Albistea entzun

«Zorigaitza» ekar diezaiekete emakumeei

Gaurko soldatak baldintzatzen du biharko pentsioa. Kotizatutako denboraren arabera finkatzen da erretiro pentsioa. Emakumeentzat panorama beltza ekarriko dute, beraz, lanaldi partzialek.
Tamaina handiagoan ikusi

M. Garate -

2015eko martxoak 8

Sara de la Rica ekonomistak «genero arrakala» handitzeko arriskuaz ohartarazi berri du lanaldi partzialen gorakadaren harira. Euskal Herrian, halako kontratuak dituztenen hamarretik zortzi emakumeak dira. Lanaldi osoko enplegurik topatu ez izana, hori da orduka aritzearen arrazoi nagusia —gizonena bezala—. Esan nahi du horrek gainerakoak hautu pertsonal bat egin dutelako ari direla hala? Ez ezinbestean.

Borondatezko lanaldi partzialtzat hartzen den multzo horren baitan, haur, heldu edo urritasunen bat duen norbaiten zaintza lanak egitea da emakumeek gehien aipatutako arrazoia. Eurostatek emandako datuen arabera, Europako Batasunean, %27,6k dute ordu batzutako lana zaintza lanak egite aldera; soilik gizonen %3,9k. Hain zuzen, gizonek azkena aipatzen duten arrazoia da. Ikasten jarraitu nahi dutelako, norbere ezintasun batengatik edo bestelako arrazoiren batengatik aritzen dira borondatez lanaldi partzialean.

«Saltzen dute emakumeentzat egokiak direla, baina zergatik egin behar dituzte zaintza lanak emakumeek? Egokiak balira ere, interesgarria litzateke borondatezkoak izatea, gizonen eta emakumeen tasetan halako alderik ez egotea, eta enplegu partzial horiek baldintza duinak izatea, gaur egun ez baita hala», azaldu du Mertxe Larrañaga EHUko irakasleak.

Kontziliaziorako tresna?

Borondatezkoak izanda ere, lanaldi partzialak dira lana eta bizitza pertsonala uztartzeko konponbiderik egokiena? Seguru asko estatistiketako emaitzak ezberdinak lirateke, besteak beste, lana eta bizitza pertsonala uztartzeko malgutasun gehiago balu langileak. «Lan merkatuaren berrantolaketak ez dauka inolako zerikusirik kontziliazioaren benetako beharrekin», azaldu du Nekane Jurado ekonomialariak.

Haren esanetan, benetan egongo balitz kontziliazioa sustatzeko interesa, honakoa egin behar litzateke: bultzatu neurriak bateragarri izateko lan ordutegiak eta sektore publikoak eskaintzen dituen ordutegiak —ikastoletakoak, haurtzaindegietakoak, eguneko zentroetakoak...—. Hala, egun osoko lanaldiak eduki ahal izatea errazagoa litzatekeela dio. Juradok zehaztu du ordutegi horiek «modu ez inposatuan» hitzartu behar direla.

Izan ere, bat datoz Jurado eta Larrañaga: errealitateak berak gezurtatzen du lanaldi partzialak oinarrizko giltza direla kontziliaziorako, sarri kontratu horietan eskatzen diren ordutegietan etxean daudelako haurrak edota adinekoak.

Lan merkatuaren baitan, ezberdintasun handia suposatzen du lanaldi osoko kontratua izateak edo ordu batzutakoa izateak, ez bakarrik soldatari dagokionean. OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak egindako txosten baten arabera, egonkortasun handiagoa izaten dute lanaldi osoan aritzen direnek, prestakuntza eskaintza gehiago, lan sindikala egiteko modua, ardura gehiagoko lanpostuetan aritzeko aukera... «Lan karreren genero dualtasunean agerian geratzen da lanaldi partzialak oztopo direla emakumeek euren lanpostuak hobetzeko; baina kontratu partzialen ondorio tragikoena da langile txiroen multzoan ari direla pilatzen adin guztietako emakumeak eta gizonezko gazteak; alegia, enplegua izateak ez zaituela babesten pobreziatik». OCDEren esanetan, osasunean irabazten dute lanaldi partzialean ari direnek, hortik aurrera, ezertan gutxitan.

Kalte gehien, luzera

Baina lan merkatuan aldea badago kontratu mota bat edo bestea izatearen artean, zer esanik ez handik kanpo. Hain zuzen, gizarte babesa da lanaldi partzialen desabantaila handienetako bat. «Dena lan merkatuko parte-hartzeari lotuta dagoenez, lan partziala izateak ekartzen du langabezian geratuz gero babes txikiagoa izatea eta denbora gutxian kotizatuz gero, erretiro pentsio txikiagoa. Gaurko ongizate egoerak baldintzatzen du etorkizunekoa», azaldu du Larrañagak.

«Gainera soilik kotizatu daiteke kontraturen bat baduzu edo jarduera baten titular bazara. Gutxieneko kotizaziorik egin ez baduzu, ez duzu inolako eskubide ekonomikorik gaixotasun edo amatasun kasuetarako, edo erretirorako. Horregatik prestaziorik baxuenek emakume aurpegia dute», zehaztu du Juradok. Haren esanetan, babes sozialak ez luke penalizatu behar haur edo adinekoak zaintzeko lanaldia murrizten duen jendea.

OCDEk ohartarazi du «zorigaiztoko ondorioak» ekar ditzakeela epe luzean lanaldi partzialean aritzeak, prestazioen eskubide galera horren eraginez gehienbat. 35-39 urte arteko emakumeen artean da ohikoena lanaldi partziala. Eta datuek diote behin halako kontratuarekin hasten den emakumea nekez itzultzen dela lanaldi osora, baita seme-alabak hazi eta familiako lan kargak gutxitu zaizkionean ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Yolanda Diaz Espainiako Lan ministroa, erdian; haren ezkerretara Unai Sordo CCOOko idazkari nagusia, eta eskuinetara Pepe Alvarez UGTkoa. ©ZIPI

Hego Euskal Herriko gutxieneko soldata 1.080 eurora igo da

Imanol Magro Eizmendi

Espainiako Gobernuak %8 igo du, CCOOrekin eta UGTrekin bildu ondoren. Oso gertu dago adituek gomendatu zuten gehienezko kopurutik.

Baionako manifestazioa, 'Erretreten erreforma injustu hau gibelatu!' leloarekin. ©BERRIA

Erretreten erreformaren aurkako protesta eguna dute gaur Ipar Euskal Herrian

Ekhi Erremundegi Beloki

Sindikatuek eta eragile politikoek manifestaziora deitu dute goizerako, Baionan.

Langilearen gorpua ateratzen. ©Juan Herrero / EFE

Langile bat hil da Donostian, eraikin batetik erorita

Berria

Eraberritzen ari diren etxe bateko barruko patiora jausi da, oso goitik

Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusia eta Andoni Ortuzar EAJko EBBko presidentea, iazko urrian. ©Oskar Matxin Edesa/Foku

EAJk eta PSE-EEk elkarrizketak hasi dituzte zerga erreforma baterako

Aitor Biain - Maddi Iztueta Olano

Helburua zerga sistemaren «progresibitatea handitzea» dela adierazi dute. Baina ez dute iragarri zer aldaketa aztertuko duten zehazki. ELAk eskatu du enpresa handiei zergak igotzea.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...