Albistea entzun

Unai Apaolaza Amenabar. Filosofia irakaslea

«Mugimendu berri bat sortzen ari da»

Apaolazaren arabera, oraintxe sortzen ari da euskal estatua sortuko duen independentismoa. Haren ustez, mugimendu hori indartu ahal izateko, abertzaletasunak bere burua birkokatu behar du.
BERRIA

Ainhoa Larrabe Arnaiz -

2014ko abuztuak 14

Euskal naziotasuna ikertu du Unai Apaolazak. Eta subjektu politiko zein independentista lantzen ari da orain. Euskal Herriko mugimendu independentista trantsizio egoera batean dagoela uste du. Bide horretan, beharrezkotzat jotzen du abertzaletasunak mugimendu horretan bere burua birkokatzea. Independentziaren aldeko gehiengoak lortzeari begira, abertzaletasunetik harago doan mugimendua artikulatu behar dela uste du Apaolazak.

Zer garaipen izan du abertzaletasunaren diskurtsoak?

Euskal nazioa marrazteko diskurtsoa da abertzaletasuna. Beraz, euskal naziotasunerako baldintzak jartzen ditu. Diskurtso nazionalistak, hortaz, nazioa zehaztu egiten du. Garai batzuetan esango du nazio hori era batekoa edo bestelakoa dela. Zergatik? Eraginkortasun politikoa lortzeko. Naziotasuna marraztea edo identitate politikoa marraztea estrategia politikoa da. Eta abertzaletasuna estrategia politiko gisa ulertu behar da, nazioa sortu egiten baitu diskurtsoarekin. Egoera sozial, ekonomiko zein politikoaren arabera marraztu du abertzaletasunak nazio hori. Frankismoan, adibidez, elementu objektiboetan jarri zen indarra: hizkuntzan, kulturan...

Zer ekarri du abertzaletasunaren diskurtsoa faktore objektiboetan oinarritzeak?

Borondatetik kanpo kokatzen direnak dira faktore objektiboak: euskara eta kultura, adibidez. Nazioa horiekin zehazteari esentzialismoa ere deitu izan zaio. Era sinplean azalduta, subjektu politikoa borondatetik kanpo mugatzea litzateke. Esatea, adibidez: zu euskal naziokoa zara, euskaraz dakizulako. Bi kasuetan erabil daiteke estrategia esentzialista hori: jendartea homogeneoa denean, adibidez, Euskal Herrian %95ek euskaraz jakingo balute. Edota erresistentzia gisa, independentzia nahia asko txikitzen denean. Frankismo garaien hasieran erabili izan da. Eta eusteko balio du, baina ez zabaltzeko. Esentzialismoak ez garamatza gehiengoa lortzera. Independentziaren aldeko subjektua faktore konkretu batzuk partekatzen dituztenetara mugatzen da.

Nola ikusten duzu, gaur egun, independentismoaren artikulazioa?

Subjektua artikulatu eta handitzeko gaitasuna duenean da estrategia bat eraginkorra. Abertzaletasunaren historian, 60ko hamarkadako formulaziora joan beharko ginateke. Nik uste orduan aktibatu eta indartu zela gehien independentismoa. Partikular hutsetik harago, unibertsalen borroka garatu baitzen garai horietan Euskal Langile Herriaren terminoarekin. Askatasunaren eta demokraziaren izenean egiten zen independentziaren aldarrikapena. Eta faktore objektiboak, kultura eta hizkuntza, adibidez, ez ziren baldintza gisa jarri, sinbolo gisa iraun bazuten ere. Gaur egun, trantsizio egoera batean gaudela uste dut, independentismo berri bat sortzen ari dela. Areago esango nuke, euskal estatua sortuko duen independentismoa oraintxe sortzen ari dela iruditzen zait.

Abertzaletasuna abiaburutzat ez duen independentismoa proposatzen duzu. Azalduko zenuke?

Orain arte, euskal nazioaren partikularrekin artikulatu dugu independentismoaren subjektua. Baina zer gertatzen da? Euskal naziokoa sentitzen denarekin bakarrik ez dugula gehiengorik lortzen. Abertzaletasunak orain arte planteatu du independentzia behar dugula, euskal nazioaren partikular horiek salbatzeko. Nik buelta emango nioke horri: independentzia ez da euskal nazioa babesteko erreminta, nazioa independentzia lortzeko erreminta posible bat da. Hori onartzen baldin badugu, onartuko dugu beste tresna batzuk badaudela, beste nazio sentimendu batzuk onartuko genituzke subjektu independentistan. Nazioa kultura batekin lotu dugu; zaila da beste kultura bat duenari hori aldatu behar duela eskatzea. Abertzaletasuna identifikatu da independentismoarekin, eta bi horiek bereizten hasi behar dugu. Abertzaletasuna batzuetan independentismoari kalte egiteko erabiltzen da, ez diolako hazten uzten edo duen potentzialtasun guztia askatzen. Independentismoak, partikular konkretu batzuen defentsa baino gehiago izan behar du. Demokraziarekin identifikatzen denean, eta bloke demokratikoa artikulatzen denean, izango du zabaltzeko eta aktibatzeko aukera. Hau da, estatua lortzeko aukera.

Nola uztartu hor nazioaren ezaugarri objektiboak?

Abertzaletasunetik independentismorako jauzia egiteak ez du esan nahi faktore horiek kanpo utzi behar direnik, baina ez dira artikulatzaile nagusi izango. Euskal partikular hegemonikoak normal funtzionatzen jarraitzeko borroka egiten jarraitu behar da. Adibidez: euskara da euskaldun egiten gaituena errepikatu beharrean, alor guztietan euskaraz funtzionatzen. Euskal herritarren gehiengo osoa ez dator bat artikulazio horiekin. Hortaz, abertzaletasunaz bestelako erreminta batzuk behar ditugu. Horregatik, independentismoa plurinazionala onartzen hasi behar dugu.

Zein erronka du, gaur egun, euskal abertzaletasunak?

Abertzaletasunak ulertu behar du independentzia ez dela bere ondare esklusiboa. Independentziari kalte besterik egiten ez diolako horrela. Badira abertzale ez diren independentista eta independentista ez diren abertzaleak ere. Iruditzen zait abertzaletasunak bere buruaz beste egin beharko lukeela. Ez naiz desagertzeaz ari, independentismoaren barruan zer jarrera duen argitzeaz ari naiz. Prozesu horretan, onartu behar du ez dela aktore bakarra. Subjektu berri bat sortu behar da, eta ez bakarrik abertzale edo euskal nazionalista sentitzen dena. Hori da erronka: abertzaletasuna birkokatu behar da, independentismoa indartu, sustatu ahal izateko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gure Eskuren agerraldia urtarrilaren 29an, uztailaren 2ko egitasmoa aurkezteko. ©Marisol Ramirez / Foku

Aragoiko presidenteak dio uztailaren 2an ez duela onartuko «zaborrik» Pirinioetan

Jon O. Urain

Gure Esku-k eta Kataluniako eragile batzuek mobilizazioa dute uztailaren 2an; asmoa da Pirinioetako 300 bat tontor argiztatzea.

Josu Urrutikoetxea, 2020an, Parisen, BERRIArentzat ateratako argazki batean. ©Eñaut Castagnet

Espainiako Auzitegi Nazionalak epaiketarako data jarri dio Josu Urrutikoetxeari: 2024ko urtarrila

Maddi Ane Txoperena Iribarren

1987an Zaragozako Guardia Zibilaren kuartelaren aurka egindako atentatua leporatuta epaituko dute, urtarrilaren 9, 10 eta 11n. 2.354 urteko kartzela zigorra eskatuko diote.

Pedro Sanchez, gaur goizeko saioan, Espainiako Kongresuan. ©JUAN CARLOS HIDALGO / EFE

Sanchezek ukatu egin du Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak Pegasus softwarea dutela

Iosu Alberdi

Kataluniako Gobernuarekin eta ERCrekin hitz egiteko prest agertu da.

Marian Moreno Martuteneko kartzelako zuzendaria, iazko urrian, Eusko Jaurlaritzak espetxe eskumena eskuratu berritan. ©JON URBE / FOKU

Eusko Jaurlaritzaren arabera, espetxeetan ez da dimisiorik izan

Maddi Ane Txoperena Iribarren

'El Mundo'-k zabaldu du Marian Moreno Martuteneko zuzendariak eta espetxeetako bertze lau arduradunek dimisioa aurkeztu dutela, baina Jaurlaritzak gezurtatu egin du. Zaballako kartzelan ordezkaritza duten ELA, CCOO, APFP eta TAMPM sindikatuek protestara deitua dute biharko, lan baldintzak salatzeko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.