Albistea entzun

Ia hiru milioi lanpostu berri daude AEBetan

Azken hamabost urteetan inoiz egondako enplegu sorrera handiena lortu du Washingtonek 2014an.

Europako larritasunak urrun utzita, langabezia tasa %5,6ra eraman du Obamaren politikak
Langabeak New Yorkeko enplegu bulego batean, ilaran.
Langabeak New Yorkeko enplegu bulego batean, ilaran. JUSTIN LANE / EFE

Xabier Martin -

2015eko urtarrilak 10

Europa zaharrean aspaldian tsunamiak bezala zabaltzen diren gerrikoa estutzeko politikak alde batera utzi, eta pizgarrien alternatibari ekin zion munduko lehen ekonomiak (AEB) orain urte batzuk. Emaitzak begien bistakoak dira aspaldi honetan bi kontinenteen arteko egoerak alderatuz gero; baina kontrastea are handiagoa bihurtu du Washingtonek jakinarazitako azken langabezia datuak: abenduan, 252.000 enplegu berri sortu dira AEBetan, eta 2014. urte osoan, 2,95 milioi lanpostu berri sortuko dira. Langabezia tasa %5,6an dago, azken hilean bi hamarren jaitsi ondoren. Etxe Zuriak eta Erreserba Federalak euren saria jaso dute azken hamabost urteotan sekula izaniko langabeziaren jaitsiera handiena erdietsita. Inoiz baino argiago geratu da Barack Obamak Europatik jasotako jarrera eszeptikoa erratua zela.

Ezin da ahaztu, izan ere, 2014. urtea AEBek enplegu kopuru garbia lortu duten bosgarrena dela jarraian. 1999an, 3,1 milioi enplegu sortu ziren; ordutik ez da iazkoa baino marka hoberik. Erreserba Federalak bere pizgarriekin asmatu duen lekuko dira zenbakiak: 2009. urteko urrian %10 baino gehiago zen langabezia tasa; urte horretako San Sebastian egunez hartu zuen presidente kargua Obamak, Lehman Brothersen porrotak eragindako finantzen ekaitza perfektua hasi eta hilabete gutxira. 2009ko martxoan galdutako 826.000 lanpostuek lurrikararen neurria eman dezakete.

Europarekin kontrastean

Bada, bost urte geroago 8,7 milioi pertsona daude langabezian AEBetan, langabezia tasak ia bost puntu behera egin ondoren. 2014an, 1,1 puntu egin du atzera tasak (1,7 milioi). Gazteen langabeziaren datua ez da hain ona (%16,8), baina ez dauka zerikusirik euroguneko zenbakiekin (%23,7). Euroa txanpon gisa daukaten herrialdeetan, %11,5ekoa da langabezia, AEBetan baino bost puntu gehiago.

Baina, bestalde, ezin da ezkutatu Europako Batasunaren barruan ere kontraste handiak daudela: Alemaniak, kasu honetan austeritatearen zaintzaile eta suspertzaile handienak, %5eko langabezia tasa dauka, eta Espainiak %23,9koa. Euskal Herrian, berriz, tasa hori apalagoa da, baina AEBetakoarekin alderatuta dezente okerragoa (%14 ingurukoa, Gaindegiaren arabera).

Erreserba Federalak 37 hilabetez jarraian erosi ditu finantza aktiboak eta hipoteka maileguak Ben Bernanke buru izan dela. Haren ordezkoak, Janet Yellenek, suspertzeko botikaren iturria itxi du (azaroan), pizgarrien ondoren ekonomiaren osasunak sendo jarraituko duelakoan. 2014. urtearen azken bi hilabeteek uste hori zuzena dela iradokitzen dute.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

LABeko ordezkariak ostegun honetan Eusko Legebiltzarraren atarian eginiko agerraldian ©Raul Bogajo (Foku)

LABek 30 orduko lan astea eta 60 urterekin erretiroa hartzea proposatu du

Jokin Sagarzazu

Bi lege egitasmo aurkeztu ditu Eusko Legebiltzarrean, Lan Kode eta Gizarte Segurantza sistema propioa sortzeko. Madrilgo negoziazioetan presioa egiteko eskatu die bertako alderdi politikoei.

Bizkaiko autoeskoletako langileen manifestazio bat, hil honen hasieran. ©MIGUEL TOÑA / EFE

ELAk bost greba eguneko deialdiari eutsi dio Bizkaiko autoeskoletan

Xabier Martin

Patronalarekin batzartu zen sindikatua atzo, baina ez da egon aldaketarik negoziazioan, eta urriaren 25etik 29rako lanuzte deialdia bere hartan utzi du ELAk

 ©HENNING SCHACHT /EFE

Belatzak hegan egin du

Iker Aranburu

Bundesbankeko lehendakaritza utziko du Weidmannek abenduaren 31n, «arrazoi pertsonalengatik». EBZren politika hedakorraren aurkari nagusia izan da. Gobernu berriak hautatuko du ordezkoa.
Turista talde bat Donotstian ©Gorka Rubio (Foku)

Turismoa ez da pandemia aurreko kopuruetara itzuli

Jokin Sagarzazu

Iaz baino %74,5 gehiago handitu da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina 2019an baino %8,3 gutxiago da oraindik. Espainiatik etorritakoak dira nagusi.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.