Albistea entzun

ARGI ALDIAN

Kometak, biziaren giltza?

Koldo Nuñez Betelu - Geologia aholkularia

2014ko abenduak 7

Kometak txikiak ohi dira, eta ez balitz Eguzkira hurbiltzean horren argia islatzen dutelako ur-baporeko buztan ikaragarri luze batean, ez genituzke ikusiko. Gure eguzki sistemaren barruan ez omen daude asko, gehien-gehienek hasieran talka egin baitzuten planetekin. Egun, Eguzki Sistemaren kanpoaldean milioika daude Oort izeneko hodeian.

Kometak, antza, gure Eguzki Sistema sortu zenean bezala kontserbatzen dira, eta, hortaz, garai hartako informazio asko gordetzen dute. Kometaren gunearen gehiena ur izoztu zikina da, eta Eguzkira hurbiltzean badoa poliki ebaporatzen eta higatzen. Izotzaz gain, molekula organikoak ere ba omen dauzkate eta horien konbinazioak sortu ahal izan zuen bizia gure planetan, alegia, agian bizitza ekarri zuten gurera.

Poliki-poliki gure espaziontziak joan dira kometetara hurbiltzen informazio bila. Aurrenetakoa 1986an izan zen. Orduan, Halley kometaren gunetik 600 kilometrora hurbildu zen Giotto zunda eta datu asko bildu zituen. Duela aste batzuk, azkenik, gizakiok bidalitako zunda bat aurreneko aldiz lurreratu da kometa batean, hamalau urteko bidaia baten ondoren. Hain justu, aurtengo abuztuan Rosetta ontzia oso kilometro gutxi duen 67P/Churyumov-Gerasimenko kometaren orbitan kokatu ondoren, hasi zen hura kartografiatzen eta aztertzen. Azaroaren 12an, Philae modulua bidali zuen kometaraino.

Rosetta harriak eta Philaeko obeliskoak oinarrizkoak izan ziren antzinako kultura bat ulertzeko. Orain, berriz, Rosetta-k eta Philae-k, lagungarri izan nahi dute gure munduaren oinarriak ulertarazteko. Gizakiok hiru laurdenetan ura gara; hiru laurdenetan kometetatik etorriak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Osasun sailburu Gotzone Sagarduik egin du jakinarazpena: «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dira.

Baionako txertaketa gunea, artxiboan ©Guillaume Fauveau

Pfizer dosiak ez ote diren faltako beldur dira txertaketa guneetako langileak

Oihana Teyseyre Koskarat

Eskualdeko Osasun Agentziak hobetsi du Moderna txertoak banatzea. Baionako txertaketa guneko langileek lana uzteko eskubidea aldarrikatu dute, pazienteei «gardentasuna zor» zaielakoan.

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Hilaren 15etik aurrera autonomia erkidegoek haurrak txertatzen hasi ahal izango dutela jakinarazi du

Munilla meza ematen Azpetian (Gipuzkoa), 2019an. ©Javier Etxezarreta / EFE

Donostiako apezpikutza utziko du Jose Ignacio Munillak

Paulo Ostolaza

Ia hamabi urte egin ditu karguan. Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzaina izango da aurrerantzean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.