Albistea entzun

ARGI ALDIAN

Fosilen kolagenoaren argia

Koldo Nuñez - Geologia aholkularia

2015eko martxoak 29

Kanadako Albertako hegoaldeko arroiletan ugari izan dira Kretazeoko dinosauroen hezurren aurkikuntzak. Nik neuk, duela 25 bat urte, han aurkitu nituen nire lehenengo hezur fosilak. Harritu ninduen nola, eskuan hartzean, ondo fosilizatuta bazeuden ere, itsaskorrak ziren, egungo hezurrak balira bezala. Itsaskor izaten dira hezurrak kolagenoari esker, eta, orduan zientzialariek ez bazuten ezaugarri hori aipatzen ere, nabaria zen dinosauroen hezur haiek oraindik kolagenoa eduki zezaketela. DNA ezin denean errekuperatu fosiletatik, kolagenoa erabiltzen hasi dira egun fosilak aztertzeko. Teknika hori erabili berri dute Uruguain Darwinek aurkitu zituen fosil batzuk aztertu ahal izateko. Izan ere, 1833an kalean ume batzuk aurkitu zituen elefante baten tamainako burezur fosil batekin jolasten, eta erosi egin zien txanpon batzuen truke. Geroxeago, burezur horretan oso ondo ahokatzen zen arratoi erraldoi batena zirudien hortza aurkitu zuen. Hilabete batzuk geroago, Argentinan, gameluen lepoa eta elefanteen tronpa zuen animalia arraro horren fosilak aurkitu zituen.

Orain dela gutxi, Darwinek aurkitutako hezurretako kolagenoa aztertuta frogatu dute animalia horiek ez zeukatela harremanik elefanteekin, baizik eta ungulatuekin, alegia, zaldi, tapir eta errinozeroekin. Darwinek proposatu zuen animalia talde desberdinek, inongo harremanik gabe, antzeko garapenak lor zitzaketela leku eta une desberdinetan. Horri esker, adierazi zuen eboluzioa ez dela aurrera doan eskailera bat, etengabe adarkatzen den zuhaitz bat baizik. Kolagenoaren teknikak lagunduko du, aurrerantzean, aurkikuntza asko egiten Paleontologian, hobeto ezagutu ahal izateko suntsitutako animalien arteko harremanak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Osasun sailburu Gotzone Sagarduik egin du jakinarazpena: «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dira.

Baionako txertaketa gunea, artxiboan ©Guillaume Fauveau

Pfizer dosiak ez ote diren faltako beldur dira txertaketa guneetako langileak

Oihana Teyseyre Koskarat

Eskualdeko Osasun Agentziak hobetsi du Moderna txertoak banatzea. Baionako txertaketa guneko langileek lana uzteko eskubidea aldarrikatu dute, pazienteei «gardentasuna zor» zaielakoan.

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Hilaren 15etik aurrera autonomia erkidegoek haurrak txertatzen hasi ahal izango dutela jakinarazi du

Munilla meza ematen Azpetian (Gipuzkoa), 2019an. ©Javier Etxezarreta / EFE

Donostiako apezpikutza utziko du Jose Ignacio Munillak

Paulo Ostolaza

Ia hamabi urte egin ditu karguan. Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzaina izango da aurrerantzean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.