Albistea entzun

HAUR ETA GAZTE LITERATURA. 'Alizia herrialde miresgarrian'

Alice Alizia bihurtu zenekoa

Imanol Mercero -

2015eko ekainak 28

Idazlea: Lewis Carroll. Ilustratzailea: Jon Tenniel. Itzultzailea: Manu Lopez Gaseni. Argitaletxea: Pamiela.

Sei argitalpen daude nola-halako ahalegin txukuna egin dutenak obra hau euskarara ekartzeko. Nik dakidala, 1968an Imanol Berriatuaren itzulpena izan zen lehena, La Gran Enciclopedia Vasca argitaletxearen eskutik, Alizia gauza miragarrien munduan izenburuarekin. Bigarrena Jose Maria Satrustegik egina da, Montserrateko abadetxearen babespean, 1974an, Alizia izenburuarekin, eta 34 orrialde eskasetan. Laburpen bat izan zela pentsatzekoa da, agian Carrollek The Nursery Alice izenburuarekin kaleratu zuen laburpenaren itzulpena.

Urte gutxi batzuk geroago, 1979an, lehen edizio txukuna iritsi zitzaigun Lur argitaletxearen babespean, Alizia herrialde harrigarrian izenburuarekin. Xabier Egaña izan zen ilustratzailea, eta Cruz Mujika Arbizu itzultzailea. Hordago bilduma guztiz gogoangarrian argitaratu zuten, London, Salgari, Twain eta enparau idazle ezinbestekoen obrekin batera, poltsikoko edizioetan. Argitalpen horrek izan zuen berrargitalpen bat, 2000. urtean, Hiria argitaletxearen eskutik, baina edizio «estrainioa» da, ez baitu aitortzen iturria zein den, nahiz eta testua literalki fusilatua eman. Hori bai, izenburua apur bat aldatu zioten Hiriakoek: Alizia lurralde harrigarrian.

Itzulpen kanonikoa hamar urte geroago iritsi zen, 1989an, Manu Lopez Gaseniren eskutik Aliceren abenturak lurralde miresgarrian izenburuarekin, Pamiela argitaletxearen babesean. Kanoniko adjektiboa erantsi diot bertsio horri, itzultzaileak ahalegin izugarria egin zuelako testu originala fidelki errespetatzen, eta, aldi berean, euskara jaso eta txukun batera iraultzen. Pamiela etxeak ere bere onena eman zuen argitalpena mimo handiz osatzeko: liburua tamaina handikoa da, tapa gogorrekoa; Erramun Landaren azala artelan bat da, eta barruko ilustrazioak, jatorrizko argitalpenarenak, John Tenniel-enak.

Azken argitalpena oraintsu iritsi zaigu, eta zinez aurrekoa hobetzera datorrela iruditu zait. Aurrekoan bezala, Lopez Gaseni aritu da itzultzaile lanetan, eta testua berriz eraiki du goitik behera. Aurreko edizioak jatorrizkoarekiko fideltasun muturrekoan erakusten zituen ulermen zailtasunak ezabatzen ahalegindu da, eta testu askoz eskuragarriago bat eskaini digu. Oro har idazki ulergarriago bat osatu du, sintaxi zailtasunak leunduz eta esaldi askoz arinagoak erabiliz. Lexikoa ere samurtu du, nahiz eta kultismoetarako joera agertzen duen, tarteka (Orain: «eskifaia alegera»; lehen: «tripulazio alaia»). Kultur erreferentziak euskaldundu ditu eta asmatu duelakoan nago, irakurketan gozatu handia hartu baitut halakoekin. Pamielakoek, euren aldetik, koloreztatu egin dituzte ilustrazioak, eta horretan ere hobekuntza dagoela iruditu zait.

Ikusten duzue, erabat hunkituta nago, gogoz eta ozen esateko uda honetan ez ezazuela gal Alizia herrialde miresgarrian!; ozen irakur iezaiozue zuen haurrari, oparitu zuen gaztetxoei, eta gozatu. Ez zaizue damutuko!

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Neomak taldearen zuzenekoa ikusteko jende ilara luzea egin zen Plateruena kanpoaldean atzo arratsaldean, Durangoko Azokaren bigarren egunean. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Plaza eta euskarri bete doinu

Ainhoa Sarasola

Zuzenekoak itzuli dira Durangoko Azokara, aurten Plateruenan. Landakon, Musikaren Plazak bildu ditu diskoetxeak eta musikariak. Diskoa nagusi den arren, euskarri digitalak gero eta ugariago dira
Xabier Eizagirre, Iratxe Retolaza eta Hedoi Etxarte, atzo, Landako guneko Talaia aretoan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Liburugintza diglosiko bat

Itziar Ugarte Irizar

Euskaraz argitaratzen diren liburuen datuak aletu dituzte Xabier Eizagirrek, Iratxe Retolazak eta Hedoi Etxartek. Kultura gutxitu baten isla direla adierazi dute.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

«Urte osoak eusten dio azoka asteari»

Andoni Imaz

Pozik hartu dute murrizketarik gabeko azoka bueltan, eta gogotsu sumatu dute ingurua ere. Inguru hori zabaltzen asmatzea daukate gakotzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.