'Ixa ASAP!'

Autoedizioaren arriskuak

Iraitz Urkulo -

2015eko ekainak 7

Idazlea: Jose Luis Asensio. Argitaratzailea: Jose Luis Asensio (egile editorea).

Jose Luis Asensiok (Etxarri Aranatz, 1980) Iruñeko Udalaren idazle berrientzako literatura saria irabazi zuen 2013an Ixa ASAP! narrazio laburrarekin. Zoritxarrez, lehiaketa hartan saritutako lanak liburu batean bildu eta argitaratzeko aurrekonturik ez zegoela adierazi zien Udalak irabazleei. Bidegabekeria hartatik abiatuta sortu da Ixa ASAP! izenburuko ipuin liburua, aipatutakoaz gain beste hiru narrazio jasotzen dituen obra. Izan ere, autoreak autoedizioaren alde egin du, crowdfunding-era joz gastuak ordaindu ahal izateko. Emaitza Jose Luis Asensiok idatzitako luzera ezberdineko lau istorio dira, Iñigo Izal marrazkilari lizarrarraren ilustrazioekin apainduak.

Halere, sortzaileari eskaini diezaiokeen askatasuna albo batera, autoedizioak baditu arrisku dexente. Kasu honetan, ondorioak larriak dira: ortografia, puntuazio eta estilo akatsak daude nonahi. Barkaezina da idazlea zuzentzaile automatikoa baliatzeaz ere arduratu ez izana.

Lehendabiziko ipuina Ixa ASAP! saritua da. Ixa izeneko protagonistak, euskara informal eta errazean —hots, lagunarteko tonua erabiliz—, lehen pertsonan kontatzen dizkigu bere eguneroko komeriak: Iruñean duen informatika-dendako bezeroen kontsulta bitxiak eta, batez ere, gizonekiko harreman berezia. Hizkuntza informatikoari egindako aipamenek —gehienontzat ezezagunak izanik, autoreak horiek argitzeko txertatutako oin-oharrak barne— gaurkotasuna eta originaltasuna gehitzen diote narrazioari. Egoera umoretsuak lagun, ironiaren baliabideari etekina atereaz, kontakizun entretenitua eskaintzen digu egileak. Tamalez, anekdota-segidan oinarritutako ipuin arin eta dibertigarriaren amaiera erraz aurreikusi daiteke hasieratik.

Hurrengo ipuinak Damutzea ez da nahikoa du izenburu. Liburuko istoriorik luzeena da, baita fantastikoena ere. Atmosfera ilun batean kokatua, bulego batean lan egiten duen tipo arrunt baten sekretuari tira eginez eraikiko da istorioa. Enpresako kontableak pairatzen duen tentsioa eta egoerak berak eragindako itolarri gero eta handiagoa pausoz pauso ondo islatuak dira. Diskurtso eta errealitate-maila ezberdinek kontakizuna aberasten dute, narrazioaren monotonia hautsiz. Egileak misterioaren eskutik irakurleon jakin-mina piztu eta argumentua modu egokian bideratzea lortu du.

Hirugarren istorioa, Aitorren pena izenekoa, Nafarroako Urbasa-Andia natura parkean kokatuta dago, eta menditik txangoan dabiltzan aspaldiko bi lagun ditu protagonista. Iraganeko gertaera dramatiko baten inguruko elkarrizketak bietako baten aitortzari bide emango dio. Ipuinaren alderdirik deigarriena hizkera da, Etxarri Aranazko euskararen transkripzio fonologiko moduko batean emanak baitira bi pertsonaien hitzak.

Azkenik, Ohizko (sic) prozedura ipuin laburra dator, 25 urte ezkonduta daraman bikote baten egunerokoa kontatzen duena. Etxekoandre tipikoa den emazteak narratua, ikuspegi matxista nagusitzen da. Ziur aski, nahiko istorio gatzgabea izanik, liburuko ipuinik ahulena ere bada.

Bi ipuinek zenbait ezaugarri komun dituzte : protagonista bakarra —bi gehienez—, eguneroko gertaeretan kokatutako ekintza, erritmo bizia, helburu ludikoa —tonu serio eta sakonetik ihesi—, diskurtso-mota ezberdinak nahastea... Liburu gogoangarria izan gabe, ideia sinpleei garapen txukuna ematen jakin du idazleak. Lastima akats ugariek hainbesteko esfortzua hondatzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©ARGAZKIA: MARISOL RAMIREZ /FOKU - ARGAZKI MONTAJEA: BERRIA

Nora doa euskal kultura?

Amaia Igartua Aristondo

Transmisioa, sustapena, kulturgileen arteko batasuna edota instituzio subiranoak izatea. Horiek dira euskal kulturak etorkizunean dituen erronka kolektiboetako batzuk, BERRIAk galdekatutako zazpi sortzaileen ustez. Batzuetan, sektorearen norabideak bat egiten du bide orokorrarekin; kasu guztietan, lanetan eragiten du.

<em>Hobbita</em> 1937an argitaratu zuen J.R.R. Tolkienek. Goian, lehen edizio haren azalerako sortu zuen irudia. ©EFE / MORGAN MUSEOA

Editorea hobbit zuloan behera

Joannes Jauregi

Urtea bete da Christopher Tolkien zendu zela, John Ronald Reuel Tolkien idazlearen seme eta hil ondoko argitaldaria. Aitaren itzalpean eman zuen bizi osoa, itzal hori lantzen, osatzen eta argitara ematen. Funtsezkoa da haren jarduna ulertzea aitaren balio literarioaz jabetzeko.

Salem 66 taldea da bilduman ageri direnetako bat. ©'STRUM & THRUM' BILDUMA

Tin-tin egiten, hardcore garaietan

Julen Azpitarte

'Strum & Thrum' bilduma argitaratu dute: AEBetako 1980ko hamarkadako hardcore eztandaren itzalpean loratu zen tokiko pop eszenako doinuak bildu dituzte LP bikoitzean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna