Albistea entzun

Donostia 2016. 'Iturriak' instalazioa

Lekuen memoria kolektiboa

Azken 25 urteotan Donostian kendutako hamahiru iturri berreskuratu, eta Ondarretako lorategietan jarri ditu Maider Lopez artistak
Denis Itxasok eta Pablo Berastegik lagunduta aurkeztu zuen instalazioa Maider Lopezek.
Denis Itxasok eta Pablo Berastegik lagunduta aurkeztu zuen instalazioa Maider Lopezek. JUAN CARLOS RUIZ / ARGAZKI PRESS

Mikel Lizarralde -

2016ko urtarrilak 24 - Donostia

Zeinek kendu zuen Morlans gas fabrikaren alboan zegoen iturria? Eta Altzako San Martzial plazaren ondokoa? Nora eraman zituzten? Zergatik? Galdera horiek egin izan dizkio bere buruari, sarritan, Maider Lopezek (Donostia, 1975), eta galderoi erantzun bat bilatu nahian, ikerketa bat abiatu zuen artistak duela zenbait urte. Aspaldiko asmoa zuen Donostiako iturriak berreskuratzea, eta Donostia 2016 kultur hiriburutzak eman dio orain horretarako aukera. Azkeneko 25 urteotan hiriko espazio publikoetatik erretiratu dituzten hamahiru iturri Ondarretako lorategietan kokatu ditu, garai batean izan zuten funtzio berarekin: elkargune bilakatzea herritarrentzat. Urriaren 31ra arte egongo dira bertan, eta, Pablo Berastegi Donostia 2016ko zuzendari nagusiak atzo adierazi zuenez, nahiko lukete ondoren ere hura izatea iturrientzako kokalekua. Lopezen instalazioak, nola ez, Iturriak du izena.

«Hiriaren egunerokotasunean aldaketa txikiak izaten dira, eta aldaketa txiki horiekin aldatu egiten da, baita ere, gure artean harremanak izateko dugun modua». Iturriak espazio publikoarekin lotzen ditu Lopezek, «espazio publikoa sortzen dute», eta iturri baten desagertzeak, berak bere horretan, espazio publikoa eraldatzen duela uste du. «Hiri altzariek oro har, eta iturriek zehazki, gaitasuna dute gogoeta eragiteko. Pertsonen memoria indibiduala eta kolektiboa osatzen dutelako».

Instalazioaren bitartez, plaza bakarrean jarri ditu Lopezek lehenago beste gune batzuetan izan ziren hamahiru iturriak. 1960ko hamarkadatik 1980kora jarri zituzten hiriko hainbat txokotan (Okendon, Benta Berriko Oñati kalean...), eta 1990az geroztik desagertzen joan ziren. Ez zituzten suntsitu, ordea, eta hainbat biltegitan izan dira urte hauetan guztietan. Udal teknikariekin elkarlanean berreskuratu ditu piezak Lopezek, berriro ere lanean jartzeko. Altzairurtuzko, kareharrizko eta hormigoizko iturriak dira, beren garaian deskatalogatu egin zirenak hainbat arrazoi direla eta: hirigintza aldaketak, ur-hartune arazoak eta baita une jakin batean desegokitzat jo izan zituztelako ere.

Oroitzapenen batuketa

Orain, iturri horiek berreskuratuta, oroitzapen batzuk ekarri nahi izan ditu lehen planora artista donostiarrak. «Nik nire oroitzapenak ditut, pertsonalak, eta bakoitzak bereak izango ditu. Horrek osatzen du memoria kolektiboa». Iturrien desagertzeak berak pertsonen harremanetan nola eragiten duen ere gogoetagaia izan da Lopezentzat. «Pertsona batzuentzat eguneroko ohitura da etxetik irtetea, batzuetan zakurrarekin, eta iturri baten parean dagoen eserlekuan esertzea. Eta, egun batetik bestera, desagertzen da iturria eta desagertzen da bankua». Horrek berak norbanakoen harremanak aldatzen ditu Lopezen iritziz, eta baita espazioa bera ere. «Erabilerak berak eraldatzen du espazioa».

Hori dela eta, Ondarretako lorategiak harremanetarako kokaleku gisa ulertzen ditu artistak. Eta Iturriak instalazio gisa ikustera baino gehiago, iturriak berak erabiltzera deitu zituen herritarrak atzo. «Hemen daude, eta zuen esku daude, zuek erabiltzeko. Espazio publiko bat da; ez begira gelditzeko instalazio bat». Nabarmena zen atzo hori. Donostia 2016ko ordezkari ugarik eta Denis Itxaso Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura diputatuak lagunduta izan zen Lopez Ondarretan, baina dozenaka herritar ere ondoan zituen. Jolasten umeak, eta ura edaten haur zein heldu. Iturrien inguruan.

Iturriak Donostia 2016ko Pagadi kaiaren barruan kokatzen da, arte garaikidearen garapenerako erabiliko den eremuan. Berastegi kultur hiriburutzaren zuzendariak nabarmendu nahi izan zuen instalazioaren izaera, «fin eta leuna».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

<b>Finala.</b> 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala, BECen. ©A. LOIOLA / FOKU

Txapelketa: zauri edo ukendu

Miren Mujika Telleria

Bilboko Bizkaia pilotalekua izango du azken geltoki Txapelketa Nagusiaren trenak. Ibilbide gorabeheratsua eginda, gaur helduko da hara. Kolpea edo poza izango da gaurko saioa bertsolarientzat, gaur erabakiko baita zein zortzi bertsolari arituko diren Nafarroa Arenako oholtzan.
Jon Sarasua idazlea, atzo, Donostian, <em>Harizko zubiak</em> liburuaren aurkezpenean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Hizkuntza lankidetzaren kontrabandoa

Jone Bastida Alzuru

Jon Sarasuak Haitira, Pernambucora, Mexikora eta Tangerrera egindako bidaietako esperientziak eta gogoetak jaso ditu liburu batean: 'Harizko zubiak'. Pamielak atera du

Iñigo Etxezarreta abeslaria <em>Guretzat</em> diskoaren aurkezpenean, atzo, Bilboko Kafe Antzokian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Rockero izandakoen runbak

Olatz Silva Rodrigo

ETS taldeak 'Guretzat' diskoa kaleratu du. Ska eta rock doinuak alde batera utzi, eta beste hainbat musika estilo uztartu dituzte

Gartxot komikigileak sortutako <em>Barruan</em> komikiko irudietako bat. ©GARTXOT / ATARAMIÑE

Kartzelak kolpatutako literatura bat

Iñigo Astiz

2002tik 2017ra bitartean kaleratutako liburu kolektiboetako testu hautaketa bat, Jose Mari Sagardui 'Gatza'-ren memoria liburu bat, eta Gartxoten 'Barruan' komikia kaleratu ditu Ataramiñek

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.