Albistea entzun

ANALISIA

Becketten kale itsua

Beñat Sarasola -

2014ko abenduak 14

Idazlea

Azkeneko modernista izan omen zen Samuel Beckett, horixe dio behinik behin hari buruz idatzitako biografia ezagunenetako batek (ez onenak, baina); Anthony Cronin, Samuel Beckett: The last modernist. Ez da hutsaren hurrengoa; izan ere, azken modernista izatea XX. mendean hegemonikoa izan den goi-literatura motaren azken katebegia izatea esan nahi baitu.

Hori dela eta ikusi dugu sarri askotan zinezko literaturaren azken autore moduan, haren ondotik egin den literatura guztia denbora-pasa merkea edo iraganekoaren pastiche izango balitz bezala. Egiazki, eman ematen du Becketten literaturak halako bertigo moduko bat. Irri eragilea da maiz, baina irri haren gibelean zer dagoen —ahanztura, heriotza, ezereza, munduaren akabera— jabetu bezain laster deseroso bihurtuko zaizu.

Haren obra ezerezeranzko bide moduan ikus daiteke orobat. Gaztetako obra joycedarretatik (Murphy), non esanahien etengabeko eztanda dagoen, bizitzaren amaieran idatzi zituen prosa labur prekarioetara. Bere biografoen arabera, II. Mundu Gerra ostean agerpen erdi mistiko bat izan zuen Beckettek, eta haren ondotik Joyceren (hari lagundu zion besteak beste Finnegan's Wake idazten) itzal literario handiarengandik libratzea lortu zuen. Agerpen haren deskribapen antzekoa egin zuen urte batzuk ondoren, Krapp's Last Tape antzerki lan zoragarrian. 1947tik aurrera, bada, haren obraren bizkarrezur izango diren lanak idatziko ditu: Godoten esperoan eta Fin de partie antzerki lanak, nobela trilogia (Molloy, Malone meurt eta L'Innommable)... Balizko agerpen harekin batera aldatu zuen halaber bere hizkuntza literarioa. Batez ere ingelesez idaztetik nagusiki frantsesez idaztera igaroko da, besteak beste, «estilo gabeko idazkera» bilatzen zuelako, hau da, ekidin nahi zituelako Joyceren literaturako oihartzun eta testuartekotasun demasak.

Ezagunak dira Becketten interpretazioen eta teorizazioen kontrako iritziak, nahiz eta bera Prousten lanaren kritiko aparta izan zen. Ulertu baino ezulertu egin behar du irakurleak Becketten obra nagusietan; alferrik izango du hitz eta esaldi guztien gibeleko esanahiaren bila aritzea. Hamaika izan dira, esaterako, Godot famatuaren izenaren jatorriari buruzko teoriak. Becketti obra haren gainean esan zirenetatik gehien gustatu zitzaiona Godot izeneko morroi batek bidali zion eskutitza izan zen ziur aski: «mila esker hainbeste denboran itxaroteagatik».

Bere konplexutasuna araztasunean datzan literatura dugu Beckettena. Hortik eragiten duen larridura, Film lanean Buster Keatonek antzeztutako pertsonaiak antzezten duena. Eta, irri mutuak lagun, kale itsu batera eraman zaituen errezeloa...

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sare sozialetan zabldutako irudia. Zauritutako gizon bat dago lurrean, –Salman Rushdie omen da–. ©BERRIA

Salman Rushdie idazleari eraso egin diote New Yorken, labanaz

Andoni Imaz - Uxue Rey Gorraiz

Ospitaleratua da, larri; ebakuntza egin diote eta intubatuta daukate. Ustezko erasotzailea atxilotua da: 24 urte ditu, eta New Jerseykoa da. Idazlea heriotza mehatxupean izan da azken 33 urteetan, Satanic Verses (Bertset satanikoak) idatzi zuenez geroztik.

 ©JUAN DE DIEGO

«Jazzaren iturburura bueltatu nahi nuen, eta soinu hori jaso»

Aitor Biain

Pianoa, kontrabaxua, bateria eta tronpeta lagun, lauko formatuan ondu du 'Grebalariak' diskoa. 1919ko La Canadencaren greba oroitu nahi izan du lanarekin. Plentziako Agorri Jazz jaialdian aurkeztuko du lana, gaur.

Lehen uda etxetik kanpo

Paule Ixiar Loizaga Legarra.

(Sopela, Bizkaia, 1997). Algortako bertso eskolan (Bizkaia) hasi zen bertsotan gaztetxotan, eta hainbat gazte sariketatan eta plazatan kantatu izan du urteetan. 2016. urteaz geroztik parte hartu du Bizkaiko Bertsolari Txapelketan.
Norman Foster, 2019ko abenduan, proiektua jendaurrean aurkeztu zuenean. ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Urbelan, Altuna y Uria eta Campezo enpresek handituko dute Arte Ederren eraikina

Mikel P. Ansa

41,1 milioi euroko kostua izango du obrak guztira —hasiera-hasierako proiektuan espero zutena baino ia hemeretzi milioi euro gehiago—, eta 2024ko abuztuan bukatu beharko lukete.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.