Albistea entzun

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak. Kanpaina. Bizikidetza

Gabeziak osatzeko garaia?

2012ko Eusko Legebiltzarrerako bozetan bakegintzak pisu handiagoa izan zuen. Kontsentsu osorik izan ez bada ere, urrats batzuk egin dira geroztik; batez ere, biktimen eta bizikidetzaren arloan. Trabak gainditu eta gabeziak osatzeko balioko al du datorren legealdiak?
Iazko Memoriaren Eguneko omenaldia, Eusko Legebiltzarrean.
Iazko Memoriaren Eguneko omenaldia, Eusko Legebiltzarrean. JUANAN RUIZ / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Hodei Iruretagoiena -

2016ko irailak 24

Uztailaren 29an deitu zuen Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakari Iñigo Urkulluk Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetara, 1936ko Francoren altxamenduaren 80. urtemugatik egun gutxira. Bozak pasatu eta berehala, urrian, bost urte beteko dira ETAk jarduera armatuaren behin betiko amaiera iragarri zuenetik. 2011 hartan, izango zen urteotan aurreratu dena baino gehiago espero zuenik.

2012an Eusko Jaurlaritza osatu ondoren, sortu orduko geratu zen airean Bake eta Bizikidetza lantaldea. Aurreko legealdian jarri zen abian Bake eta Bizikidetza Idazkaritza ere, eta egin du lan bat. Adostasun osorik gabe, baina lege eta egitasmo batzuk atera ditu aurrera: Poliziaren zenbait biktima aitortzeko legea, Memoriaren Institutua, Memoriaren Egunak, torturaren inguruko ikerketa... Halere, memoriaren inguruko eragileen esanetan, oraindik urrun dago biktima guztientzako egia, aitortza, erreparazioa eta justizia.

Bizikidetzaren gaian, garrantzi berezia dute keinuek, hitzek, isiltasunek. «Mikroakordioak» aipatu ditu behin eta berriz Bake eta Bizikidetza idazkari Jonan Fernandezek, eta duela urte batzuk ikusten ez ziren irudiak ikusi ahal izan badira ere, oinarrizko kontsentsurik ez da lortu. Legealdi hasieratik zoru etiko deitutakoari buruz izandako eztabaidari erreparatu besterik ez dago.

KONTAKIZUNAK, AZTERKETA

Bizikidetzaren gaian, izan ere, alderdiek programan jaso dituzten neurri zehatzek besteko garrantzia dute kontakizunek. ETAk jarduera armatuaren amaiera iragarri zuenekoa jarri du abiapuntuan EAJk, eta, ordutik sortutako egoeraz, bi alderdi nabarmendu ditu: «Elkarbizitzan emandako gizarte aurrerapen garrantzitsuak eta indarkeriaren amaiera ordenatuaren aurkako blokeo iraunkorra». «Betebehar» gisa kokatu du «memoria historikoaren egia aintzat hartzea» ere.

EH Bilduk pisu handiagoa jarri du azken horretan; koalizioaren hitzetan, 1936ko altxamendu frankistatik ez da «benetako bake eta normalizazio politikorik» izan. Gatazkaren jatorria «herrien eskubideak ukatu izana» dela dio. Eta urteotan «gehiengo politiko eta sozialak urraketa berberen biktimei tratamendu berbera emateko beharra» onartu duela, baina «praktikan diskriminatu» egiten direla biktima batzuk, «kronologia zatitzeagatik» eta «eragile urratzailearen» araberako tratamenduagatik.

Indar politiko berria izanik, ikusteko dago Elkarrekin Podemosen kontakizunak zer tonu hartuko duen aurrerantzean. «ETAren eta beste talde terrorista batzuen (GAL, BVA...) indarkeriak ez du inolako justifikaziorik izan, eta guk errotik baztertu eta gaitzesten ditugu», jaso dute programan. Ondorengo puntuetan, berriz, arreta berezia jarri dute estatu terrorismoaren eta frankismoren biktimengan.

Bestelakoa da PSE-EEren eta PPren iraganeko interpretazioa. «Zuzenbide estatuak terrorismoa amaitu du», jaso dute PSE-EEkoek programan. «Fenomeno terrorista» aipatu du PPk ere, ETA soilik aipatuz, eta hori bukatu duena «terrorismoaren aurkako irmotasuna» izan dela dio, «legearen eta zuzenbide estatuaren errespetuan» oinarritua.

Eusko Jaurlaritzak, Jonan Fernandezen ahotik, nabarmendu izan du inori ez dagokiola kontakizun bat «inposatzea», eta hor egon liteke alde bat PPren eta PSEren hizkeran. «Gertatutakoaren egiazko kontakizuna» egin behar dela dio PPk, eta «garaile eta garaituen dinamika hauspotzearen» aurka agertu da PSE.

HELBURUAK ETA POSIZIOAK

Analisi horietan oinarritu dira alderdiak aurrera begirako helburuak finkatzeko. EAJrentzat, «bakearen ardatzetik elkarbizitzara eta giza eskubideetara» igaro da arlo horretako ekinbidea. Horregatik, alderdi jeltzalearen planak «giza duintasunaren etika izango du ardatz». «Gatazka behin betiko amaitzeko pausoak emateko baldintzak» badaudela uste du EH Bilduk, Aieteko Bake Konferentziak irekitako aukera «agortu gabe» dagoela. Biktima guztien eskubideak «bazterketarik gabe erabiltzen laguntzeko erabakiak gidatu behar du gobernuaren edozein jarduera». Elkarrekin Podemosek, berriz, «bake positiboa» eta «bizikidetza inklusiboa» jarri ditu xede.

Hiru alderdi horien artean aldeak badauden arren, programak ikusita, PSE-EEren eta PPren posizioak dira ezberdinenak. PPrena, batez ere. Arantza Quiroga idazkari nagusiaren dimisioak erakutsi zuen zailtasunak dituztela posizio horretatik ateratzeko, alderdiko zenbaitek, agian, hala nahi izan arren. Egoera hori ondo islatu zuen ETB2ko eztabaidan Elkarrekin Podemoseko Pili Zabalaren —GALek torturatu eta hildako Joxi Zabalaren arreba da— eta Alfonso Alonso PPko lehendakarigaiaren arteko isiluneak.

LEGEALDI BERRIAN, ZER?

Hor egon liteke legealdiko gakoetako bat: PPk leunduko ote duen jarrera, behintzat, alderdien elkarrizketa gune batean parte hartzeko. Eta horrekin lotuta, izan liteke beste ardatz bat ere: «Autokritika». Gainerako alderdiek, bakoitzak bere eran, ETAri buruzko autokritika gehiago eskatu diote ezker abertzaleari —EH Bilduri ere bai zenbaitek—. Ikusteko dago, beraz, bi alderdi horiek zenbateraino izango diren traba bizikidetzaren arloan hasitako bidean aurrera jarraitzeko. EH Bilduk hala jaso du programan: «Memoriari buruzko neurriek, iraganari buruzko kontakizun edo irakurketa jakin bat inposatzeko baino, interpretazio kritiko batean oinarrituta etorkizunerako proiektatzeko balio behar dute».

Beste autokritika bat ere egon da kanpainan, torturen inguruan. EAJren Gipuzkoako zerrendaburu Joseba Egibarrena izan da: «Aitortzen dut, pertsona eta arduradun politiko gisa, ez dudala behar bezala erantzun momentu horietan», esan zuen Donostian egindako jardunaldi batzuetan, Gara egunkariak jaso zuenez.

Zer egina bada. Omenaldi, biktima zerrenda, elkarrizketa esparru eta legeetako gabeziak osatzeko balioko ote du legealdiak?

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Euskal presoen eskubideen alde joan den urtarrilean Donostian egindako protesta. ©JON URBE / FOKU

Hiru preso hurbilduko dituzte, eta bat Euskal Herriratu

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Ainhoa Barbarin Iurrebaso da Euskal Herrira ekarriko dutena: Zaballara ekarriko dute, Valentziatik. Xabier Makazaga Azurmendi eta Eneko Goieaskoetxea Arronategi A Lamatik El Duesora mugituko dituzte, eta Ana Belen Egues Gurrutxaga, Kordobatik Asturiasera.

Fernando Grande-Marlaska eta Josu Erkoreka, gaur, Gasteizen. ©EUSKO JAURLARITZA

Espetxe eskumenaren transferentziaz aritu dira Grande-Marlaska eta Erkoreka

Maddi Ane Txoperena Iribarren - Jon O. Urain

Espainiako Barne ministroa Gasteizen izan da gaur, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Segurtasun sailburuarekin bilduta. Aitor Estebanek esan du espetxe eskumena «Aste Santua baino lehen» eskualdatu beharko luketela.

Ezkerretik, Xabier Madariaga, Roberto Moreno eta Pilar Kaltzada, atzo, Bilbon. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Haur motxiladunen arazoari heltzeko ikuspuntua aldatzea beharrezkoa dela diote adituek

Gotzon Hermosilla

Adituek uste dute gurasoren bat edo biak espetxean dituzten umeen arazoari heltzeko beharrezkoa dela ikuspuntua aldatzea, umeen beharrak beste edozein irizpideren gainetik jarriz.

Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea Gasteizen izanen da martxoaren 4ko ekitaldian. ©Emilio Naranjo / EFE

ETAren armak suntsitzeko ekitaldi sinboliko bat eginen du Espainiako Gobernuak

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Terrorismoaren Biktimen Memoriarako Gasteizko Zentroak antolatu du ekitaldia, martxoaren 4rako. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea han izanen da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Hodei Iruretagoiena

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna