Noiz sortua: 2016-11-13 00:30:00

ARGI ALDIAN

Egin irri?

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2016ko azaroak 13

Interneteko bilatzailean irribarre, zientzia eta zoriona hitzak ingelesez idatziz gero, 50 milioi sarrera baino gehiago agertzen dira. Ez ditut guztiak begiratu, baina hasieran dauden gehienek gauza bera diote: zientziaren arabera, irribarre egiteak, arrazoirik gabe bada ere, zoriona dakar. Keinuak berak, alegia, ezpainak alboetara luzatu eta aldi berean masailak goratu eta begiak pittin bat kizkurtzeak sorrarazten omen du emozio pozgarria.

Eragin horren zergatia ere azaltzen dute askok, ikerketa zientifikoak aipatuz, eta gutxiago edo gehiago bat datoz ispilu neuronekin duela zerikusia. Neurona horiei esker, besteak zerbait egiten ikusten ditugunean (azkura egin, objektu bat hartu...), gure buruan ekintza hori irudikatzen da, guk geuk egingo bagenu bezala. Beraz, ispilu neuronak enpatiaren eta imitazioaren oinarri dira, eta beharrezkoak dira giza harreman egokiak garatzeko. Hala, ispilu neurona horiei zor diogu irri egiteko joera, beste norbait irriz ikustean, baita beste norbait hori gu geu garenean ere.

Irriaren keinuaren eta zoriontasun-emozioaren arteko lotura azaltzen duen erreferentziazko esperimentua aspaldikoa da. Strack, Martin eta Stepperrek egin zuten, duela ia hogei urte, eta oraindik aipatuena da.

Orain, ordea, Strack,Martin eta Stepperren ikerketa hura berriro egiten saiatu dira Europako eta Estatu Batuetako 17 laborategitan eta ia 2.000 pertsonarekin, eta egileek zalantzan jarri dute jatorrizko ikerketa haren balioa.

Perspectives on Psychological Science aldizkarian argitaratu dute azken ikerketa hau, eta, azaldu dutenez, esperimentu berbera egin dute, baina jende gehiagorekin, leku desberdinetan, eta emaitzak desitxura zitzaketen faktoreak zorrotz kontrolatuta. Emaitza: ezin da ondorioztatu aurpegiaren keinuak (irria) emozioa (poza) sorrarazten duenik. Horrenbestez, lehen ikerketa hartan ondorioztatutakoa eta gerora hainbeste zabaldutakoa ez zen orain arte uste zuten bezain sendoa.

Edonola ere, auzia ez da ikerketa horretara mugatzen. Hain zuzen, iaz beste ikertzaile-talde batek psikologiako ehun esperimentu berregin zituen, jatorrizko egoera eta metodologia berberekin, eta erditan baino gutxiagotan lortu zuten emaitza berdina; gainerakoetan, beste emaitza bat jaso zuten.

Horrek hankaz gora jartzen du metodo zientifikoaren hanketako bat: ontzat jotzeko, ikerketek errepikagarriak eta erreproduzigarriak izan behar dute; hau da, berriro egiteko modukoak izan behar dute, eta beti emaitza bera eman behar dute. Iazko azterketa Science aldizkari ospetsuan argitaratu zen, eta oraindik ez da itzali orduan piztutako kezka. Ez dirudi irriaren ikerketak giroa gozatzen lagunduko duenik.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

PCR probak egiten, atzo, Ordizian ©Jon Urbe / Foku

Ordiziako fokuan 30 pertsona kutsatu dira oraingoz, eta alkateak «autokonfinatzeko» eskatu du

Irati Urdalleta Lete - Jon Ordoñez Garmendia

Beste hamalau positibo daudela jakinarazi du Osasun Sailak, eta dagoeneko 707 PCRren emaitzak jaso dituzte. Beharrezkoa dela ikusiz gero «irmo» arituko direla ziurtatu du sailburuak. Itxi zituzten Haka, Miami eta Kebab tabernetako zerbitzariek negatibo eman dute. Biharko azoka bertan behera utzi du Udalak, eta kiroldegia, jolas parkeak eta liburutegia itxi ditu. Neurriak zorroztuko dituzte arratsaldean.

Testak egiteko asmoz Ordizian atzo ipinitako karpa. ©JON URBE / FOKU

«Nor ez da ibiltzen hor!»

Arantxa Iraola

Zazpi positibori atxikita, ostatu gune batean ibilitako herritarrei testak egin dizkie Osakidetzak: 900 PCR proba egin dituzte, eta negatibo eman dute lehen 91k. Boluntarioa izan da parte hartzea. Ordizia, Beasain eta Lazkaoko eguneko zentroak itxi egin dituzte, eta zahar etxeetan bisitak kendu dizkiete zazpi egunez. Eskualdeko beste zahar etxeetan, halaber, kalera irteteko aukerarik gabe utzi dituzte bertan bizi diren adinekoak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna