki-sare batekin banatuta», deskribatu du Castejonek. Han aspaldiko hondakinak ditu gordeak Nuclenorrek. Eragozpena da 1982. urtera arte hondakinak gordetzeko erabilitako sistemak arazo asko eman zituela, eta bidoi zaharren egoera oso kaskarra dela. CSNren ikuskatzaileak txostenean jaso dituen deskribapenak argigarriak dira: «Silo askotan, desegindako bidoiak daude, eta hondakina barreiatuta dago barruan»; edota «kasu askotan, hondakinak guztiz jan du bidoiaren estalki metalikoa; atmosfera ukitzean, hondakinak bolumena handitu, gainezka egin, eta bidoiaren paretak hondatu ditu».

Hondakin horiek mugitzeko lanen deskribapen zehatza egin du CSNko ikuskatzaileak. Degradazio handia zuten bidoiak agertu ahala, beharrezkoa gertatu zen langileak eraikinean sartzea, bidoiak hartzen dituen makinaren lana errazteko: metalezko pertika batzuekin bultzatu behar izan zituzten bidoiak, besteak beste. «Bidoiak atera ahala horien egoera okerrera zihoanez, gero eta maizago eta epe luzeagoan sartu behar zuten langileek», ipintzen du txostenean.

CSNk berak jakinarazi du egoera horrek langileen kexak eragin dituela. Areago, CSNk kexa anonimo bat jaso zuen egoeraren berri emanez. Castejonek ohartarazi du langileek erradiazio kantitate «oso handiak» hartzen dituztela prozesu horretan. Dosiak legearen barruan daudela azaldu du, baina ezohikoak direla. Txostenean aipatzen den langileetako baten kasua erabili du adibide gisa; langile horrek 258 mikro-sieverteko erradiazioa hartu zuen 85 orduan. «Urte osoan har dezakeenaren berrogeiren bat da, eta langile ez direnek urte batean jaso dezaketenaren laurdena», azaldu du.

«Kezkatzeko» motiboak

CSNren aktak, hondakinen kudeaketaren berri ez ezik, beste irregulartasunen berri ere ematen du: sute simulazioaren abisua entzun ez zuen langilea, «babes erradiologiko gunean ez delako megafonia ondo entzuten»; iraungitze data gainditu duten piezak, horien etiketak ez gaurkotzeagatik; arazoak eman zituen larrialdietarako motor-sorgailua; ponpa baten gainean kokatutako erreminta kutxa, han jartzen bazuen ere ohar bat esanez horren gainean ezer ez jartzeko... Castejonek esan du ohar horiek guztiak «kezkagarriak» direla. «Azpiegituraren egoera txarra erakusten duten hainbat adierazle daude txostenean: entzuten ez den megafonia... Enpresaren utzikeria ikusita, ez litzateke arraroa istripu gehiago izatea».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Kasillako txertaketa gunea, Bilbon. ©Oskar Matxin Edesa / Foku

Bilbo eta Gipuzkoa eremu gorrian sartu dira

Berria

5.000 biztanletik gorako 29 herri daude eremu gorrian. Gaur sartu dira, besteak beste, Getxo, Portugalete, Sestao, Errenteria, Hondarribia, Pasaia eta Zarautz. Bihartik aurrera perimetralki itxiko dituzte.

Eva Ferreira, artxiboko irudi batean ©marisol ramirez / foku

Ferreirak finantzaketa publiko eta pribatu hobea eskatu du EHUrentzat

Irati Urdalleta Lete

Eva Ferreira EHUko errektoreak hurrengo lau urteetako lan ildo nagusiak eta helburuak azaldu ditu Eusko Legebiltzarrean. Eskatu du EHUko irakasleak ere txertaketa planean sartzeko.

SOS Ostalaritza plataformaren aldeko kartel bat, Donostian. ©Juan Herrero / EFE

Ostalariek helegitea jarri dute Jaurlaritzak eremu gorrian ezarritako mugen kontra

Uxue Rey Gorraiz

Helegitea aurkeztu dutenen esanetan, ostalaritzaren barnealdeko ordutegiak murriztu beharrak «ez du zentzurik».

80 urtetik gorako lagun bati txertoa jartzen, Zarautzen (Gipuzkoa). ©Gorka Rubio / Foku

Osakidetzak SMS bat bidaliko die berriz 70 eta 79 urte bitartekoei, txertatzeko txanda har dezaten

Edurne Begiristain

Bihar hasiko da txertoak jartzen. Lehentasuna 78 eta 79 urtekoek izango dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.