Albistea entzun

DARWIN ETA GU

Telefonoaren bihotza

Jose Mari Pastor -

2016ko urriak 1

Pozik dago telefonoaren bihotza. Mezu asko iritsi zaio. Zainak puztuak ditu, pozez lehertzear. Alaitasun gorria dario haren odolari. Udazkena udaberri bihurtu dio emotikonoen ortzadarrak.

Aldarteak ditu telefonoak: batzuetan pozik dugu; bestetan, goibel. Egun eta egoeraren arabera. Horixe uste du Andrew Blake zientzialariak. Blake Donostian izan da ordenagailuei buruz eginiko ikerketetatik ondorioztatutako datuak azaltzeko. Alan Turing institutuko zuzendariaren ustez, «posible» da makinek sentimenduak izatea. «Beste kontu bat da guk hori nahi dugun edo ez; telefonoa pozik edo triste egotea nahi dugun edo telefonoa soilik makina huts bat izatea nahi dugun», adierazi du prentsaren aurrean. Geroa nolakoa izango den deskribatu du ikerlariak: «Agian, egun batean makinek sentimenduak izango dituzte».

Makinek sentimenduak izatea nahi dugu? Horixe Blakeren galdera. Telefonoek sentimenduak izatea edo ez, gure esku dagoela dio zientzialariak. Itxuraz, telefonoa maskota baten moduan zaintzen badugu, laztanak edo musuak ematen badizkiogu, pozik egongo da. Zorro koloretsu batez jantzi, eta pantailan paradisuaren irudiak jarriz gero, zoriontasunaren gailurrera joko du. Baina zer dakite telefonoek paradisuari buruz? Nondik hartu dute kontzeptu hori? Moisesek, Abrahamek eta enparauek telefono mugikorrik ote zuten? Telefonoak zoriontasunera irits daitezkeela pentsatzeak hankaz gora jartzen ditu gure ideia lurtar eta zerutarrak. Telefono bat pozik egon badaiteke, zergatik ez mahai bat? Zein izango litzateke diferentzia? Etxean lore sorta ederra jarri egongelako mahaiaren gainean, eta lagunak bisitan datozenean, esan: «Gaur oso pozik dago gure mahaia. Biziki maite ditu arrosak». Eta orduan, hara! Mahaiaren begiek —hankek, alegia— dirdira berezia eskainiko diete bisitariei, pozik dagoela adierazteko.

Makina batek gure bihotza —edo burua— ordezka dezake sentimenduen sorkuntza prozesuan? Hipotesia hor dago, eta zer pentsatua ematen du. Hasiera baino ez da, Blakeren arabera. Eguna helduko da, makina horiek sentimenduak izango dituztena. Agian, guk haien sentimenduak antzemateko gaitasuna izango dugu. Haiek ere gureez jabetuko dira. Eta konexioa, lotura sortuko da bi aldeen artean. Bitxia da. Gizarte teknologikoki aurreratuenetako herritar garaikideak gero eta bakarrago, isolatuago gaude. Makinak ditugu lagun: telefonoa, ordenagailuak eta tresna horietatik sortu eta garatutako hamaika gailu. Lagun horiek bakardadeari aurre egiten laguntzen digute. Gure zain egongo dira, eta gu haien zain egongo gara, gehiagotan bakarrik ez egoteko. Berez, gaur inoiz baino eramangarriagoa izan daiteke isolamendua, bakardadea etengabeko jario teknologikoan mozorrotzen baita. Horregatik, mingarriagoa ere izan daiteke: dinamika horretan makurtzen gaitu oharkabean, arrastaka, elkarren arteko inkomunikazio komunikatuaren amildegian behera. Godoten esperoan, Godot inoiz iritsiko ez dela jakitun. Eta ustez gizaki bihurtzen ari garen tresna horiek itzaltzen ditugunean bakardadea azaltzen da.

Blakek adierazi duenez, Massachusettseko Teknologia Institutuak programa afektibo bat sortu du. Sistemak pertsonen aurpegiari erreparatzen dio, zer sentitzen ari diren jakiteko. Sentimenduak irakurtzen ditu. Makina mota horiek gure emozioak antzeman ditzakete, eta emozioak sortu gure barnean, positiboak edo negatiboak. Alabaina, nork dio eurek halako sentsazioak pitz eta bizi ditzaketela? Hori hala izanez gero, hasieraren amaiera agertuko zaigu horizontean. Barkatu, baina makina batek poema bat irakurri eta trantzean gozamen-malkoak isurtzen dituen egunean gizateriaren azkena izango da.

Bihotzaren telefonoa triste dago. Ez du inoren mezurik jaso egunsentiaren arratsaldean. Louis Althusser filosofoaren hitzak sufrimenduaren oihartzunean ito dira, hil aurretik Fernanda Navarro pentsalari mexikarrari eskainitako elkarrizketan: «Bakardadea hauxe da: inor ez dagoenean zure zain».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Julen Portillo, eskuinean, Joseba Argiñano sukaldaria ondoan duela, ETB1eko Sukalerria saioan. ©Julen Portillo

Euskara, sormenerako harribitxia eta aukera

June Romatet Ibarguren - Gipuzkoako Hitza

Sortzaile gazteak dira Julen Portillo zarauztarra, Andrea Gonzalez bergararra eta Maddi Etxeberria andoaindarra. Internet bihurtu dute euren gotorleku, eta han biluzten dute barrua, eguneroko kontuak bideo labur bihurtuta. Hasieratik argi eduki zuten hirurek: euskaraz sortuko zituzten edukiak. Bidea egiten ari dira.

Alberto Corral eta Iñigo Brull. ©Oskar Matxin Edesa / FOKU

«Azpikontratazio modua aldatu nahi dugu: salerosketa da hau»

Mikel Garcia Martikorena - Bizkaiko Hitza

Ekainetik protestan dabiltza Apnabi Bizkaiko autisten familien elkarteko langileek dituzten baldintzengatik. Aldundiarekin itundutako "salerosketa" eredua bukatzeko eskatzen dute, Alberto Corral eta Iñigo Brull langile batzordeko kideek diotenez.

 

Elantxobeko portua, artxiboko irudi batean. ©Marisol Ramirez / Foku

Urpekari bat hilda atera dute uretatik Elantxoben

Berria

10:00ak aldera atera dute gorpua, herritar batek abisua eman ostean. Ikerketa zabaldu du Ertzaintzak.

Suhiltzaile bat lanean, artxiboko irudi batean. ©Juan Carlos Ruiz / Foku

95 urteko gizon bat hil da Bilbon, bere etxeak su hartu eta gero

Berria

02:00ak aldera gertatu da ezbeharra. Gizona bizirik atera dute suhiltzaileek, baina ospitalean hil da.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...